VVD-top stuurde aan op vertrek Van der Steur

Print
VVD-top stuurde aan op vertrek Van der Steur

Afbeelding: ANP

In de dagen voorafgaand aan z'n vertrek werd de druk op justitieminister Ard van der Steur om te vertrekken al flink opgevoerd. Een deel van de VVD-fractie gaf dinsdag al aan er geen vertrouwen meer in te hebben. Een reconstructie.

Als premier Mark Rutte even na acht uur 's avonds de emotionele Ard van der Steur knuffelt, ratelen de camera's van persfotografen. Als er daarna meer camera's komen, doen de heren nog een hug.

Het beeld is ijzersterk en stut het verhaal van de premier van zo even. ,,Ik zou hem zo weer aanstellen als minister.''



Toch weten bronnen rond het Binnenhof dat dit slechts een deel van het verhaal is. De keuze van Van der Steur om op te stappen was 'nauwelijks nog een eigen keuze', klinkt het. Dat Van der Steur in z'n afscheidswoord zei dat hij 'voor het debat aan de premier heeft laten weten' dat hij zou opstappen, is een deel van de waarheid. Insiders benadrukken: het was vooral andersom. Het werd de minister vertéld dat een vertrek onvermijdelijk was.

Al vanaf maandag ligt de optie van een vertrek op tafel, zeggen ingewijden. De laatste uitzending van Nieuwsuur is nog niet eens klaar, of de reacties vanuit de Tweede Kamer zijn ongemeen fel. Dinsdagochtend schrikt de VVD-top er van dat vanuit de SP, PVV, D66 én GroenLinks woorden als 'liegen' in de mond worden genomen. Het oordeel lijkt geveld, klagen en beseffen de VVD'ers. Het weerwoord of de feiten zijn niet langer leidend, het politieke krediet van Ard is gewoon op.



VVD-fractievergadering
Ook in eigen gelederen. In de VVD-fractievergadering die ochtend zijn er zes Kamerleden die constateren dat dit 'een heel moeilijk verhaal' gaat worden. Ze begrijpen dat het vertrouwen in de Tweede Kamer zo broos is, dat opstappen overwogen moet worden. Fractieleider Halbe Zijlstra is echter duidelijk: laat Ard eerst zijn verhaal doen.



Dinsdagochtend wandelt Van der Steur daarom naar het ministerie van Algemene Zaken voor overleg met Rutte. De verdedigingslijn wordt gekozen: Nieuwsuur heeft niets onthuld dat niet al bekend was bij de commissie die de Teevendeal onderzocht.

Een dag later kruipen de minister en premier opnieuw bij elkaar om het debat voor te bereiden. Ieder zijn deel, want er liggen ook aantijgingen aan het adres van Rutte. Aan een tafel -een Indische schotel tussenin- schaven de twee aan de verdedigingslinie.

Lot
Toch wordt de volgende ochtend - dus nog vóór het debat- zijn lot al bezegeld. De VVD-top, bij elkaar in het kernteam, vindt dat 'het gedonder definitief afgelopen moet zijn'.

Het baart hen ook zorgen dat de PvdA niet duidelijk is of het de coalitiegenoot zal steunen. Afspraak is dat binnen de regering de eigen partijen over het lot van eigen ministers gaan, maar de PvdA heeft al grote woorden gebruikt in de eerste reactie op de affaire. Dit besluit, concludeert de VVD, moet de partij dus zelf nemen.



De druk op Van der Steur vanuit de VVD speelt een doorslaggevende rol en ze besluiten het toch zijn eigen  'beslissing' te noemen. Zo kan hij later zeggen dat hij in het gesprek met Rutte en Zijlstra 'zijn besluit' aan hen 'meldt'.

Ard zal het na de eerste termijn doen, zijn eigen naam kunnen verdedigen en en passant daarmee voorkomen dat Rutte 'de volle laag' krijgt. Ard z'n eer, de premier een bliksemafleider.

Gemoed
Toch klaart het gemoed van de minister nog enigszins op als de Tweede Kamer het woord voert. Oppositiepartijen schieten op hem, maar de PvdA is plots milder dan afgelopen dagen.

Insiders zeggen dat de minister daardoor plots minder somber gestemd is. Toch is het einde nabij.

Als het debat wordt gepauzeerd, wordt Van der Steur in een ministerskamertje buiten de vergaderzaal geroepen. Daar is de top van het ministerie van Algemene Zaken van Rutte verzameld. Van der Steur zou er nog eens 'een signaal' hebben gekregen dat aftreden onvermijdelijk is. Onduidelijk blijft of Rutte zich mengt in het gesprek dáár, de lezingen hierover lopen uiteen.

Een naaste medewerker van de justitieminister zegt wel: ,,Het krediet was los van deze affaire al op. Ard miste ook de laatste dagen het politieke gevoel om dat te zien, maar de premier wist genoeg.''



Premier Rutte claimt geen druk bij Van der Steur te hebben gelegd. ,,Nul komma nul van mijn kant.''

Toch krijgen naaste medewerkers pas na het overlegje 'een seintje'. Het is gedaan. Nog voordat Van der Steur het woord heeft genomen om zich te verdedigen.

Zijn ambtelijke vertrouwelingen treuren, maar vinden ook dat hij 'uit zijn lijden is verlost'. Van der Steur werkte volgens hen de laatste maanden harder dan hij eigenlijk verdragen kon. En nooit, zeggen ze veelbetekenend, nooit kwam er eens een compliment vanuit het kamp van de premier. Van der Steur is de laatste maanden niet zelden 'afgeblaft' over kleinere en grotere incidenten. De knuffel die zal volgen ten spijt.

Nu de kogel door de kerk is, neemt de minister pen en papier. En begint te schrijven aan zijn afscheidswoorden.