Thuisbevallen: wie is voor en wie is tegen?

Print
Thuisbevallen: wie is voor en wie is tegen?

Afbeelding: iStock

Steeds minder vrouwen bevallen thuis. Dat willen ze misschien wel graag, maar als het zover is, moeten ze toch vaak naar het ziekenhuis. Dat drukt de cijfers.

Gebeurde in 2010 nog 17 procent van alle bevallingen in Nederland thuis, in 2015 was dat percentage afgenomen tot 13. Dat blijkt uit cijfers van Perined, een landelijke organisatie die de geboortezorg in ons land ondersteunt.

Volgens Jan Nijhuis, hoogleraar verloskunde aan de Universiteit Maastricht en hoofd gynaecologie in het Maastricht UMC gelden die percentages ook in Limburg. Onder vrouwen die hun eerste kind krijgen, lag het percentage thuisbevallingen in 2015 zelfs op 7,5, weet hij. De hoogleraar vindt dat zwangeren slecht worden geïnformeerd over de bevalling.

„Van de vrouwen die hun eerste kind thuis of poliklinisch wilden krijgen, werd in 2015 63 procent tijdens de bevalling alsnog doorverwezen naar het ziekenhuis. Dat ze dit risico lopen weten ze niet. Dat deze vrouwen 18,7 procent kans hebben dat ze uiteindelijk per keizersnede bevallen weten ze evenmin. Dat zijn cijfers die niet worden gecommuniceerd. Maar deze vrouwen kunnen in mijn ogen alleen een vrije keuze maken als ze voldoende weten. Pas dan hebben ze een eerlijke keus.”

Nijhuis wil de thuisbevalling zeker niet afschaffen. „Ik vind het wel opmerkelijk dat vrouwen nu eigenlijk worden gedwongen thuis te bevallen. Voor een poliklinische bevalling moeten ze een eigen bijdrage betalen en voor een ziekenhuisbevalling hebben ze een medische indicatie nodig. Als de vrouw tijdens de bevalling pijnstilling nodig heeft, ontstaat een medische indicatie en gaat ze naar de gynaecoloog. Bij alle bevallingen in 2015 werd in 22 procent van de gevallen een ruggenprik gegeven.” 

Twee meningen over thuisbevallen van onze verslageefsters:


Voor thuisbevalling

Luisteren naar intuïtie

Door Judith Janssen

Het vertrouwen in de thuisbevalling heeft een knauw gekregen. En dat is jammer. Want er is niets fijner - en veiliger- dan in je eigen vertrouwde omgeving een kind te krijgen.

Een paar maanden terug ben ik bevallen van onze dochter. Thuis. In mijn eigen huis. In mijn eigen bed, op mijn eigen lakens. Het had niet veel gescheeld of ze was op straat geboren, of in de auto op weg naar de H&M. Maar door goed te luisteren naar mijn eigen intuïtie en door snel en adequaat handelen van de verloskundigen kwam ze supersnel - thuis en in alle gezondheid - ter wereld. Precies zoals ik het had gewild. Nou bijna dan. Ik had graag gezien dat vader net wél op tijd was geweest.

Ik durf - met vijf kinderen- wel te beweren dat ik expert ben in bevallen. In het ziekenhuis, thuis. Been there, done that. Drie kinderen zijn thuis geboren, twee - een tweeling- in het ziekenhuis. Dat is nou eenmaal de procedure bij tweelingen. Ik wist dat het moest, maar prettig vond ik het niet. 

De reis naar het ziekenhuis was een drama. Mijn dikke buik paste nauwelijks tussen het dashboard en de stoel, terwijl ik ondertussen probeerde de weeën op te vangen. Op de verloskamer voelde ik me nog ongemakkelijker. Ik werd meteen patiënt. In een mum van tijd had ik slangen en stickers aan mijn lijf en stonden er om de haverklap vreemde gezichten vanaf het voeteneind naar me te kijken, terwijl ik met mijn benen wijd in de beugels hing. En weeën opvangen? Dat kon maar op één manier, de manier waarop het ziekenhuis dat bepaalde.

In eigen bed of bad
Het is jammer dat steeds meer vrouwen kiezen voor een bevalling in het ziekenhuis. Natuurlijk, wie een medische indicatie heeft, moet geen enkel risico nemen. Maar gezonde vrouwen raad ik aan te bevallen in het eigen bed of bad. Dat heeft niets met stoerdoenerij te maken, met barbaarse gedachten dat pijn er nu eenmaal bij hoort. Nee, bevallen is doodeng en doet verdomd veel pijn ook. Of je nu thuis bevalt of in het ziekenhuis. Waarom zou je dan kiezen voor een kil hospitaal in plaats van de veilige vertrouwde omgeving van thuis? Thuis bevallen - zo blijkt uit onderzoeken van onder meer het AMC, VUmc en TNO - is voor vrouwen zonder medische indicatie immers net zo veilig als in het ziekenhuis. Er treden niet meer complicaties op en vrouwen hebben dezelfde kans dat hun baby overlijdt als vrouwen die in een ziekenhuis bevallen. 

Een ziekenhuis geeft schijnveiligheid. Zijn er toch complicaties? Dan ben je daar namelijk ook niet à la minute verzekerd van hulp. Ook daar zal een (steriel) team en (steriele) ruimte gereed moeten worden gemaakt. Dat is ongeveer dezelfde tijd die je nodig hebt om vanuit huis naar het ziekenhuis te gaan.

Regie
Thuis heb je tenminste zelf de regie in handen. Thuis is het veilig en vertrouwd, ben je meer op je gemak waardoor er minder adrenaline wordt aangemaakt. En dat zorgt er dan weer voor dat de oxytocine – het hormoon dat zorgt voor krachtige weeën – juist beter zijn werk kan doen. In een ziekenhuis verlies je grip. Grip op wie er aan je bed staat, wanneer en welke medicijnen je krijgt toegediend en is de kans op medische ingrepen (zoals het inknippen) groter. 
Bevallen heeft tijd nodig. Is die tijd er in een ziekenhuis ook? Of wordt er toch te snel gegrepen naar weeenopwekkers als het wat lang duurt? Thuis is je eigen verloskundige, die weet wat jouw angsten en wensen zijn. Je wilt tussen de weeën door niet nog eens alles gaan uitleggen? 
Ik heb heel deskundige verloskundigen aan mijn bed gehad. De vrouwen hebben goed naar mij geluisterd. Ik wist dat onze dochter snel zou komen en zij vertrouwden mij daarin. Net zoals ik op hen vertrouwde dat ze op tijd zouden zijn. Onze dochter kwam binnen twintig minuten. Binnen een uur zat ik gewassen, in mijn eigen bed, in mijn eigen kamer, met mijn man en alle kinderen op het voeteneind me te goed te doen aan rollen beschuit met muisjes. Ons meisje lag naast me en beneden blafte de hond. Zoals altijd. 


Tegen thuisbevalling

Folklore van ergste soort

Door Monique Parren

Het is veruit de gevaarlijkste klus waaraan je als vrouw kunt beginnen: bevallen. 

Er is niks romantisch aan. Het is een medisch mijnenveld. In Nederland wuiven we elke mogelijke complicatie op voorhand weg. Houden we elkaar gevangen in een roze wolk van onnadenkendheid. Thuisbevallen is ‘natuurlijk’, heet het dan. Hoort bij ons erfgoed, net als molens en klompen. Dat we dat houten schoeisel al enige decennia geleden hebben ingeruild voor een moderne variant, zegt volgens mij genoeg. 

Zwangerschap is een gezonde ziekte, tot zover eens. Maar iets zo kostbaars op de wereld zetten als een nieuw leven, vraagt om uiterste voorzichtigheid. Op alle fronten maken we gebruik van het voortschrijdend inzicht van de medische wetenschap. Het is dus niks meer dan een kwestie van gezond verstand dat je ook aanstaande moeders met de beste zorg omringt. In de veilige omgeving van een ziekenhuis. Thuis is een ruggenprik bijvoorbeeld  geen optie. Waarom moeten -  of willen - vrouwen hier zo afzien? Een tandarts trekt geen kies zonder een ordelijke verdoving, maar een vrouw in barensnood moet puffen tot ze  sterretjes ziet om een oerkracht aan te boren die niet echt bestaat. 

Het afwijzen van pijnbestrijding dient geen enkel hoger doel. Maakt je geen betere moeder, geen stoerdere vrouw. Het is vooral onverstandig, want pijn en angst zijn slechte raadgevers. Een thuisbevalling is in mijn ogen folklore van het ergste soort. 

Afschuw
Gelukkig denken steeds meer vrouwen daar zo over en laten we de doctrine van de oer-Hollandse thuis­bevalling achter ons. Vrouwen in de rest van de westerse wereld kijken niet voor niks met afschuw naar de barbaarse taferelen die zich hier rond een geboorte nog voltrekken. In België, Duitsland, Zweden en de Verenigde Staten is thuis bevallen not done. Te gevaarlijk, met het oog op de lange lijst van mogelijke complicaties. Van alle vrouwen die in Nederland van hun eerste kind bevallen, moet 63 procent alsnog naar het ziekenhuis. Meestal halsoverkop. Laat me je vertellen: daar zit je niet op te wachten met vijf centimeter ontsluiting. 

Jan Nijhuis, hoogleraar verloskunde aan de Universiteit Maastricht en mede-auteur van Europese onderzoeken naar de kwaliteit en risico’s van geboortezorg, stelt al jaren ‘dat het veiliger zou zijn als  alle vrouwen meteen naar het ziekenhuis zouden gaan, zeker voor hun eerste kind’.  
Nog een reden om het noodlot niet te tarten: uit een van zijn onderzoeken, uit 2014, bleek ook dat het grootste risico schuilt in de vaak gebrekkige overdracht tussen verloskundige en ziekenhuis. 

Objectief
Het is waar: bevallen loutert je. Maar wat had ik graag gehad dat ik vooraf objectiever was voorgelicht over de voor- en nadelen van een thuisbevalling. Ik heb wel een mevrouw van het consultatiebureau op bezoek gehad; om te controleren of het aangeschafte babybedje wel aan de regels van de kraampolitie voldeed. Mijn zorgen van destijds werden afgedaan als muizenissen: Nederlandse vrouwen zijn kampioen thuisbevallen. Dus ging het gesprek vooral over baren in een huiselijke sfeer. Gezellig. 
Zo herinner ik het me niet. Met meer geluk dan wijsheid kan ik de geboorte van mijn oudste navertellen. Alles wat fout kon gaan, ging ook fout. Te beginnen thuis, waarna ik inderdaad alsnog - te laat -  in het ziekenhuis terechtkwam. 

Daags na de bevalling is de verloskundige zich op de intensive care komen verontschuldigen, ik lag er twee dagen met uitzicht op een Polaroidfoto van mijn kindje. Dat lag op de couveuseafdeling. Gelukkig blijft er aan het einde van het liedje dan toch één cliché overeind: je krijgt er iets onwaarschijnlijks moois voor terug. 

Bij mijn tweede ging ik voor niet minder dan het maandelijkse toezicht van een gynaecoloog. Plus een geplande ziekenhuisbevalling. In een kraamsuite tjokvol medische apparatuur. 
Een slimme meid is op alles voorbereid.