Miljoenenstrop voor de zorgwereld

Print
Miljoenenstrop voor de zorgwereld

Afbeelding: ILLUSTRATIE DE LIMBURGER/THINKSTOCK

Zorgmedewerkers die onregelmatig werken moeten ook tijdens vakantie en verlof onregelmatigheidstoeslag uitgekeerd krijgen. En met terugwerkende kracht. Dat laatste betekent een miljoenenstrop voor de zorgwereld. Tekst en uitleg aan de hand van acht vragen.

Wat is onregelmatigheidstoeslag (ORT) nu eigenlijk?
Het is toeslag bovenop het basisloon die werknemers krijgen wanneer zij op onregelmatige tijden moeten worden. Dit kan afhankelijk van het cao een vaste vergoeding zijn of een berekend bedrag op basis van het aantal gewerkte uren. De hoogte van het uurbedrag is afhankelijk van of ze gemaakt zijn gedurende de avond of in het weekeinde. 

Waar komt die discussie over ORT vandaan?
Het is te danken aan een Britse piloot. De medewerker van British Airways ergerde zich aan het feit dat hij elke maand in het jaar loon met toeslagen kreeg, behalve in de maand dat hij vakantie vierde. Hij stapte in uiteindelijk naar het Europese Hof van Justitie. Die gaf de piloot in 2013 gelijk. Toeslagen, zoals ORT, die onlosmakelijk verbonden zijn met de werkzaamheden, moeten gezien worden als onderdeel van het basissalaris. Met andere woorden: ze moeten dus ook tijdens verlof of vakantie doorbetaald worden, ook al worden die uren dan feitelijk niet gewerkt. De Europese rechter verwees naar nationale rechtbanken om vast te stellen of dat verband er is. 

Wat betekent de uitspraak voor Nederland?
Sinds de Europese uitspraak is zorgvakbond NU’91 zich sterk gaan maken om zorginstellingen te wijzen op het feit dat ze ORT moeten doorbetalen. Dat begon voorzichtig met één rechtszaak die werd gewonnen en begint nu steeds serieuzere vormen aan te nemen. 
Inmiddels is in elke zorg-cao opgenomen dat ORT ook tijdens vakantie en verlof moet worden uitgekeerd. 
Echter, alleen in de cao voor thuiszorg en verzorgings- en verpleeghuizen, is ook vastgelegd dat medewerkers de gemiste ORT over de afgelopen vijf jaar terugkrijgen. Volgens NU’91 gaat het om een totaalbedrag van 150 miljoen euro. 
Los van de hogere loonkosten waarmee de instellingen voor de toekomst rekening moeten houden. 

Wat gebeurt er bij de andere zorgsectoren?
Hier komt het aan op veelal individuele rechtszaken tussen werknemer en instelling. Collectieve rechtszaken zijn lastiger, omdat geen enkele medewerker recht heeft op exact hetzelfde bedrag. Dat heeft te maken met het feit dat elke medewerker een ander urencontract heeft en een ander rooster heeft. De een werkt meer in weekends, terwijl de ander vaker ’s nachts werkt. Hoe dan ook, NU’91 zegt door te gaan tot alles is uitgekeerd. „We gaan door tot de laatste snik. Tot de laatste medewerker heeft gekregen waar die recht op heeft. De zaak is volgens ons namelijk zo klaar als een klontje. Mensen hebben er recht op. 
Klaar”, aldus Carel van den Bergh van NU’91. 

Bestaat het risico dat instellingen het niet kunnen betalen?
Dat risico bestaat. In Limburg geven De Zorggroep en Proteion al toe dat ze hun reserves moeten aanspreken om de nabetaling te kunnen opvangen in hun begroting.Als die reserves er niet zijn, dreigt er volgens NU’91 geen probleem. Van den Bergh: „We gaan niet moeilijk doen en maken dan goede afspraken hoe het verder afgewikkeld wordt.” 

In sommige sectoren, zoals bij universitair medisch centra (UMC’s), werd ORT al decennialang gewoon uitgekeerd. Waarom was het in andere sectoren niet geregeld?
UMC’s vallen niet onder het civiel recht. Medewerkers hier zijn ambtenaren en hebben daardoor al decennia een andere cao. In die cao is de ORT altijd tijdens vakantie en verlof doorbetaald. Sterker nog, sinds een paar jaar zijn er in de cao voor UMC’s zelfs twee regelingen voor vakantie en verlof. 

Hoe zit het met andere bedrijven en branches waar 24 uur per dag gewerkt wordt?
Ook in heel veel sectoren - denk aan beveiliging, personenvervoer en fabrieken - speelt de kwestie niet, omdat ORT sinds mensenheugenis wordt betaald. Bij de NS daarentegen niet. De werkgever heeft onlangs aangekondigd al haar 11.000 medewerkers de ORT na te gaan betalen. Bij de politie, waar ook veelvuldig in ploegendiensten wordt gewerkt, is het nog niet geregeld. 
Sinds 2015 is het voor de toekomst in de nieuwe politie-cao geregeld (afgelopen november werd de gemiste ORT vanaf januari 2015 uitgekeerd), maar voor de vijf voorgaande jaren is er nog volop discussie. 

Heeft de uitspraak dat de ORT bij je basissalaris hoort ook gevolgen voor pensioenen en uitkeringen?
Volgens vakbond NU’91 staan die zaken volledig los van elkaar. Hoewel de ORT als onderdeel van je maandelijkse basissalaris gezien mag worden, is en blijft het een toeslag en hoeft het daarom ook niet verrekend te worden in het pensioen of als je werkloos raakt in een WW-uitkering. 


 

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Dagelijks worden meer dan 100 Plus-artikelen gepubliceerd door de verslaggevers van De Limburger. Steun de regionale journalistiek en word digitaal abonnee vanaf 1,04 per week.

Profiteer nu