Leraren: Stop met het geven van cijfers

Print
Leraren: Stop met het geven van cijfers

Afbeelding: iStock

Een groep leraren is klaar met het geven van cijfers. Het is dodelijk voor de nieuwsgierigheid van leerlingen en het helpt ook niet om de stof te leren. Maar in de toetsweek bleek wiskunde toch niet zo goed gemaakt.

Cijfers geven werkt niet. Met die titel slingerde de Britse professor Dylan Wiliam een boek de wereld in dat flinke reuring veroorzaakt. De professor pleit ervoor de kennis van leerlingen niet te meten in een finale toets aan het einde van een lesperiode, maar continu te evalueren of leerlingen de stof hebben begrepen en ze feedback te geven.

Nieuwsgierigheid
Wiskundedocent Jörgen van Remoortere is een van de duizenden leraren die is gegrepen door het verhaal van Wiliam. "We zijn bezig kinderen al vanaf hun kleutertijd te vatten in getallen en daarmee hebben we in het onderwijs een situatie gecreëerd waarin leerlingen hun best niet meer doen als ze er geen cijfer voor krijgen. Zo wordt de nieuwsgierigheid ondermijnd."

Van Remoortere geeft nu op proef wiskunde aan een vwo-brugklas zonder de leerlingen met cijfers te beoordelen en zocht gelijkgestemde collega's. Met collega's Arjan Moree en Martin Ringenaldus richtte hij de Facebookgroep 'Actief leren zonder cijfers' op. Hij hoopte dat misschien 100 of 200 leraren zich zouden aansluiten die willen meedenken over de vraag hoe je het lesgeven zonder cijfers in de praktijk brengt. De teller staat inmiddels op ruim 3.600 leden. "Daar zitten ook mensen van het ministerie van Onderwijs bij die geïnteresseerd zijn", weet hij.

Hoofdstuk
Voor de wiskundelessen gebruikt Van Remoortere de bestaande lesmethodes, maar dan slechts de helft. "Ik bedenk wat de leerlingen aan het eind van de rit moeten kunnen laten zien. Dat zijn maar twee of drie dingen in een hoofdstuk. Ze moeten bijvoorbeeld een lineaire ongelijkheid kunnen oplossen."

Aan het begin van een lesperiode vertelt Van Remoortere zijn leerlingen dat ook, zodat ze weten waar ze naartoe werken. Onderweg geeft hij ze opdrachten waardoor hij kan zien of ze op de goede weg zijn. Af en toe geeft hij een proefwerk om te kijken waar ze staan, maar daarvoor krijgen de scholieren geen cijfer.

Klassieke beoordeling
Cees van der Vleuten, hoogleraar onderwijskunde aan de Maastricht University, juicht het toe dat leraren van de klassieke beoordeling met cijfers af willen. "Cijfers geven is de poverste vorm van feedback geven. Toetsing moet in dienst staan van het bevorderen van beter leren. Door alleen cijfers te geven, raakt dat uitgehold."

Hij zag het zelf gebeuren toen zijn zoon thuiskwam met een 7 voor een opdracht. "Ik heb een punt te hard gewerkt", zei zijn zoon. Zelf was hij niet anders, zegt Van der Vleuten. "Ik deed niks. Ik feestte, stelde uit en bereidde een minimum voor. Meestal slaagde ik en als ik een tentamen had gehaald, veegde ik mijn harde schijf weer uit. Die leerhouding zie je veel in het onderwijs. Niet alleen in Nederland, maar overal."

Dat we toch stug toetsen en tentamens blijven afnemen en die met een cijfer beoordelen om het leerproces af te ronden, is een traditie die er maar moeilijk uit te krijgen is, zegt Van der Vleuten. "We doen het, omdat we het al eeuwen zo doen. Cijfers zouden objectief zijn, maar we vragen complexe vaardigheden en dat is meer dan alleen kennis pompen."

Cijfers
Leerlingen en studenten moeten kunnen communiceren, samenwerken, analyseren en schrijven, om maar wat te noemen. Op het Cartesius 2 in Amsterdam vindt schoolleider Martijn Meerhoff het daarom genoeg geweest met de cijfers. Toen hij de kans kreeg een nieuwe schoollocatie voor havo/vwo te beginnen, wilde hij het radicaal anders doen. Leerlingen hebben twee lange lessen per dag in groepen van vijftig leerlingen waarbij twee docenten aanwezig zijn. Ze krijgen geen vakken, maar volgen modules met een centraal thema. Blijven zitten kan niet en cijfers kennen de leerlingen niet.

Dat vraagt veel van docenten. Ze geven bijvoorbeeld niet langer les op één vakgebied. In de module 'Amsterdam' komt geschiedenis, kunstgeschiedenis, Engels en filosofie voorbij. Ook moeten leraren tijdens de module de ontwikkeling van de leerlingen in de gaten houden, continu feedback geven en per scholier bedenken wat de beste strategie is om hem zich verder te laten ontwikkelen. "Het scherpt de docenten en de leerlingen. We willen dat leerlingen autonoom worden en beter leren. Ze mogen zelf hun strategie bepalen en falen is geen ramp, maar een moment om te reflecteren."

Telt dit mee?
Dit is het eerste schooljaar waarin Meerhoff zo werkt en hij ziet dat het effect heeft. "We horen minder vaak: 'Telt dit mee?' en leerlingen kunnen beter dan andere 12-jarigen hun functioneren beoordelen." Van ouders hoort hij dat de gesprekken aan tafel veranderen. De kinderen praten mee over verkiezingen en wat in de krant staat.

De school van Van Remoortere is nog niet om. In de toetsweek hadden leerlingen wiskunde niet erg goed gemaakt, omdat ze zich op de vakken hadden geconcentreerd waarvoor ze wel een cijfer kregen. "De oudere stof was blijven hangen, maar de nieuwe stof was niet voldoende herhaald." Toch weet hij dat hij de juiste weg is ingeslagen. "Het mooist vind ik dat ouders opmerken dat hun leerlingen weer nieuwsgierig worden van de lessen."

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →