Zes uur werken en acht uur betaald krijgen: het kan

Print
Zes uur werken en acht uur betaald krijgen: het kan

Bij Tata Steel keken personeel en leiding samen naar de invulling van het nachtwerk. Afbeelding: ANP

Zes uur werken en acht uur betaald krijgen: een Zweeds experiment is mislukt. Maar het kan wel, betoogt hoogleraar Willem van Rhenen. Mooi, want dan voelt het personeel zich beter en is de baas toch goedkoper uit.

De Zweedse werknemers voelen zich gezonder. Het aantal ziekmeldingen is gedaald en ook de bewoners van een gemeentelijk verzorgingshuis in Göteborg knapten op van een twee jaar durend experiment met een werkdag van zes uur. Daarmee zijn belangrijke doelen van de proef gehaald.

Alleen zit de overheid nu met een kater van ruim een miljoen euro. Want zoveel kostten de 17 extra mensen die de gemeente bovenop de 68 verzorgenden moest aannemen om het tehuis draaiende te houden. Daarom zet de gemeente een streep door de zesurige werkdag met loon voor acht uur. Te duur.

Productiviteit en bevlogenheid

Toch kan het, is de overtuiging van hoogleraar Willem van Rhenen. Hij onderzoekt op Nyenrode Business Universiteit het verband tussen productiviteit en bevlogenheid. ,,We weten dat werkprestaties met twintig procent omhoog kunnen. De werknemer moet zich dan wel gesteund voelen door leiding en collega's. Hij moet zich in staat voelen zijn functie uit te oefenen, zodat hij niet wordt overvraagd. En hij moet lekker in zijn vel zitten. Dat vraagt vrijheid om het werk zelf in te vullen.''

Bij experimenten zoals in het Zweedse verzorgingshuis moet niet alleen naar de personeelskosten worden gekeken, zegt Van Rhenen. ,,Met twintig procent productiviteitswinst kun je niet opeens meer ouderen wassen. Je moet het hele economische sommetje maken. Kijk dus ook naar de dalende zorgkosten. Met meer aandacht voelen ouderen zich beter en dat betekent minder medische kosten. Werknemers die goed in hun vel zitten, maken minder fouten. Dat scheelt ook geld.'' De Zweden lopen met meer van dit soort proeven voorop, weet Van Rhenen. Universiteiten en bedrijven zoeken samen naar manieren om meer productiviteit tegen minder kosten te bereiken, en waarbij werknemers zich ook beter voelen. Nederland haakt daar nu voorzichtig bij aan.

Veel Nederlandse kantoormedewerkers hebben al invloed op hun functie en werktijden. Vooral bij laagopgeleid werk in fabriek of verzorging is flink winst te halen, stelt Van Rhenen. ,,Zo heeft Tata Steel samen met personeel gekeken naar nachtwerk. Bepaalde roosters blijken beter voor het welzijn van de mensen, waarbij in de productie de kosten omlaag gingen. Belangrijk is ook de vrijheid voor de medewerker. Niet voorschrijven waar je de schroevendraaier moet neerleggen, maar samen goede afspraken maken. Uitgeruste mensen die goed in hun vel zitten, maken tot wel vijftig procent minder fouten. Als je dat optelt bij twintig procent betere werkprestaties, dan kom je aardig in de buurt van zes uur werken voor acht uur loon.''