Geen mens die het pensioenstelsel nog snapt

© MGL

Geen mens die het pensioenstelsel nog snapt. Laat staan vertrouwt, nu de belofte van een welvaartsvast pensioen al jaren niet wordt waargemaakt. Hoog tijd voor een nieuw en begrijpelijk stelsel.

Peet Vogels

Pensioenbestuurder is geen benijdenswaardige baan dezer dagen. In zaaltjes vol boze ouderen moet je uitleggen dat je voor het zoveelste jaar geen compensatie voor de inflatie kunt geven. „Daar hebben we toch ons hele leven premie voor betaald?”

En boze jongeren willen wel eens weten of hun pensioeninleg niet linea recta naar de pensioenen gaat van de huidige gepensioneerden. „Zit er straks voor mij nog wel iets in de pot?”

Die laatste opmerking geeft het probleem goed weer. Pensioenpremies verdwijnen in een grote pot die van iedereen en niemand tegelijk is. Welk deel van jou is, weet je niet en wat je krijgt, al helemaal niet. Dat voedt het wantrouwen dat de ‘ander’ er meer voordeel uit haalt dan jij. Doormodderen op de oude voet was geen optie meer, vond het kabinet. Het vroeg de Sociaal Economische Raad (SER) met een alternatief te komen voor het huidige pensioenstelsel.

De werkgevers, werknemers en deskundigen konden het niet eens worden en kwamen met een aantal mogelijke oplossingen. Daar zijn er uiteindelijk twee van overgebleven.

Persoonlijke pot

De meest vernieuwende is de introductie van persoonlijke pensioenpotjes. Dan ziet iedereen precies hoeveel hij of zij aan pensioenvermogen opbouwt. Collectieve potjes of een persoonlijke pot? Bij de pensioenfondsen zijn ze er nog niet uit. (Peter Hilz) Bij de Pensioenfederatie, de brancheorganisatie van pensioenfondsen, zijn ze gecharmeerd van deze oplossing. Nu hebben deelnemers aan een pensioenfonds nog een negatieve beleving. Niet indexeren, mogelijk korten en als klap op de vuurpijl ook nog een hogere pensioenpremie betalen. Dat voelt als continu verlies maken op je pensioen. Een eigen pensioenpotje geeft juist een positieve beleving. Je ziet het potje elk jaar groeien door de inleg van je premie en het rendement op de beleggingen. En je weet: dit geld is van mij en van niemand anders. Dat geeft duidelijkheid en zal het vertrouwen in het pensioenstelsel doen toenemen. Eenvoudig en duidelijk, dat is een aanlokkelijk vooruitzicht voor de door wantrouwen geplaagde pensioensector. Geen wonder dat het een toekomstvariant is die hoog in het favorietenlijstje staat van de pensioenbestuurders.

Collectieve pot

Maar er kleeft ook een groot nadeel aan. Allemaal individuele potjes beleggen levert uiteindelijk lagere pensioenen op dan alles samen in één grote pot stoppen, zoals nu het geval is. En laat die collectieve pot nu de andere optie zijn die op tafel ligt. Maar wel met een aanpassing. In de nieuwe variant wordt er geen belofte meer gedaan over de hoogte van het pensioen. Als het pensioenfonds goed draait, dan gaan de pensioenen omhoog. Gaat het een jaartje minder, dan worden de pensioenen gekort. Het Centraal Plan Bureau (CPB) berekende dat collectief beleggen van de premie tot 7 procent hogere pensioenen leidt. Dat is serieus geld. Te meer omdat veel pensioenen al jarenlang alleen maar omlaaggaan. Dat zadelt de pensioensector, en de politiek die moet besluiten over een nieuw stelsel, op met een dilemma. Gaan we voor de grootste collectieve winst en blijft het geld in één pot zitten, of gaan we voor de duidelijkheid en de eenvoud van individuele potjes en daarmee voor het grootste draagvlak onder de deelnemers? Bij de pensioenfondsen zijn ze er nog niet uit.

Mogelijk en verbeterd

„Beide varianten zijn mogelijk in de praktijk”, zei Gerard Riemen, directeur van de Pensioenfederatie deze week. „Maar beide varianten kunnen worden verbeterd”, voegde hij eraan toe. Uiteindelijk zoeken de pensioenfondsen naar een mengvorm die het beste van beide varianten combineert. Collectief beleggen met een individueel randje. Die zoektocht wordt uitbesteed aan de sociale partners, de bonden en de werkgevers. De oplossing moet liefst volgend voorjaar op tafel liggen. Dan moeten in de kabinetsformatie afspraken worden gemaakt over een nieuw pensioenstelsel.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee