'Ik wil iemand kunnen vragen naar de eerste tien maanden in mijn leven'

Print

Een uitzending van Zembla over fraude met adoptie in Sri Lanka zette het leven van Joyce Bonné op zijn kop. Afbeelding: Mitchell Giebels

Joyce Bonné (31) uit Heel start op 5 februari de zoektocht van haar leven. Ze reist naar Sri Lanka in de hoop haar biologische moeder te vinden. Haar speurwerk begint na een uitzending over adoptiefraude.

Geschokt. Dat is Joyce Bonné (31) uit Heel als ze in mei 2017 in een uitzending van Zembla ziet hoe in de jaren tachtig op grote schaal de dossiers van adoptiekinderen uit Sri Lanka zijn vervalst. Hoe nu, zo’n dertig jaar later, blijkt dat de moeders die afstand deden van hun kind niet de echte, biologische moeders zijn. Hoe baby’tjes vanuit een ziekenhuis in Matugama werden verkocht voor adoptie, terwijl tegen de moeders werd gezegd dat hun kindje was overleden. Joyce is ook in dat ziekenhuis geboren. Volgens het geboortecertificaat op 8 januari 1987. Of dat klopt? Misschien wel, maar ook haar dossier kan zomaar zijn vervalst. Zo’n tien maanden na haar geboorte is ze geadopteerd door Wim en Miep Bonné uit Posterholt. Of de vrouw die samen met haar adoptiemoeder op de foto staat bij ‘de overdracht’ haar echte biologische moeder is? Niets is meer zeker.

Posters maedje
Joyce bekijkt de aflevering wel een keer of vijf. Krijgt mentaal en fysiek een flinke klap. Als er een aankondiging van Zembla komt over een tweede aflevering over Sri Lanka in september 2017, probeert ze er niet aan te denken. Omdat het misschien nog erger wordt. Dat wordt het ook. De Sri Lankaanse regering erkent dat er babyfarms waren, plekken waar vrouwen zwanger werden gemaakt om aan de vraag naar adoptiekinderen te kunnen voldoen. De uitzending verandert Joyces leven definitief. Is er een leven voor en een leven na ‘Zembla’? "Voor Zembla was ik eigenlijk nauwelijks bezig met mijn adoptie. Ik ben een dorpsmeisje, een Posters maedje. Ben hier opgegroeid, voel me ook echt Limburgs. Praat dialect. Mijn adoptieouders konden geen kinderen krijgen en wilden een kindje redden. Toen mijn moeder tijdens het adoptietraject toch zwanger raakte, hebben ze dat lange, moeizame proces niettemin doorgezet. Alles met de beste bedoelingen. Ze wilden een kind een goede toekomst bieden. Ik was en ben ze dankbaar. Ik heb een hartstikke leuke jeugd gehad en heb een heel liefdevolle familie. Daardoor voelde ik eerder nooit de drang om op zoek te gaan naar mijn biologische ouders. Sterker nog, ik - en ook mijn adoptieouders - vergeet vaak zelf dat ik ‘bruin’ ben. Hier heb ik mijn familie, mijn vrienden. Ik dacht altijd: misschien komt die drang als ik zelf kinderen krijg. Maar toen kwam Zembla. Gek hoe zo’n uitzending alles op z’n kop zet. Direct na de tweede aflevering kreeg ik voor het eerst in mijn leven een migraineaanval. Van de spanning, van boosheid. Daarna ga je nadenken. Over alles.”

En toen wist je: ik ga mijn biologische moeder zoeken?
"Ja! Ik heb echt het gevoel dat het nu moet gebeuren, omdat het anders misschien te laat is. Ze niet meer leeft. Mijn biologische vader is er al niet meer volgens de adoptiepapieren, al twijfel ik daar nu ook aan. Ik wil voorkomen dat ik mezelf later iets verwijt. Dat ik denk ‘had ik toen maar...’. Ze moet nu tussen de 50 en 55 jaar zijn. Ik wil weten waarom ze me weg heeft gegeven. Kon ze echt niet voor me zorgen? Of is er een ronselaar aan de deur geweest die - zeker voor Sri Lankaanse begrippen - veel geld heeft geboden? Dat laatste vermoed ik.”

Waarom?
"Omdat er helemaal niets klopt van mijn dossier. Na de uitzending van Zembla hebben mijn adoptiezus Sally en ik mijn adoptiemoeder gevraagd naar de papieren. Gek eigenlijk dat ik dat niet eerder heb gedaan, ik was er echt niet mee bezig. Ik kreeg een koffer vol. Zie je die stapel op de kast? Dat zijn de eerste tien maanden van mijn leven. De stapel bevat onder meer het dagboek van mijn adoptiemoeder met een beschrijving van de dag van het afscheid. Heel heftig om te lezen. Ik heb alles bestudeerd en uitgeplozen. Via een oproep op Facebook heb ik iemand gevonden die voor mij alle Sri Lankaanse teksten heeft vertaald. Veel gegevens op mijn geboortecertificaat zijn niet ingevuld. Je ziet aan mijn Sri Lankaanse paspoort dat de handtekening van mijn adoptiemoeder er achteraf bij is geplakt. En in het ene document staat dat ze twintig jaar was, volgens een ander rapport 24 jaar. In een briefje van een arts staat dat ik gezond was, terwijl ik een ondervoed hummeltje was met schurft en infecties aan de handen. Er klopt meer niet dan wel. Ik noem de lui die hiervoor verantwoordelijk zijn dan ook de Sri Lankaanse maffia. Doordat ik al tien maanden oud was bij de overdracht, is het onwaarschijnlijk dat ik ben geboren in zo’n babyfarm. Die kindjes zijn na een paar dagen al verkocht. Maar je weet maar nooit, ik wil de waarheid weten. Heb ik broertjes en zusjes? Lijk ik op iemand?”

Je zult toch wel in bepaalde dingen op je adoptiezus lijken? Jullie zijn immers samen opgegroeid?
"Als ik hier zeg dat ik op niemand lijk, ook niet qua innerlijk, begrijpt men dat vaak niet. Maar ook al heb ik dezelfde opvoeding gehad als mijn zus, toch ben ik compleet anders. Zo realiseerde ik me opeens dat ik het liefst met mijn handen eet en op blote voeten loop. Of dat komt door mijn afkomst? Mijn adoptiefamilie is best wel gesloten, het zijn geen praters. Ik ben daarentegen een open boek. Ik wil graag over de adoptie praten, over mijn zoektocht naar de waarheid. Maar voor mijn adoptieouders en -zus is dat heel moeilijk. Ze willen me, denk ik, beschermen en behoeden voor een teleurstelling. Daarom kreeg ik vorig jaar ook pas de papieren, nadat ik er om had gevraagd. Ze denken dat ik er nu klaar voor ben. Mijn ouders manen mij om rustig aan te doen, mede omdat ik sinds 2015 nogal sukkel met mijn gezondheid. Ik heb een paar keer in het ziekenhuis gelegen met longontstekingen en heb allergische astma. Ik vind het belangrijk dat Miep en Wim weten dat ze voor altijd mijn ouders blijven, ik krijg er alleen misschien een moeder bij.”

Je adoptieouders vinden het vast ook moeilijk dat jij je op je Facebook-pagina zo uitdrukkelijk uitspreek ttegen adoptie?
"Inderdaad, we denken er anders over. Zij zijn er nog steeds van overtuigd dat ze een kindje hebben gered. Naar mijn mening ben ik weggerukt uit mijn cultuur, uit mijn familie. Ik - en met mij veel adoptiekinderen - voel me gebruikt om te voldoen aan de behoefte van ouders die geen kindje konden krijgen. Terwijl het ook gaat om de biologische moeder en de kinderen. Ik ben niet per se tegen adoptie, maar wel tegen adoptie waarbij er geen contact is met de biologische ouders. Adoptieouders zijn bereid om veel geld te betalen voor een kindje. In onder meer Sri Lanka hebben mensen daar een slaatje uit geslagen. Kinderen werden geproduceerd voor andermans geluk. Alleen al het vervalsen van officiële documenten is een schending van de mensenrechten. Ik denk niet dat mijn biologische moeder er uiteindelijk veel voordeel van heeft gehad dat ze me heeft weggegeven. Mijn ouders krijgen opmerkingen over wat ik schrijf op Facebook. Dat willen ze liever niet, ze staan niet graag in the picture. Ze zijn bang voor oordelen. Maar mij helpt het om erover te vertellen. Ik wil dat mensen weet krijgen van dit Sri Lankaanse adoptiedrama. Dat de instanties die dit op hun geweten hebben hun verantwoordelijkheid nemen. Gelukkig maakt United Adoptees International zich daar hard voor namens ons. Bovendien wil ik andere kinderen inspireren om ook die zoektocht te starten. Zelf krijg ik trouwens allerlei reacties. Hele lieve, maar er zijn ook mensen die zeggen: wat zeur je nou? Je mag toch blij zijn dat je hier bent? Dat ben ik ook. Ik verwijt mijn adoptieouders helemaal niets. Ze wilden en willen oprecht alleen maar het beste voor mij. Ik weet dat ze onvoorwaardelijk van mij houden. Maar ik wil ook iemand kunnen vragen naar mijn eerste tien maanden. Ik wil antwoorden. Ik wil weten wat mijn biologische moeder heeft gevoeld. In het dagboek van mijn adoptiemoeder staat dat ze heel verdrietig was bij het afscheid, dat ze meerdere keren terugkwam om me nog te zien. Mijn adoptiemoeder is er daardoor van overtuigd dat het mijn echte biologische moeder was en geen ingehuurde acting mother, een vrouw die zich voordeed als mijn moeder. Ik wil honderd procent zekerheid.”

Hoe denk je jouw familie in Sri Lanka te vinden?
"Dankzij een politierapport weet ik in welk afgelegen gehuchtje ik moet zoeken. Er staat een gedetailleerde beschrijving in van mijn ouderlijk huis - een hutje van aluminium en bladeren - en ook namen. In Sri Lanka krijg ik bovendien hulp van een jongen die zelf een geadopteerde zus in Roermond heeft. Hij is betrouwbaar. Ik wil graag dat hij eerst gaat kijken, zodat ik niet plots op de stoep sta áls mijn moeder er nog woont. Mocht blijken dat alle papieren vals zijn, dan moet ik puur geluk hebben. Hopen op een match met de Family Tree DNA-bank in Amerika. Of met de DNA-bank voor biologische moeders die de Sri Lankaanse regering gaat opzetten. Ik probeer geen verwachtingen te hebben, zodat het niet kan tegenvallen. Twee DNA-kits heb ik al in huis. Eentje voor mijzelf en eentje voor mijn biologische moeder. Ik heb de test zelf nog niet gedaan, terwijl er best al een match uit kan komen. Waarom niet? Te spannend. En op dit moment teveel voor mij. Eerst maar eens mijn biologische moeder, dan de rest. Ik hoop dat ze de DNA-test wil doen, zodat ik zeker weet dat ze het echt is. Het is triest, maar er zijn geadopteerde kinderen die complete huizen hebben gebouwd voor en geld hebben opgestuurd naar ‘familie’, die achteraf alleen maar heeft gedaan alsof. Dat wil ik voorkomen. Bovendien geeft het DNA meteen antwoord op vragen over erfelijke ziektes.”

Weet je al je wat de eerste vraag aan je biologische moeder wordt?
"Ik denk niet dat er meteen een vraag uitkomt. Het wordt vast heel emotioneel. Laat eerst die emotie maar komen, daarna volgen de vragen vanzelf: waarom heb je me afgestaan? En nog belangrijker: ben je gelukkig? Als er een DNA-match is, wil ik ook weten hoe ik haar kan helpen en of ze me heeft gemist. Zelf kan ik dat moeilijk zeggen, het is moeilijk iemand te missen die je nooit hebt gekend. Al denk ik wel veel aan haar. Ik voel me steeds meer Sri Lankaans, besef steeds beter dat ik ergens anders ben geboren. Ik hoop dat het in dat prachtige land over anderhalve week voelt als thuiskomen. Dat ik er vaker naartoe kan gaan en het - na Limburg - kan zien als een tweede thuis.” 

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →