Kan president Donald Trump alles maar maken?

Print
Kan president Donald Trump alles maar maken?

President Donald Trump tekent een decreet Afbeelding: AFP

Donald Trump lijkt sinds zijn aantreden als president bijna alles op eigen houtje te beslissen. In rap tempo tekent hij presidentiële decreten over bijvoorbeeld een inreisverbod en het bouwen van een gigantische muur. Voor deze zogenoemde 'executive orders' is geen toestemming nodig van het Amerikaanse parlement. In hoeverre kan de nieuwe president eigenlijk zelfstandig zijn gang gaan?

Het gebruik van decreten staat ook in de Verenigde Staten ter discussie omdat democratische controle ontbreekt. De beslissingen gaan immers buiten de Senaat en Huis van Afgevaardigden om. Toch maken presidenten er in de Verenigde Staten gretig gebruik van.

Een beslissing van de president mag niet in strijd zijn met de wet en kan aangevochten worden bij de rechter

,,Voor ons lijkt het inderdaad allemaal heel gek'', stelt Amerika-deskundige Jelte Olthof van de Rijksuniversiteit Groningen. ,,In de Verenigde Staten ligt de uitvoerende macht bij de president. Hij kan wetten voorstellen, maar hij kan ook executive orders uitvaardigen, zeg maar een soort huisregels voor de duizenden ambtenaren die voor hem werken. Dat zag je ook bij het nieuwe immigratiebeleid. Feitelijk zegt hij dan tegen de ambtenaren die daar over gaan, hoe ze moeten werken.''

Dictatoriaal
Een executive order is geen dictatoriale maatregel waar niet aan te tornen valt. ,,Een beslissing van de president mag niet in strijd zijn met de wet en kan ook aangevochten worden bij de rechter. Dat zagen we al bij het inreisverbod van Trump.''

Ook het Amerikaanse parlement is niet helemaal machteloos en kan volgens Olthof met wetgeving de president bijsturen. ,,Het Congres kan achteraf vaststellen dat de executive order niet legaal is en het herroepen. Een door het Congres gemaakte wet is altijd sterker dan een executive order. Maar het Congres is best een log instituut. Je bent zo een jaar verder.'' 

Het omstreden inreisverbod van Trump werd deels verworpen door een federale rechter. Maar er zijn meer hindernissen voor een president. Trump kan weliswaar zelf plannen maken, maar voor het geld is hij afhankelijk van het Congres. ,,De president heeft zelf wel een budget, maar dat raakt op een gegeven moment op. Voor grote projecten is natuurlijk heel veel geld nodig en dan kan het Congres ingrijpen.''  

13.000 keer
Hoewel Donald Trump erg voortvarend van start gaat, is hij beslist niet de enige die kwistig strooit met eigen beslissingen. Barack Obama tekende in acht jaar tijd 275 executive orders. George W. Bush kwam tot 291 keer en Bill Clinton ging daar nog eens overheen met 364 decreten. Alle presidenten van de Verenigde Staten zijn samen goed voor 13.000 eigen beslissingen via een decreet.

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →