Vastelaovend in het dorp: Het is dringen voor de prins

Print
Vastelaovend in het dorp: Het is dringen voor de prins

Afgelopen zondag hadden de Durchströpere in Ubachsberg bij hun jaarlijkse feestmiddag niet te klagen over belangstelling. Afbeelding: De Limburger/Bas Quaedvlieg

Het is geen gemakkelijke opgave om carnaval in een dorp in stand te houden. In Ubachsberg weten ze er alles van. Maar elk jaar lukt het weer om een prins te vinden. Er bestaat zelfs een wachtlijst.

De Durchströpere hoeven de komende jaren niet uitgebreid te zoeken naar een nieuwe prins. Zo’n tien huwbare mannen azen momenteel op die hoge post in het Voerendaalse kerkdorp Ubachsberg. "Een luxe situatie. Dat is in het verleden wel eens anders geweest.” Jo (56) en Cas (29) Ortmans smaakten al het genoegen om prins te zijn. Jo in 1982, zijn zoon in 2011.

De broers van Cas, Giel (heerser van de Durchströpere in 2014) en Stan (die dit jaar de scepter zwaait), hadden eveneens de eer. "Mijn broer Jan was in 1973 prins; daarmee is het kwintet compleet”, constateert Jo Ortmans. Ubachsberg moest het tot ver na de Tweede Wereldoorlog doen zonder een carnavalsfeest. ‘De kerk’ hield het tegen. Ook was twijfel of de mensen van Ubachsberg en de buurtschappen (Colmont, Winthagen en Mingersborg) wilden meewerken. 

Tot 1953 het besluit werd genomen dat het er van moest komen. Jo en Cas Ortmans vertellen met smaak over de geschiedenis van de Durchströpere, een naam die gekozen werd op voordracht van zes jongens uit het dorp. Die knapen waren een jaar eerder in Heerlen een avondje uit, waarbij de nodige wijn werd gedronken. De volgende dag werd in het dorp flink geroddeld (durchgeströpt) over die stapavond. Een jaar later werd dat de naam van de vasteloavendsverein. 

Watersnoodramp
Het had niet veel gescheeld, of de eerste feestzitting van de club was niet doorgegaan. In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 braken de dijken. Telefoon was er nauwelijks en de televisie stond in de kinderschoenen: de ernst van de watersnoodramp drong maar langzaam tot Nederland door.

Onwetend van het drama was zondagavond een carnavalsavond in Ubachsberg. Toen de omvang van het drama bekend werd, gingen de activiteiten op maandag en dinsdag niet door. De eerste kennismaking in 1953 smaakte naar meer en de jaren daarna sloeg de vasteloavendskoorts toe. "Ubachsberg had in de jaren vijftig en zestig nog zes cafés en die zaten met carnaval goed vol. Ook was het nooit een probleem om een nieuwe prins te vinden”, zegt Jo Ortmans. In 1964 liep de vereniging op emancipatiegebied zelfs voorop door Emmy Habets te benomen tot prinses Emmy I. Ze is tot nog toe de enige vrouwelijke vorst gebleven. In de loop van de jaren is in Ubachsberg, zoals elders ook in Parkstad, veel veranderd. Jongeren zijn weggetrokken, forenzen zijn daarvoor in de plaats gekomen. 

Cas Ortmans: "Die mensen houden zich voor het grootste deel afzijdig van het dagelijkse leven in onze gemeenschap. Je merkt dat in de loop van de jaren de animo om je in te zetten voor de gemeenschap is afgenomen. 
Er zijn veel mensen hiernaartoe gekomen omdat het goed wonen is in Ubachsberg. Ze werken in Heerlen of Maastricht, komen vrijdagavond thuis en gooien de rolluiken dicht tot maandagochtend. Ze hebben geen band met het dorp.” 

Zichbaar
De gevolgen zijn in de loop van de jaren zichtbaar geworden in ‘Gen Berg’. Winkels zijn gesloten, vier van de zes cafés zijn inmiddels verdwenen. Ook de Durchströpere hadden last van de veranderende tijden. De vijver om nieuwe prinsen op te diepen werd kleiner. Jo Ortmans: "Het was niet altijd even gemakkelijk om een nieuwe kandidaat te vinden. Ik kan me herinneren dat de commissie, die hiervoor verantwoordelijk is, door het hele dorp gereden is. Bij elk woning werd een inventarisatie gemaakt of daar wellicht een geschikte prins zou huizen. Maar het is altijd gelukt. Ook in het jaar dat de beoogd prins vlak voor carnaval ineens afhaakte”, lacht hij. 

Die ‘crisistijd’ is voorbij. Er is een nieuwe generatie aangetreden die behoorlijk aan de weg timmert. "De oude garde wilde daar aanvankelijk niet aan, maar uiteindelijk hebben ze toch plaats gemaakt. Gelukkig in goede harmonie” zegt Jo Ortmans. 

Opleving
Er is sprake van een flinke opleving. Er is een lijstje van tien jonge mannen die het de komende jaren wel eens tot prins zouden kunnen schoppen. De Raad van Elf is met achttien man meer dan compleet. Cas Ortmans: "We zijn tegenwoordig met een grote groep carnavalsfeesten bij zusterverenigingen bijwonen. Die komen op hun beurt ook bij ons. Zo kunnen we weer vooruit.”