Limburgse Bosniër: 'Een hoofdstuk kan worden afgesloten'

Print
Limburgse Bosniër: 'Een hoofdstuk kan worden afgesloten'

De familie Mujagic, links Zlatan. Afbeelding: De Limburger/Roger Dohmen

In Limburg wonende Bosnische moslims reageren verheugd op de levenslange celstraf die de rechters van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag woensdagochtend hebben opgelegd aan de Servische oud-generaal Ratko Mladic. “Een hoofdstuk kan worden afgesloten”.

Zlatan Mujagic, maag-darm-leverarts in het UMC+ in Maastricht, volgde de uitspraak tussen zijn patiëntafspraken op de polikliniek door. “Ik ben erg tevreden met het vonnis. Meer dan dit kon hij niet krijgen. Het heeft jaren geduurd, maar dé Servische kopstukken van de Bosnische oorlog hebben hun straf gekregen: nu Mladic en eerder Radovan Karadzic, hun politiek leider. Ja, deze uitspraak voelt wel als een afsluiting. Genoegdoening ook.”

Volkerenmoord
Mladic werd veroordeeld wegens genocide, misdaden tegen de menselijkheid, schending van het oorlogsrecht, moord en terreur. Hij was tijdens de Bosnische burgeroorlog tussen 1992 en 1995 leider van het Bosnisch-Servische leger en leidde in die functie de belegering van Sarajevo en de inname van de moslim-enclave Srebrenica. Daar werden bijna 8.000 jongens en mannen door de Bosnische Serviërs gedeporteerd en vermoord. 

Gezondheid
Met veel andere slachtoffers van Mladic’ misdaden vreesde Mujagic de laatste tijd dat de oud-generaal, zoals eerder de Servische president Milosevic die in 2006 stierf in zijn Scheveningse cel, zijn uiteindelijke veroordeling niet zou halen. Mladic’ gezondheid is in gevangenschap sterk achteruit gegaan. In 2011 werd hij getroffen door meerdere beroertes. Het voorlezen van het vonnis, door de Nederlandse rechter Alphons Orie, werd vanochtend halverwege onderbroken. Bij hervatting van de zitting bleek dat Mladic had geklaagd over een te hoge bloeddruk.

Toen rechter Orie niet meeging in zijn eis de zaak op te schorten of te versnellen, door meteen maar zijn straf voor te lezen en niet eerst de hele motivering, begon Mladic te schreeuwen. Daarop werd hij uit de rechtszaal verwijderd.

Zlatan Mujagic kan het niet anders omschrijven als ‘theater’: “Een bloeddruk van 170 over 90, zoals ik de rechter hoorde noemen, dat is inderdaad ietsje hoger, maar er lopen veel mensen mee rond. Geen reden voor paniek en vooral een manier van Mladic om aandacht te trekken.”

'Spijtig'
Enigszins teleurgesteld is Mujagic wel dat Mladic niet ook veroordeeld is voor genocide in zes plaatsen in Noord-West en Zuid-Oost Bosnië, de streek waar de MDL-arts werd geboren. “Ook Karadzic was daarvoor aangeklaagd, de rechters zagen in zijn geval toen te weinig bewijs voor genocide. Hoewel er afgelopen tijd bewijs bij is gekomen, bleek dat kennelijk ook voor Mladic niet genoeg. Spijtig, maar verwacht.”

Gevlucht
De familie Mujagic vluchtte aan het begin van de Bosnische oorlog voor de etnische zuivering door de Servische troepen vanuit hun dorp Kozarac naar de stad Prijedor. Zlatans broer Satko en zijn vader werden daar van de rest van de familie gescheiden en belandden in het beruchte Servische concentratiekamp Omarska. Na de oorlog werd de familie herenigd in Roermond.
Satko was erbij, woensdag in Den Haag. Zlatan heeft er bewust juist geen vrije dag voor gepakt. “Dat vind ik die man niet waard”. 

Ook Satko zit het dwars dat Mladic wél is veroordeeld voor de deportaties, de kampen en de massamoord in en rond Prijedor, Sanski Most en Fodja; maar niet voor genocide. “Het staat nota bene in de stukken van het tribunaal zelf. Nadat Mladic aan het begin van de oorlog op 12 mei 1992 bevelhebber werd van het Bosnisch-Servische leger, heeft hij over de geplande acties van de Servische leiders zelf gewaaschuwd: 'Mensen en volkeren zijn geen sleutels die je zo maar uit de ene zak naar de andere verplaatst. Dit is genocide! Ik weet niet hoe de heren Karadzic en Krajisnik dit aan de wereld gaan uitleggen.'" 

Toegekeken
Het brengt bij Satko de oude pijn boven dat de wereld aan het begin van de Bosnische oorlog vooral heeft toegekeken en te laat, eigenlijk pas na het drama in Srebrenica, heeft ingegrepen. “Zo kon de Holocaust - die we nooit meer wilden laten gebeuren - zich in Bosnië herhalen. Ze hadden zoveel leed kunnen voorkomen, de politieke leiders die te lang wegkeken en de mooie praatjes geloofden. En nog steeds, want de geschiedenis herhaalt zich. Met wegkijken creëer je nieuwe moordenaars. Zie wat er is gebeurd in Syrië en nu weer in Myamar. Met Anders Breivik, die in 2011 tientallen onschuldige jongeren doodschoot. Karadzic en Mladic waren zijn idolen. We maken steeds weer dezelfde fouten, laten we vooral dat leren van deze uitspraak.”

Overtuigend
Het proces tegen Mladic, die in 2011 werd opgepakt in een Servisch dorp, duurde ruim vier jaar. Mujagic: “Ja, dat is lang. Anderzijds is er dankzij dit proces geen enkele oorlog in Europa, naast natuurlijk de Tweede Wereldoorlog, volgens mij zo goed gedocumenteerd als die in Bosnië. Er zijn meer dan 500 getuigen gehoord en tienduizend punten behandeld. Het bewijs is meer dan overtuigend, zo is vandaag ook gebleken.”

Afsluiting
Ook voor zijn broer Satko is het uitgesproken levenslang voor Mladic een symbolische afsluiting. Hij zette zich afgelopen jaren - onder meer door het geven van interviews - in voor de slachtoffers van de tijdens de Bosnische oorlog begane gruweldaden. “Ik zet er nu een streep onder, heb wat ik zelf heb meegemaakt ook een plek kunnen geven. De Mladic die ik vandaag in de rechtszaal heb gezien is volgens mij, ondanks al dat theater over zijn bloeddruk, gewoon een gezonde man. Ergens hoop ik dat hij, in zijn cel, nog lang mag leven.”

Trieste dag
Voor Mulfeta Halilovic uit Stein is het een ‘mooie en trieste dag tegelijk’. Ze volgde de uitspraak via internet. “Het is mooi dat Mladic eindelijk zijn straf heeft gekregen. Het gevoel dat er toch nog gerechtigheid is. Dat verzacht een beetje mijn pijn en die van zoveel andere slachtoffers, al krijgen we onze verloren naasten en dierbaren er niet mee terug. Deze man met zijn racistische ideeën heeft zoveel levens verwoest, niet alleen van moslims, maar van zoveel mensen in heel Bosnië. Een land dat totaal verscheurd is geraakt.”

Omzwervingen
Halilovic woonde voor het uitbreken van de Bosnische burgeroorlog in Zvornik, bij Srebrenica. Ook zij vluchtte in het voorjaar van 1992 met haar geliefden voor de etnische zuiveringen door het Bosnisch-Servische leger. Haar broer zat dertien maanden lang in verschillende Servische concentratiekampen, waaronder Batkovici. Uiteindelijk kwam hij dankzij bemiddeling door het Rode Kruis vrij, geruild tegen een Servische militair. Mulfeta belandde na allerlei omzwervingen in 1993 in Stein waar ze de stichting Jeugdhulp Bosnië-Herzegovina oprichtte. Vorig jaar nog reisde ze terug naar Zvornik. 

Overigens heeft Mladic direct laten weten dat hij in hoger beroep gaat tegen de uitspraak. 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →