Zaak Nicky Verstappen: DNA afnemen, hoe gaat dat?

Print
In een ultieme poging om de moord op Nicky Verstappen op te lossen, gaat het Openbaar Ministerie een DNA-verwantschapsonderzoek afnemen. Van zeker 15.000 mannen wil het OM het DNA hebben. Maar hoe gaat zoiets in zijn werk?

Wat is DNA?
DNA is de persoonlijke streepjescode van ieder mens. De ‘beschrijving ’van deze barcode heet een DNA-profiel. De Engelse noemen het een fingerprint, een vingerafdruk. DNA is een afkorting voor deoxyribonucleinezuur  Het zit in iedere lichaamscel en is de drager van erfelijke eigenschappen, zoals lengte, kleur van de ogen en haarkleur.

Waarom een forensisch DNA-onderzoek?
Een forensisch DNA-onderzoek kan van belang zijn bij het vinden van een dader, het vrijpleiten van een verdachte of het identificeren van een onbekende dode. Bijvoorbeeld: DNA van een spermaspoor dat is gevonden op het slachtoffer van een zedendelict wordt naast de streepjescode van een mogelijke verdachte gelegd. Als de DNA-profielen verschillen, is het spermaspoor niet van de verdachte. Zijn de DNA-profielen van het spermaspoor en de verdachte gelijk dan is er sprake van een ‘match’. Het spoor kán van de verdachte zijn.

Wat is een DNA-verwantschapsonderzoek?
Als er geen 'match' wordt gevonden, kun je in de DNA-databank ook zoeken naar familieleden van de verdachte. Elk mens krijgt de helft van zijn DNA van zijn vader en de helft van zijn moeder. Daardoor lijken de DNA-profielen van familieleden op elkaar. Het Y-chromosoom gaat zelfs altijd volledig over van vader op zoon. Op basis daarvan kun je dus een stamboom maken van mannelijke familieleden in de DNA-databank. Het is pas sinds 1 april 2012 toegestaan om in strafzaken DNA-profielen te vergelijken met die van familieleden. Het verwantschapsonderzoek in de zaak Nicky Verstappen is daar een voorbeeld van. Als er in de databank geen familie wordt gevonden, kan justitie mensen - meestal mannen - in een bepaald gebied oproepen om vrijwillig DNA af te staan. Het onderzoek is dan bedoeld om familie van de vermoedelijke dader te vinden, en via die aanwijzingen te achterhalen van wie het verdachte DNA-spoor is. 

Zijn er voorwaarden aan verbonden?
Ja. Zo komen alleen zeer ernstige zaken met een grote impact op de maatschappij ervoor in aanmerking. Een tweede voorwaarde: het moet om een misdrijf gaan, waarop een celstraf van acht jaar of meer staat of om een aantal specifiek genoemde gewelds- en zedenmisdrijven. Bovendien moet de kwaliteit van het daderspoor goed zijn: het DNA-profiel moet volledig of vrijwel volledig zijn omdat anders de kans op een foute match te groot wordt. Het op grote schaal oproepen van vrijwilligers om DNA-materiaal af te staan, heeft alleen zin als er ook echt familie in het onderzochte gebied woont. Een dergelijk vrijwillig verwantschapsonderzoek wordt gezien als een laatste strohalm. Het mag niet ingezet worden als er al een verdachte is. En ten slotte: de deelname is écht vrijwillig. Wie niet meewerkt hoeft zich daar niet voor te verantwoorden. 

Hoe wordt DNA-materiaal afgenomen?
Het afnemen van celmateriaal is een simpele, pijnloze en korte handeling. Het afnemen van wangslijm gebeurt door een hiervoor speciaal opgeleide politieambtenaar, arts  of verpleegkundige. Deze schraapt met een wattenstaafje langs de binnenkant van de wang. Hierop blijft genoeg slijm zitten voor het onderzoek. Het is cruciaal dat dit secuur gebeurt. Er is geen tweede kans, al is het maar omdat de kosten hoog zijn. 

Wat gebeurt er met het erfelijk materiaal?
Het afgenomen DNA-materiaal is bij het vrijwillige DNA-verwantschapsonderzoek voor eenmalig gebruik. De profielen worden alleen vergeleken met dat van het daderspoor dat, in dit geval, is gevonden op het lichaam van Nicky Verstappen. Het DNA mag niet worden gebruikt voor het oplossen van andere misdrijven. Na de afname krijgt het profiel een codenummer,  geen naam. De daaraan gekoppelde naam is wel bekend bij justitie, voor  het geval er een ‘match’ uitkomt. Na laboratoriumonderzoek moet al het materiaal worden vernietigd.

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →