De vrees van narren voor knarren

Print
De vrees van narren voor knarren
De Narren Universiteit Limburg - NUL - vierde deze week haar 50ste dies natalis. Met kolderieke redevoeringen, fluwelen plaagstoten, schalkse terzijdes en heel veel woordspelingen. In het Limburgs, de exclusieve voertaal van de NUL-humoristen. Maar de vrees voor de toekomst kon niet weggelachen en niet weggesjoenkeld worden. -De NUL mag geen KUL, Knarren Universiteit Limburg worden.-? Je hoeft bij de NUL niks te onthouden. We hebben hier niks aan geheelonthouders, houdt prof. dr. Joep Geraedts, -manjefieke rector- van de Narren Universiteit Limburg - de NUL - zijn gehoor glimlachend voor. Hij heeft eerst de vele genodigden op de vijftigste dies natalis van de NUL - ditmaal in de feestzaal van het Gouvernement in Maastricht - welkom geheten. Onder hen de voorzitters van de verschillende Limburgse carnavalsverenigingen. -Zij zijn niet voor niks gekomen, hoewel ze wel voor niks binnen zijn gekomen.-? Joekskapel -Aan dae Reem- uit Swalmen laat de eerste -toesj- van de avond horen. Er zullen er nog heel wat volgen. Met gul applaus verwelkomt de zaal de -boonte sturrem- woordgrappen en woordspelingen, variërend van melig tot spits en geestig. Open doekjes krijgt gouverneur Theo Bovens voor zijn rede Zoonder knievel, gein gouverneur, vol gevatte en af ten toe gedurfde grappen en foto-s. Een NUL-diploma met kappa (zie kader) en een staande ovatie zijn de beloningen voor Bovens, wiens Maastrichtse -bavvie- (snor) glimt van trots. Deze avond celebreert Limburg zijn hoogmis van de fluwelen humor, de milde oorwassing en de guitige schrobbering. Hier wordt de dodelijke ernst van alledag met woordgrapjes en geinige (zelf)spotternij van zijn scherpe kanten ontdaan, gepersifleerd en op zijn kop gezet. -Humor werkt als bindmiddel en brengt mensen uit alle streken van de provincie en alle lagen van de bevolking bijeen-?, doceert Geraedts. Harde cynici en messcherpe satirici zul je dan ook niet veel tegenkomen bij de NUL. Het oor wordt niet geleend aan rechttoe rechtaan kwetsers met de tunnelvisie van het eigen grote morele gelijk, wel aan kolderieke zwetsers - -de sjaele zeiveraars- - die in bochtjes praten. In het Limburgs welteverstaan: naast de humor is het dialect de tweede pijler, waarop de Limburgse narrenacademie rust. -Je bent in het Limburgs veel woordrijker als humorist. Het dialect heeft een grote meerwaarde voor een humorist-?, zegt Geraedts in een gesprek, voorafgaand aan de diesviering. Buuttereder Pierre Cnoops, het oudste NAR-lid, voegt eraan toe: -Het fundament van de NUL is en moet de Limburgse cultuur en het dialect blijven. Dat moeten we zien te handhaven.-? Het zal de oprichters van de NUL, Jo Hansen en Fons Neu, postuum als muziek in de oren klinken. In 1965 richtten de beide Roermondenaren de NUL op. De mijnsluitingen hadden voor Limburg grote sociaalmaatschappelijke gevolgen. -Limburg had een eeuwenoude onderwijsgeschiedenis, maar een echte universiteit bleef een onvervulde wens-?, legt Geraedts uit. Om de komst van een universiteit te bespoedigen richtten Neu en Hansen de NUL op. Als ludiek protest tegen het, naar hun zin, te lang uitblijven van de definitieve beslissing van het rijk: Limburg is nu eenmaal niet het land van de harde confrontaties en -de boel platgooien-. Neu en Hansen waren ook de grondleggers van een bureau ter bestudering van de Limburgse Volkscultuur, een initiatief van het Winand Roukens Fonds (WRF), genoemd naar de Limburgse lector in de Volkskunde aan de Nijmeegse universiteit van 1951 tot 1967. -Zij wilden aangeven dat het hoog tijd werd dat Limburg een eigen universiteit kreeg.-? De banden van NUL met het WRF zijn nog altijd hecht. Leden van NUL en van WRF vormen een elkaar overlappend netwerk. -De NUL is het mombakkes van het WRF-?, aldus Geraedts. Je kunt pas toetreden tot de NUL als je donateur of betalend lid van het WRF bent. In het begin werden veel vooraanstaande Limburgers en bekende Tweede Kamerleden gevraagd NUL-lid te worden. -Zo kon via de leden van de NUL extra politieke druk gezet worden om de RUL te helpen realiseren.-? Groot voorbeeld voor de oprichters van de NUL was de ruim 500 jaar oude Narrenakademie uit Dülken in het Rijnland, waar Limburg ook het carnaval vandaan heeft gehaald. Op 23 februari 1965 beleefde de NUL in de poesjenellenkelder poesjenellenkelder van Pieke Dassen onder het Dinghuis in Maastricht zijn eerste dies natalis. Sindsdien ieder jaar drie weken vóór Aswoensdag en altijd in Maastricht, want -het is de hoofdstad van Limburg, hoe verscheiden Limburg ook is-?. De dies natalis is volgens Geraedts niet direct gekoppeld aan carnaval, -maar het podium is altijd carnavalistisch. Telkens is er een optreden van de buuttekampioen van dat jaar.-? Bindmiddel is altijd het Limburgs dialect geweest, samen met -de Limburgse humor-. Die had volgens oprichter Neu drie -vormingskarakters-: -de roomse mentaliteit, de ondergeschikte positie van Limburg tegenover de rest van het land en de contacten met het Rijnland-. Dat was 1965. Maar met de tijd is ook de visie op -de Limburgse humor- veranderd. Die bestaat niet, stelt de huidige manjefieke rector. -Net als de Limburgse identiteit. Er is wel veel Limburgse humor, maar niet dé Limburgse humor.-? Ook -calimero- is verbannen door de Limburgse humoristen. Zij krijgen nu de handen snel op elkaar als met name -Hollenjers- te grazen worden genomen. Wie geen zelfspot kent, te hoog van de toren blaast of andere eigenaardigheden vertoont, wordt nu in Limburg snel gespot door grappenmakers. Van de vroegere roomse mentaliteit is ook niet veel meer over. De ontkerkelijking heeft bevrijdend gewerkt voor de humor in Limburg, aldus Geraedts - -ik ben nu meer prakkiserend dan praktiserend katholiek-. -Het is lang niet meer zo braaf als vroeger. Je kunt nu kritischer zijn over de kerk.-? Maar scherpe grappen over de kerk en haar personeel liggen nog altijd gevoelig. Niet scherp spotten, maar mild lachen met de kerk. Uiteraard wordt als het beste middel daarvoor de speelse woordgrap gezien. De vergrijzende NUL-leden houden nu eenmaal meer van flanel dan van schuurpapier. De vergrijzing is het NUL-presidium, dat zelf ruim 55-plus is, ook opgevallen. Hoe olijk Geraedts het ook zei tijdens de gouden dies natalis, er klonk vrees in zijn stem door. -Als we niet oppassen, hebben we straks geen NUL meer, maar een KUL, Knarren Universiteit Limburg.-? Met de verzuchting dat meer clubs in Limburg hier last van hebben, is de KUL-kwestie niet opgelost. -We moeten snel aansluiting zien te krijgen met de jeugd-?, aldus Geraedts. Desnoods via het slechten van enkele heilige NUL-huisjes, vindt NUL-bestuurder Wim Hendrix, tevens lid van cabaretduo Um & Um. -De jeugd heeft het wel gehad met de ietwat oubollige humor, die in veel buutte doorklinkt. Scherper, actueler, cabaretesker willen ze het, meer zoals de stand-upcomedians doen.-? Dat is niet volslagen nieuw, meent Hendrix. -Scherp en actueel was het carnaval heel vroeger ook. En in het Rijnland laten ze ook modernere vormen van humor toe.-? Cnoops en Geraerdts houden reserves. Geraedts: -Spotternij en persiflages? Oké, zolang het maar op een nette manier gebeurt. Geen gekwets.-? Cnoops: -Van het geloof moet je afblijven.-? Hendrix wil zelfs zo ver gaan dat hij ook niet-Limburgers, die geen dialect spreken maar wel met humor begiftigd zijn, wil toelaten tot de NUL. -Als we de deur voor niet-Limburgers blijven sluiten, gaan we tegen het begin van de NUL in, toen werden zij wel toegelaten. Niet-Limburgse studenten van de UM die hier blijven wonen en dus Limburger zijn, moeten NUL-lid kunnen worden, zeker als ze een sprankelende humorvolle rede kunnen houden. Dat komt ten goede aan de NUL en de humor in Limburg.-? Geraedts wil -er wel eens over denken-?, Cnoops niet. -Het zou een heel grote cultuurshock voor onze leden zijn als we dit zouden toelaten.-? Gevat antwoordt Hendrix: -Als we alleen in de grijze vijver blijven vissen, dan zijn de vissen snel weg. Geen NUL meer, enkel een nul.-? Door Ray Simoen   [divider]Kader[/divider]

De manjefieke rector en de NUL-böl

Drie titels kent de NUL toe: doctorandus (drs.), doctor (dr.) en professor (prof.) in de -humoris causa-, zoals de -echte- universiteiten ook drie titels toekennen. De rector wordt -manjefieke- rector genoemd. Een beoogde NUL- kandidaat wordt gevraagd om op te gaan voor het doctoraal examen van drs. in de humoris causa. Nadien kan hij of zij verzocht worden om te promoveren. Summum is het professoraat. Telkens moet een kandidaat een -rede vol humor- houden. Wie drs. wordt, krijgt een appelbol op een stokje: de ból. Bij het behalen van de doctorstitel krijgt men twee appelbollen op een stokje (de böl), een bul (gekalligrafeerd diploma) en een kappa (manteltje). Een nieuwe professor wordt ingehuldigd met een toga en baret. Een keer per jaar houdt de NUL op de dies natalis een zitting, die het academisch jaar opent en tegelijk ook sluit. Tijdens die zitting worden kandidaten de humorexamens afgenomen. Elke zitting wordt besloten met een humoristisch -Aovesgebed-en dito -Aafsjloeting-.