De Blauw Sjuut: e?zelsoe?re en geile nonnen

Print
De Blauw Sjuut: e?zelsoe?re en geile nonnen
De week v??r carnaval trekt de Blauw Sjuut traditioneel door Zuid-Limburg en de grensstreek.Maandag steekt het narrenschip voor de 66ste keer van wal in Heerlen. Tijd om ons licht te laten schijnen over elf prangende kwesties.

Hoe de Sjuut in Heerlen kwam

Dat is een lang verhaal, maar de moeite waard. De Blauw Sjuut kent een historie van 46 eeuwen. Een voorloper van het narrenschip werd immers al rond 2600 voor Christus bij festiviteiten door de straten van het oude Babyloni? gesleept.De Grieken, de Romeinen en de Germanen gebruikten de scheepswagens ook. Het gilde van de Blauw Sjuut houdt 1133 aan als geboortejaar van de eigen boot, die gebouwd werd door een boer uit Kornelim?nster.De Winkb?llewaren zo slim om het fenomeen in 1949 te claimen en sindsdien is de schuit daar niet meer weg te denken.

Mag zo'n schip de weg op?

Een beetje respect, alsjeblieft.De oerversie van de Blauw Sjuut mag dan 47 jaar oud zijn, de DAF-vrachtwagen is in de loop van de jaren grondig verbouwd en gemoderniseerd. Zo was er in 1988 een grote facelift, en tegenwoordig is ze voorzien van allerlei hulpmiddelen zoals camera's, spiegels en andere veiligheidssnufjes. De wagen wordt elk jaar gekeurd door de rijksdienst wegverkeer. Bovendien zijn er technische vaartuigspecialisten die zich bezighouden met de staat van de Sjuut. Het voertuig, vaartuig zo u wilt, is ruim 13 meter lang, 2,60 meter breed en heeft een hoogte van 4,05 meter. De maximumsnelheid is 70 kilometer. Schoon aan de haak weegt-ie 9 ton.

Op de Sjuut gaat het er net aan toe

Blauw Sjuut 2013Zeker, maar dat is niet altijd zo geweest. Dan praten we dus over eeuwen geleden. De legende wil dat de Sjuut een broedplaats was van boze geesten. In een gedicht uit 1413 wordt gerept van een bemanning van een zeer divers pluimage. Het merendeel bestond uit rijkeluiszoontjes, domme kooplieden, vraatzuchtige monniken en geile nonnen. Echt waar. In de middeleeuwen waren langs de scheepsroute woeste feesten en andere uitspattingen. De opvarenden zelf waren evenmin vies van orgi?n. Hoe netjes is het anno 2016.De onderlinge sociale controle is groot, er wordt onderweg op de Sjuut niet gedronken en wie zich niet respectvol gedraagt, is lid af. Voor altijd.

Mogen er geen vrouwen mee?

Dat is een groot misverstand.Vrouwen mogen zeker solliciteren om mee te gaan, de eerste bemanning in 1133 bestond zelfs voor een deel uit het andere geslacht. Maar het klopt dat de Sjuut een echt mannenbolwerk is. De afgelopen jaren hebben een stuk of acht vrouwen gesolliciteerd om aan te monsteren. Het aantal kandidaten dat zich aanmeldt is echter groot en het aantal plaatsen beperkt. De leden van het broederschap bestaat uit veertien vaste leden en hebben voorrang.Tot nog toe is het er dus niet van gekomen. Omdat de huidige bemanning als uitermate vrouwvriendelijk te boek staat, zou het zomaar kunnen dat het er in de komende jaren toch van gaat komen.

Vaart de Sjuut in alle gevallen?

blauw-sjuut-geleen-1971In principe wel, maar uitzonderingen zijn er natuurlijk altijd.De Blauw Sjuut heeft na vele omzwervingen sinds 1949 Heerlen als thuisbasis, en er is een gilde die de traditie sindsdien voortzet. In 1949 was meteen de eerste tocht, die toen overigens maar ??n dag duurde.Daarna is het een vijfdaagse geworden. Een goede rekenaar becijfert dat het schip dit jaar toe is aan de 68ste tocht. Logisch gedacht maar toch mis. In 1953 werd de zaak afgeblazen uit pi?teit voor de slachtoffers en de nabestaanden van de slachtoffers van de watersnoodramp in Zeeland. In 1991 gooide de verfoeide Golfoorlog roet in het eten. Dus zitten we dit jaar op 66. Inderdaad, dat is een carnavalsjubileum.

De marsroute van de Sjuut

De Sjuut vertrekt traditioneel op de maandagochtend v??r carnaval vanaf het Pancratiusplein en legt op vrijdagavond weer in Heerlen aan. In de tussenliggende tijd worden dit jaar 33'havenplaatsen' aangedaan in de hele euregio. Er zijn offici?le ontvangsten in gemeentehuizen, maar ook scholen en instellingen (zorgcentra en verpleeginrichtingen voor mensen met een beperking) worden bezocht. De ontvangsten worden vooraf allemaal minutieus voorbereid, via persoonlijke bezoeken en talloze gesprekken. De 33 bijeenkomsten zelf mogen dan strak geregisseerd zijn, tenminste wat betreft aankomst en vertrek, sjpas maken staat tijdens zo'n bezoekje toch voorop.

Hoe zit het met het geld?

Blauw SjuutDe Blauw Sjuut is, hoe je er ook tegenaan mag kijken, een culturele uiting die niet meer uit Limburg weg te denken is.Het in stand houden van zo'n stuk erfgoed kost de nodige grijpstuivers. Komt het even goed uit dat het narrenschip een rits trouwe sponsors heeft. Dat is niet voldoende. De grootste inkomstenbron is de contributie die de veertien bemanningsleden betalen. Dat geld gaat onder meer op aan hotelovernachtingen en eten. Hoewel het niet om kapitalen gaat, moet je dus wel bereid zijn om een geldelijk offer te brengen.De man die wat betreft pecunia alles in de gaten houdt, is de Minister van Financi?n. Een gevreesd man vanwege zijn ijzeren hand.

Het aanzien van de Sjuut

De reputatie van de huidige Blauw Sjuut is uitstekend. Er wordt met respect naar de Heerlense gasten gekeken. Dat blijkt uit tal van ereprijzen die het gilde de afgelopen jaren heeft gekregen. Gedeputeerde Staten van Limburg bijvoorbeeld hebben de Blauw Sjuut bij besluit van 15 februari 2005 benoemd tot Ambassadeurs van de Limburgse Vasteloavend. Drie jaar geleden ging de hoogste carnavalsonderscheiding die Limburg kent, de Orde van de Gulden Humor, naar het gezelschap. En onlangs, op 13 november 2015, ontving het gilde de Bronsgroene Leeuw.Dat is de hoogste orde van de Belgische koepelorganisaties van carnavalsverenigingen. Inderdaad, eerbiedwaardig.

Een week weg, dat was het

Nee, de Sjuut vaart niet alleen vlak voor carnaval. Tussen de 11de van de 11de en carnaval is het schip ook met enige regelmaat onderweg. Door het jaar heen komt de bemanning ??n keer per maand bij elkaar om de tocht voor te bereiden. Tijdens die bijeenkomsten wordt bepaald hoe de route van dat jaar loopt en welke bezoeken worden afgelegd. Er is een draaiboek van 35 pagina's waarin van minuut tot minuut staat aangegeven hoe de vijf dagen verlopen. De kapitein van de Sjuut blaast op een toeter om iedereen aan boord te krijgen.

Hoe modern is de Sjuut?

Het gilde is niet wereldvreemd, met accounts op Twitter en Facebook. De moeleme?ker is echter d? spreekbuis van de Blauw Sjuut. Hij voert bij alle gelegenheden het woord, neemt zaken op de hak en bedient mensen van repliek.Wie de belevenissen van de bemanning van de Sjuut live wil volgen, kan dat doen via Twitter. Een Facebookaccount is er ook, maar dat wordt slapend gehouden.Overigens met een vreemd argument: er wordt via dat medium zoveel onzin uitgekraamd dat je de controle snel verliest. Maar is dat nu juist niet leuk, heren van de Sjuut?

Niet vies van een medaille

Blauw Sjuut GouvernementHet gilde van de Blauw Sjuut deelt zelf ook onderscheidingen uit. Niet een, niet twee, maar vijf. Bekendste is de p?tsj-orde, de frivole benaming van de onderscheiding die de bemanning naar eigen inzicht elk jaar uitdeelt. Dat zijn er ruim 4000. De seizoens- en de kapiteinsorde worden daarentegen elk jaar in beperkte oplage weggegeven. Een speciale decoratie zijn de E?zelsoe?re, een paar ezelsoren, die een man (of vrouw) krijgt die een kapitale blunder heeft begaan. De hoogste onderscheiding is de Orde van de Carnavalsvierder. Die wordt uitgereikt aan een willekeurig persoon.Waarmee de essentie van carnaval wordt benadrukt: de omkering van de maatschappelijke orde.   Door Marcel de Veen