Bacchusdrieve; -Het oudste carnavalsgebruik-

Print
Bacchusdrieve; -Het oudste carnavalsgebruik-

Projectmanager Jean-Philippe Laugs werkte voor KPN, Nationale Nederlanden, het UWV en inmiddels DSM. Maar in zijn hart is hij historicus en schrijver. In zijn boek De sjtad van Bacchus zoekt hij de oorsprong van het ritueel Bacchusdrieve.

door Hans Straus

Als kind keek Jean-Philippe Laugs (51) in zijn ouderlijk huis in Roermond jarenlang tegen een tekening van kunstenaar Dolf Wong aan. Een prent van het Bacchusdrieve in Roermond in 1964 toen zijn vader Jan stadsprins van d-n Uul was. Zijn vader is dansend op de Steenen Brug afgebeeld, terwijl Bacchus al in het water van de Roer ligt te spartelen. -Als kind ben ik erg beschermd opgevoed. Mijn vader was voorzitter van de reddingsbrigade in Roermond en de angst voor verdrinking zat er diep in. Dat Bacchus met vastelaovend in Roermond verdronken werd, was voor mij een fascinerend gegeven. Ik denk dat daar de drive voor het schrijven van mijn boek vandaan komt.-?

Laugs schreef al eerder een historisch werk over de Roermondse sociëteit De Schmookers, een voorloper van carnavalsvereniging d-n Uul. Toen hij daarmee klaar was koos hij met Bacchus weer voor een historisch onderwerp uit zijn vaderstad. -Er zijn diverse theorieën over de oorsprong van het Bacchusdrieve zoals het vandaag de dag nog elk jaar op carnavalsdinsdag in Roermond plaatsvindt.Wanneer de traditie is ontstaan is onduidelijk. In mijn boek probeer ik daarvoor de meest plausibele hypothese aan te dragen.-?

Laugs is ondanks drie jaar onderzoek niet op onomstotelijk bewijs gestuit. -Toch ben ik er voor 99 procent zeker van dat ik de oorsprong van Bacchus als carnavalstraditie op het spoor ben gekomen.-?

Laugs baseert zijn boek op intensief bronnenonderzoek dat verspreid over drie jaar heeft plaatsgevonden. -Als projectmanager verhuur ik mezelf op projectbasis aan bedrijven die externe expertise nodig hebben voor ICT-projecten. Dat betekent dat ik zelf bepaal wanneer ik een nieuw project oppak. Zo kan ik langere perioden van vrije tijd besteden aan mijn research.-? Laugs heeft na zijn geschiedenisstudie nooit zijn doctoraal behaald, omdat hij vreesde dat er geen droog brood te verdienen zou zijn als historicus. Nu zijn werk hem bestaanszekerheid verschaft, pakt hij het historisch onderzoek voor zijn boeken grondig aan. -Ik heb altijd graag willen publiceren en kan nu mijn hart volgen. Voor het boek over de oorsprong van het Roermondse vastelaovesritueel rond Bacchus heb ik geschiedkundige literatuur bestudeerd met uitstapjes naar de beeldende kunst, de theologie, wetgeving, literatuur en volkenkunde.-?

Laugs werkte dus via omwegen naar de kern. -Een arbeidsintensieve aanpak die nodig was omdat directe bronnen over de Roermondse situatie schaars zijn.-? En het resultaat? -Het bacchusritueel is niet van Romeinse of middeleeuwse oorsprong. Het gebruik is echter zeker ouder dan 1692 zoals door journalist Theo Kohl in 1991 is beweerd naar aanleiding van bestudering van Roermondse raadstukken uit die tijd. En hoewel de figuur van Bacchus als vrolijke wijngod al rond 1540 bij de leden van de elite in Gelderse steden als Arnhem, Nijmegen en allicht ook Roermond bekend was, duurde het nog tot het midden van de zeventiende eeuw voordat alle lagen van de bevolking hem kenden.-? In het boek gaat Laugs uitvoerig in op de Rijnlandse traditie van het verbranden of verdrinken van stropoppen. Hij presenteert met het Lazarus-verdrinken in de niet ver van Roermond gelegen voormalige zusterstad Gulik (Jülich) een ritueel dat in essentie identiek is aan het Bacchusdrieve en dat rond 1700 is ontstaan. Laugs ontvouwt in zijn boek diverse theorieën - en onderbouwt die waar mogelijk - over het ontstaan van het bacchusritueel. Ze staven hem in zijn conclusie - een wat hem betreft aan zekerheid grenzende hypothese - dat het is ontstaan rond het midden van de zeventiende eeuw. Laugs: -De stad Roermond is daarmee in een klap het oudste nog altijd gepraktiseerde carnavalsgebruik van Nederland rijker.-?

Laugs is trots op zijn boek en vertelt er met verve over. -Het boek maakt wat mij betreft een einde aan alle onzekerheid, mythes en speculaties over de afstamming en leeftijd van het gebruik. Ik heb voor die stelling heel wat boekenkasten overhoop gehaald en ben dan ook trots op wat ik heb weten te vinden.-?

Het boek De sjtad van Bacchus is vanaf 28 oktober te koop.