Betaalde en onbetaalde journalistiek

© MGL

Betaalde journalistiek: artikelen publiceren die worden betaald door bedrijven of instellingen. Kan dat? Is dat te rijmen met onafhankelijke en objectieve journalistiek? Die fundamentele vraag heb ik mezelf de afgelopen jaren herhaaldelijk gesteld. Feit is dat alle kranten het doen, ook De Limburger. Ombudsman Huub Evers van onze krant schreef er in de krant van zaterdag zijn column over.

Roy op het Veld

Evers heeft vertrouwen in de onafhankelijkheid van de journalistiek van de redactie van De Limburger, maar vraagt wel om transparantie.

Terecht!

Bij deze een poging helderheid te verschaffen. Ik neem graag even wat ruimte voor deze uitleg. En ik begin bij het begin: bij de behoefte aan goede journalistiek en de financiële uitdagingen die daar tegenwoordig bij horen. Want hoewel de behoefte aan journalistiek groter is dan ooit, hebben kranten het wereldwijd moeilijk. Dat lijkt in tegenspraak met elkaar, maar dat is het niet.

Waarom is de behoefte aan journalistiek zo groot? Omdat er ontstellend veel onzekerheden zijn in de wereld: de financiële crisis, de opmars van China, het agressieve zelfbewustzijn van Rusland en Turkije, de Brexit, de verkiezing van Donald Trump, de oorlog in Syrië, terroristische aanslagen. De lijst is lang. Goede journalistiek helpt om op de hoogte te blijven en het nieuws in perspectief te plaatsen.

Dan de vraag waarom kranten het moeilijk hebben. Dat is niet moeilijk uit te leggen. Ondanks het feit dat de behoefte aan nieuws groot is, zijn er steeds minder mensen die bereid zijn te betalen voor een abonnement op de krant. Mede als gevolg daarvan zetten bedrijven minder advertenties in de krant. En advertentietarieven op internet zijn veel lager. Daardoor dalen de abonnee-inkomsten én de advertentie-inkomsten. De nieuwsconsument is ondertussen gewend geraakt aan gratis nieuws, bijvoorveeld door gratis kranten als Metro, en websites als NU.nl en 1Limburg.nl.

Dus zijn krantenbedrijven koortsachtig op zoek naar nieuwe inkomstenbronnen. Dat is lastig gebleken de afgelopen jaren. De oplages van de papieren krant dalen, terwijl digitale lezers niet gewend zijn om te betalen voor het lezen van nieuws. Hoe algemene kranten precies geld gaan verdienen met digitale abonnementen is nog niet helemaal helder. Maar de eerste experimenten met betaalmuren verlopen redelijk succesvol.

Maar kranten proberen ook alternatieven te bedenken voor de advertenties die wegblijven. Op internet blijkt adverteren goedkoper te zijn dan in de krant. Online adverteren levert bedrijven nieuwe klanten. Maar werken aan een beter imago is op internet lastiger, daarvoor is de krant nog steeds een mooi medium.

En daar komt een nieuw modewoord om de hoek. Bedrijven willen namelijk allemaal via ‘storytelling’ hun authentieke verhaal aan het grote publiek vertellen. En verhalen vertellen doe je niet via een advertentie, want ronkende teksten in advertenties die gelooft geen hond.

Storytelling, branded content en sponsored content zijn de steekwoorden die het tegenovergestelde betekenen van wat abonnees van kranten gewend zijn, namelijk betaalde journalistiek. Ook in De Limburger komen lezers zo nu en dan ‘sponsored content’ tegen: verhalen waarvoor betaald is door bedrijven of instellingen.

Is dat erg?

Nee, maar ik zou liegen als ik zeg dat ik het toejuich. Het is een trend die niet te keren is. Bovendien zorgt sponsored content er mede voor dat de onafhankelijke journalistiek van De Limburger kan blijven bestaan.

Uiteraard stellen we strikte eisen aan betaalde verhalen. Alle nieuwsjournalistiek wordt gemaakt door onze redactie, die onafhankelijkheid en objectiviteit hoog in het vaandel heeft staan.

Toen ik in mei van dit jaar begon als hoofdredacteur van De Limburger werd me gevraagd snel ‘iets te vinden’ van de manier waarop de krant om ging met sponsored content. Samen met collega @JoosPhilippens hebben we op de redactie de regels nog eens scherp gesteld en zijn we gekomen tot twee heldere vormen van betaalde journalistiek voor

1.partijen die niets over de inhoud van het artikel te zeggen hebben2.partijen die iets over de inhoud van het artikel te zeggen hebben.

Optie 1 is aantrekkelijk voor niet commerciële partijen, zoals onderwijsinstellingen of overheden, die een bepaald thema ‘op de kaart willen zetten’. Stel dat de provincie Limburg en de bedrijventerreinen van Brightlands een serie artikelen willen over ‘economische ontwikkelingen in Limburg’. Dat is een journalistiek thema dat sowieso interessant is voor de krant. Als de provincie en Brightlands daar hun naam aan willen verbinden: prima. Maar de redactie bepaalt de inhoud. De hoofdredactie is verantwoordelijk voor een onafhankelijk en objectief verhaal. Bij zo’n verhaal vermelden we dat ervoor betaald is, maar dat er geen invloed is geweest op de inhoud. Dat artikel drukken we af op een ‘gewone’ krantenpagina en hanteren we de vormgeving van De Limburger.

Optie 2 is voor bedrijven die iets meer invloed willen. Als een school wil uitleggen welke rol ze spelen bij innovatie in de agrarische sector, dan vinden we dat een interessant verhaal, en sturen er een goede freelance journalist naartoe. De school krijgt het verhaal ter inzage, en kan ons behoeden voor fouten, maar kan het verhaal niet herschrijven om er een eenzijdig reclameverhaal van te maken. Maar omdat er wel directe invloed is op het artikel vertellen we erbij dat het om een ‘commerciële productie’ gaat die niet door de redactie zelf is gemaakt. Om de onafhankelijkheid van de redactie te benadrukken passen we hier ook een andere vormgeving toe.

Dus kan het: betaalde journalistiek? Ik vind van wel. Ik vind dat we een helder onderscheid maken met onze kerntaak. Onze kerntaak is het brengen van nieuws uit Limburg, Nederland en de wereld. Die is op geen enkele manier in het geding.

Benieuwd of ik voor ombudsman @huubevers voldoende transparant ben geweest!

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee