Wie Limburgs dialect spreekt, blinkt uit in toongevoeligheid

Print
Wie Limburgs dialect spreekt, blinkt uit in toongevoeligheid

Afbeelding: De Limburger

Limburgers die dialect spreken, blinken uit in het horen van hele subtiele woordmelodieverschillen. Ze zijn daarin nog bedrevener dan Chinezen.

Dat blijkt uit onderzoek van taalwetenschapper Stefanie Ramachers. De Geleense promoveert komende woensdag aan de Radboud Universiteit. Haar onderzoek toont aan dat baby’s van zes tot twaalf maanden allemaal even toongevoelig zijn, maar dat volwassen Limburgers die plat praten het meetbaar beter doen dan niet-dialectsprekers.

Toontaal
Het Limburgs is een zogenaamde toontaal, net als het Noors, het Zweeds of  het Mandarijn-Chinees. Dit betekent dat de melodie waarmee een woord wordt uitgesproken de betekenis kan veranderen. Dit fenomeen kent het standaard Nederlands niet en het geeft het Limburgs zijn 'zangerige' klank.

Zo kan het met Limburgse woord zeeve bijvoorbeeld het getal zeven worden bedoeld. Wordt het op een andere toon uitgesproken, dan gaat het over de handeling: iets zeven met een zeef.

Woordmelodie
Ramachers vergeleek Limburgse dialectsprekers met mensen die alleen Nederlands praten. Door ze onzinwoorden op verschillende toonhoogtes te laten horen, onderzocht ze hoe goed beide groepen de verschillen tussen die woorden kunnen horen. Proefpersonen die Limburgs spreken, blijken aanzienlijk accurater in het oppikken van de subtiele verschillen in melodie.

Ze waren ook heel goed in het horen van kleine verschillen binnen één woordmelodie, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Chinezen, die uitblinken in het onderscheiden van verschillen tússen de woordmelodieën. Limburgers zijn dus nog toongevoeliger dan Chinezen, concludeert Ramchers.

Voordeel
Het onderzoek heeft volgens de Geleense vooral wetenschappelijke waarde. "Het geeft inzicht in hoe verschillen in het oppikken van subtiele toonverschillen in taal kunnen leiden tot verschillen in gedrag." Wellicht is er ook een praktisch voordeel, maar dat verdient nog nader onderzoek. "Het zou goed kunnen dat Limburgers beter zijn in het leren van andere toontalen."

In een video op YouTube licht Stefanie Ramachers haar onderzoek nader toe.