Kinderarmoede in Limburg: je ziet het vaak niet, maar het is er wel

Print
Kinderarmoede in Limburg: je ziet het vaak niet, maar het is er wel

Afbeelding: De Limburger

Je ziet het vaak niet aan kinderen dat ze opgroeien in armoede. In Limburg stijgt het aantal al jaren. In sommige buurten leeft zelfs een op de drie kinderen in een gezin waar nauwelijks geld is voor gezond voedsel, onderdak of kleding. Hoe is dat voor die kinderen en wat zijn de consequenties? Dat gaat De Limburger de komende vier weken uitzoeken.

Een op de drie gezinnen met kinderen in de Roermondse Componistenbuurt leeft in armoede. In de wijken Eikenderveld (Heerlen), Smeliënkamp (Venlo) of Brusselsepoort (Maastricht) is dat beeld niet veel beter.

Heerlen
Limburg staat al jaren hoog op de ranglijst als het gaat om kinderarmoede. Vooral Heerlen scoort hoog. Daar woonden volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in 2014 procentueel de meeste arme kinderen van Limburg: 22,9 procent, op de voet gevolgd door Kerkrade (21,9 procent) en Vaals (20,9 procent).

Onderzoeken
Sinds 1 januari 2017 krijgen de Limburgse gemeenten samen structureel ruim 5,5 miljoen euro voor de aanpak van kinder­armoede. Het onderwerp staat blijkbaar op de agenda, want alleen vorig jaar al verschenen in Nederland grote onderzoeken van de Kinderombudsman, het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en de  So­­ciaal Economische Raad (SER). De conclusie: armoederegelingen zijn te ingewikkeld, kinderen van arme werkende ouders zijn nauwelijks in beeld en hulpverleners moeten meer rekening houden met de gevolgen van armoede voor het gedrag.

De komende maand onderzoekt De Limburger wat het betekent voor kinderen om in armoede te leven. Wat zijn de gevolgen voor hun gezondheid, soci­a­le leven en toekomstperspectief?

Gaat armoede alleen over geld of bijvoorbeeld ook over sociale uitsluiting? Het CBS kijkt vooral naar het netto-inkomen. Voor een alleenstaande ligt de grens op 1020 euro per maand en voor een gezin met twee kinderen op 1920 euro. Inclusief kindertoeslagen, maar exclusief huur- en zorgtoeslag.

Het SCP focust op wat iemand nodig heeft voor onvermijdelijke voorzieningen als voeding, kleding en woonruimte; 971 euro voor een alleenstaande en 1830 voor een gezin met twee kinderen.

Kinderen onder de dertien jaar (met name uit eenoudergezinnen) lopen de grootste kans op een armoedig bestaan. Van alle Limburgse kinderen die in 2014 in armoede opgroeiden, kwam volgens het CBS 41,1 procent uit een eenoudergezin. In Vaals was dat zelfs 55,3 procent en in Kerkrade 51,1 procent. Van bijna de helft van alle arme kinderen in Limburg hebben de ouders werk. Het zijn zzp’ers, mensen met tijdelijk werk of kleine deeltijdbanen.

Buikpijn
Volgens het SCP leeft zo’n 30 procent van de kinderen met een niet-westerse achtergrond in armoede. In deze provincie is dat percentage 41 procent (CBS, 2014). Daarmee is Limburg koploper van Nederland. En de gevolgen voor kinderen kunnen groot zijn, zo waarschuwde de Kinderombudsman in 2013. Ze zijn angstig. En bezorgd. Bang dat ze misschien uit hun huis worden gezet of bezorgd omdat ze hun ouders verdrietig zien. Ze piekeren erover of ze naar een kinderfeestje kunnen of mee op schoolreisje. Die angst uit zich vaak in hoofd- en buikpijn.

Geen beugel
Kinderen praten nauwelijks met hun ouders over de situatie waarin zij opgroeien. Zeggen niet dat ze een nieuwe tas of broek willen. En krijgen ook lang niet altijd wat ze nodig hebben. Geen fruit mee naar school. Geen beugel. Zelfs geen ontbijt.

Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat bij arme kinderen de ontwikkeling van de hersenen en hun cognitieve vaardigheden vaak achterblijft. En dat zij minder goed kunnen omgaan met emoties. Volgens het CBS doen zij het op school vaak minder goed, zijn ze bovenmatig zwaarlijvig en hebben ze vaker een chronische ziekte.

Armoede blijkt ook een risicofactor voor kindermishandeling en crimineel gedrag. ‘Arme gezinnen wonen vaak in buurten met meer ongeregeldheden. Het ontbreekt hun kinderen aan rolmodellen die positieve normen stellen voor gedrag’, meldde in 2017 de Kinderombudsman.

Positieve effecten zijn er óók. Zo zijn arme kinderen vaak creatief en inventief. En voelen zij soms juist een heel hechte band met hun ouders.

Maar armoede gaat hoe dan ook in het hoofd zitten, weet de voormalige Kinderombudsman Marc Dullaert. „De kinderen vragen zich af of er wel eten is en ze zijn bang voor ruzies. Ze hebben geen perspectief, geen dromen. Dat vertroebelt hun kansen voor de toekomst.”