Formatie: alle ogen zijn nu gericht op de ChristenUnie

ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers.

ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers.© ANP/Bart Maat

Nu de breuk met de vier onderhandelingspartners VVD, CDA, D66 en GroenLinks definitief lijkt, is er nog maar één reële kans op een meerderheidskabinet. Het motorblok van VVD, CDA en D66 kan worden aangevuld met ChristenUnie en gedoogsteun van de SGP.

AD/Jan Hoedeman en Laurens Kok

De stilste man op het Binnenhof kan niet langer zwijgen. ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers heeft netjes zijn beurt afgewacht en weet vanaf vandaag alle ogen op zich gericht. Hij is met zijn vijf zetels de laatste hoop voor VVD, CDA en D66 om een nipt meerderheidskabinet te kunnen vormen, eventueel met gedoogsteun van de SGP. Als ook die poging faalt, zit er weinig anders op dan met een minderheid van 71 zetels te zien waar het schip strandt.

DefinitiefWat vast lijkt te staan: de formatiepoging met GroenLinks is definitief mislukt. Bij VVD, CDA en GroenLinks zien ze geen herkansing in het verschiet liggen. Ook al kan vooral D66 dat nog maar moeilijk geloven. "Als het de eerste keer niet lukt, lukt het een tweede keer ook niet", zei een van de onderhandelaars gisteravond stellig na de toch nog verrassende breuk.GijzelenIn de afgelopen weken werd de optie met de ChristenUnie steevast weggewuifd. Vooral op het gebied van migratie – waar de poging gisteravond op strandde – is de partij van Segers even links als GroenLinks, luidde de verklaring. Met name het activistische ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind zou met zijn ene zetel een coalitie van 76 voortdurend kunnen gijzelen.

LoyaalMaar nu GroenLinks uit beeld is, worden de bezwaren tegen de ChristenUnie al gerelativeerd. De partij heeft zich de afgelopen jaren een trouwe hulp voor het kabinet getoond, door steun te leveren aan diverse akkoorden. Partijleider Segers wordt bovendien als een stabiele factor gezien die de lastige Voordewind wel aankan. "Hij is loyaal", signaleert een insider. Bovendien: afwijkend stemgedrag binnen de ChristenUnie-fractie is een zeldzaamheid, zo niet een unicum. En de achterban is meer tot compromissen bereid.

EuthanasieVoor de stabiliteit kan een christelijk-liberale combinatie bovendien altijd terecht bij de SGP. De partij van Kees van der Staaij laat zich doorgaans voorstaan op haar constructieve houding, tenzij het op medisch-ethische thema’s aankomt.

En daar is D66-voorman Alexander Pechtold nu net beducht voor. Zijn pleidooi voor vrijwillige euthanasie bij voltooid leven kan in de ijskast als de kleine christelijke partijen een hand moeten toesteken. De ChristenUnie heeft van meet af aan gezegd daar een breekpunt van te zullen maken. Andersom heeft Pechtold dat nooit gedaan: hij vroeg Segers er een zogeheten vrije kwestie van te maken die niet in het regeerakkoord komt te staan. Grote vraag is of Pechtolds vurige wens om te regeren zo groot is dat hij dit heikele onderwerp daarvoor vier jaar lang wil parkeren.

Eerst zullen vooral VVD en D66 nog wel even opzichtig flirten met de PvdA, maar die partij sluit elke kabinetsdeelname na het megaverlies categorisch uit. De SP blokkeert elk kabinet met de VVD erin.

MinderheidskabinetAls de poging met de ChristenUnie mislukt, moet het CDA zich afvragen of ze een links meerderheidskabinet wil steunen. Die kans lijkt miniem. Dan komt een minderheidskabinet van VVD, CDA en D66 dat 71 zetels telt in beeld. In dat scenario zal Rutte in beide Kamers moeten bedelen om een meerderheid bij verschillende partijen. Het adagium van Jan de Koning geldt dan: als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee