Dorp moet vooral eigen maat kennen

Artiesten Andy en Roy afgelopen zondag tijdens het Mertsjpektakel in Swalmen, een grote trekker tijdens vastelaovend. © Jeroen Kuit

Vastelaovend in het dorp. Grote evenementen trekken tijdens carnaval hordes mensen weg uit de dorpen, zo luidt de klacht al jaren. Hoe zorg je dat carnaval ook daar blijft bestaan? De Limburger legt het oor te luisteren in drie totaal verschillende plaatsen in Noorden Midden-Limburg. Vandaag: Swalmen, binnen de invloedssfeer van Roermond en Venlo.

Paul Bots en Eric Seuren

Een kwartiertje met de trein, of een half uurtje fietsen. Veel meer is het niet van Swalmen naar Roermond. Wie liever naar Venlo wil, neemt de trein en staat een half uurtje later in het rijk van Jocus. Kortom: het lijkt voor de Swalmense carnavalsvierder aantrekkelijk om naar de stad te verkassen en het dorp te laten voor wat het is. Gebeurt dat ook? Ja en nee, is het antwoord als je het in Swalmen vraagt. „Vroeger bleven we altijd in Swalmen tijdens carnaval. Maar nu zijn we echt te oud om nog feest te blijven vieren bij de Erpelkes (de kindercarnavalsvereniging, red.)”, vertellen Dugan Kaufmann (17) en Sanne Savelkouls (15). Dus zijn ze tijdens de dolle dagen tegenwoordig regelmatig in Roermond. Het is een herkenbaar probleem voor carnavalsvereniging De Hopsjlokkers, erkent voorzitter Marcel Verheijden. Voor de jongere jeugd is er genoeg te doen. „Maar vanaf de brugklas voelen ze zich te oud.” Dit jaar is er daarom voor het eerst een speciaal jeugdbal, georganiseerd vanuit de dorpsraad. „We hebben het er zelf in de carnavalsvereniging al eens over gehad, maar we hebben de handen al vol tijdens die dagen. Daarom is het goed dat een andere organisatie dit gat opvult.” De Hopsjlokkers houden zo de focus op de kern van het carnaval. Het zoeken van de prins, bijvoorbeeld. Kandidaten genoeg. „We hebben altijd een lijst met namen.”

Neus omhoog Dat er naast de Hopsjlokkers andere organisaties opstaan die carnavalsactiviteiten organiseren, is een gebruikelijk fenomeen in Swalmen. Zo is het in de voorbije decennia steeds gegaan. De Fobmötse, bijvoorbeeld. Opgericht als parodie op de ‘echte’ carnavalsvereniging. Want die vereniging liep vaak wat te veel met de neus omhoog, vertelt oud-prins Ricks I (2005) vanachter de balie van zijn overvolle doe-hetzelfwinkel. Maar inmiddels behoren ook de Fobmötse - die ook vrouwen tot prins uitroept - tot de gevestigde orde en vieren ze carnaval zij aan zij met ‘die van de Hopsjlokkers’. Onderling wordt de zaak nog wel eens ‘opgejut’, maar altijd in een vrolijke en carnavaleske sfeer. Dan zijn er ook nog De Mulders. In 1995 opgericht om de start van het seizoen nieuw leven in te blazen. Vriend en vijand erkennen: tegen het geweld van de Sjtasiefestasie en de Zoépkoel kan Swalmen niet op. Zelfs de joekskapel heeft dan vrij om naar Roermond of Venlo te kunnen. De carnavals-kerkdienst is een week naar voren verschoven omdat er anders op carnavalszaterdag iets te veel beschonken Zoépkoelgangers in de kerkbanken landen. Al met al is het carnavalszaterdag dus rustig in het dorp. „Dan zitten er een paar man in het café. Soms valt er ’s avonds nog iemand over de drempel die net terug komt van de Sjtasiefestasie. Maar dan denk je toch al snel ‘man, je had beter naar huis kunnen gaan’”, stelt Wim Evers, bestuurslid van de dorpsraad en actief in de carnavalsvereniging. „De grote evenementen, daar moet je vanaf blijven. Op LVKavond moet je niets willen organiseren. Net als de dag van het Zaate Hermeniekeskonkoer.” Dorpsraadvoorzitter Wim Suilen: „Je moet als dorp je maat kennen.” Maar na die zaterdag is de invloed van de nabije steden beperkt. Dan barst het Mertsjpektakel los. Een variant op de Sjtasiefestasie en de Zoépkoel, maar dan op dorpse maat. Inmiddels weten ook mensen van buiten dit festijn te vinden. Maar gelukkig zijn dat er niet al te veel, klinkt het bijna opgelucht.

LokroepDe optocht van Swalmen trekt zelfs gelijktijdig met die van Roermond. Probleemloos. Want de Swalmenaar kiest écht voor z’n eigen stoet en gaat dan naar het eigen café. Al is daar in de avond wel weer de lokroep van de stad voelbaar. De jeugd neemt dan de fiets of de trein naar Roermond om nog tot de late uurtjes door te feesten. Waardoor het na elven toch relatief rustig wordt in carnaval vierend Swalmen. Of zoals een anonieme barman het verwoordt: „Het is dan vooral het feestje van de verenigingen zelf.”

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal