Vastelaovend in het dorp: Trots en niet arrogant

Print
Vastelaovend in het dorp: Trots en niet arrogant

Een toepasselijk cadeau voor prins Marcel II (Vijgen) van De Sjwenskes op zijn prinsenreceptie. Afbeelding: De Limburger/Loraine Bodewes

Een gelukzalig ogend varken prijkt in het logo van De Sjwenskes. In Sweikhuizen bloedt de vastelaovend zeker niet dood, stellen dorpelingen. Alleen de verdwenen basisschool is een gemis.

De Bergaaftocht heet de jaarlijkse dinsdagse carnavalsoptocht van Sweikhuizen. Inderdaad: bergaf. "Maar langzaam hoor”, zegt een lachende medeoprichter Jacques Dohmen van carnavalsvereniging De Sjwenskes. 

Vanaf Gasterij De Bokkereyer bovenaan de Bergstraat gaat het heuvelafwaarts, met een rondje om de kerk. In ongeveer drie kwartier is het gepiept. "Maar met controles van wagens en verkeersregelaars hoor, we gaan niet zomaar wat door de straten trekken”, zegt Dohmen. Ongeveer driehonderd mensen zijn erbij. Met gratis ontbijt met spek en ei voor alle deelnemers, weten De Sjwenskes de deelname goed te stimuleren, stelt Dohmen. Er trekken zelfs groepen van buiten het dorp mee. Een dorpje van minder dan 700 inwoners is Sweikhuizen.

Hoewel het onder de rook van Geleen ligt, voelt het met bossen aan de noordkant en zuidkant toch als een kleine enclave. "We hoeven hier niet te klagen. Carnaval bloedt hier niet dood”, zegt Dohmen bij een warme kachel in De Bokkereyer. Vorst Peter Heugen knikt instemmend. Alleen de sluiting van basisschool Sint-Jozef begin jaren 90 is een klap geweest, benadrukken de twee. "De kinderen gaan nu naar school in Puth, Schinnen of Geleen. Het betekent dat ouders minder contact met elkaar hebben. Als je vroeger een jeugdprins zocht, vroeg je op school wie er allemaal in de klas zaten, nu mogen ze dat vanwege de privacy niet zeggen. Het is anders geworden, maar we laten ons niet uit het veld slaan.” 

Revue
De Sjwenskes zijn in het carnavalsseizoen 1970-1971 opgericht. Dohmen is er 47 jaar erbij, Heugen 34 jaar. "We hebben altijd een prins gehad, altijd een raad van elf, al bijna veertig jaar een eigen revue met eigen artiesten waar mensen uit de hele regio naartoe komen.”

Ook wijzen ze op de eigen kapel van 22 mensen, groter dan menige harmonie. "De kapel is bij bijna alle evenementen aanwezig”, zegt roept Heugen die zelf tenorhoorn speelt. Het wordt op de dinsdag wel iets rustiger. Carnaval is overal meer een feest van evenementen geworden geworden dan van het straatgebeuren, zeggen ze mijmerend. De mensen hebben zoveel te doen, ze hebben nu elk weekend een soort carnaval. In Sweikhuizen is het feest nog verbonden met de kerk, vertellen de twee mannen.

De opening van het carnavalsseizoen is in de kerk met een mis Je mag dan verkleed komen en de kapel speelt. De jeugdprins krijgt een carnavalskaars die tijdens de mis wordt aangestoken. Dohmen: "Vroeger hadden we hier pastoor Thissen, die was heel geliefd en vernieuwend. Het feest heeft hier nog een katholieke inslag en dat is niet verkeerd. We zijn bijna allemaal niet zulke kerkgangers meer, maar met de carnavalsmis zit de kerk een stuk voller.” 

Dansen
De Sjwenskes gaan elk jaar op bezoek in verpleeghuis Glana. "Dat is zo mooi als je ziet hoe zo’n ouder een glimlach op het gezicht krijgt tijdens het dansen met de prins.” Heugen: "De zaterdag voor carnaval gaan we met de kapel en de raad van elf bij alle zieken in het dorp langs bij wie we weten dat het gewaardeerd wordt en bij het jongste Sjwenske: de jongste telg van het dorp. Dan staan mensen te zwaaien en te klappen achter de ramen.”

Volgens de twee is het ook belangrijk dat iedere man uit het dorp prins kan worden. "Je hoeft niet hier geboren te zijn, je hoeft geen vrijgezel te zijn en je hoeft niet veel geld te hebben. Iedereen die wil, krijgt een kans. We vragen een kleine eigen bijdrage van de prins, maar als dat niet kan, weten we een modus te vinden”, vertelt de carnavalsvorst. 

Carnavalsvierders zijn wel selectiever geworden met wat ze aan geld uitgeven, stellen de twee. Vroeger vroegen ze zo voor 50 euro aan bonnen. Ze spreiden hun uitgaven meer. "Het betekent dat je als vereniging inventief moet zijn, want je hebt toch een bepaalde opbrengst nodig die nu minder via de consumpties binnenkomt.” Sjwenske staat voor de krulstaart van een varken. De mensen uit Sweikhuizen stonden vroeger erom bekend dat ze uit de hoogte deden, vertellen de mannen. "Een sjwans is de bijnaam voor een verwaand type. 

Nu kijk je vanaf een berg natuurlijk op de omgeving neer, maar wij zijn niet arrogant hoor. Ook in andere dorpen is carnaval mooi.”