Altijd een geduldig luisterend oor aan de telefoon

Print
Eenzaamheid blijft, ondanks alle aandacht die het onderwerp tegenwoordig krijgt, een maatschappelijk taboe. Je begint er niet snel over tegen vreemden. Uit schaamte.

Als je ook geen naasten hebt met wie je dat gevoel en verdriet kunt of durft te delen, is er Sensoor. Al zestig jaar hulp via de telefoon. Dag en nacht bereikbaar, onbevooroordeeld en gegarandeerd anoniem.

Jaarlijks voeren de landelijk 900 vrijwilligers bij Sensoor ruim 250.000 gesprekken. Eenzaamheid is vaak de aanleiding om contact te zoeken. In één op de vier gesprekken gaat het daar onder andere of vooral over, maar het onderwerp wordt lang niet altijd ook zo direct benoemd, leert een middag meeluisteren op de Sensoor-locatie in Heerlen.

Geduldig luisteren
Adri Dansen (68), oud-adjunct-ziekenhuisdirecteur, is daar al zo’n zeven jaar vrijwilliger. Eens per week zit hij aan de telefoon. In vol continu dienst. Dat kan dus ’s ochtends, ’s middags, ’s avonds of midden in de nacht zijn. Vier uur achter elkaar geduldig luisteren. Je inleven in de persoon aan de andere kant van de lijn.

“Ik probeer de beller te ‘ontmoeten’, erachter te komen wat hij of zij precies wil met het gesprek. Hoe kan Sensoor helpen? Soms wil iemand gewoon even stoom afblazen. Vaak is alleen serieus luisteren al genoeg. Want daar hebben, of nemen, in onze jachtige maatschappij nog maar weinig mensen écht de tijd voor. Veel bellers bedanken je er ook voor: dat je hen hebt aangehoord, dat er aandacht was voor hun verhaal. Begrip voor hun situatie. Je geeft ze een gevoel van empathie”, weet Adri.

Geen oordeel
Vertrouwen, tijd en rust zijn essentieel in de gesprekken van mens tot mens bij Sensoor. Maar bovenal: geen oordeel vellen. “Schaamte en angst om veroordeeld te worden, dat weerhoudt veel mensen ervan om openlijk tegenover anderen over hun problemen te praten.”

Veel bellers zitten aan wat Adri noemt ‘de randen van de samenleving’. Mensen met schulden, in een uitkeringssituatie of met een ander ‘vlekje’, een zichtbare handicap of psychische aandoening die ze het idee geeft niet ten volle mee te tellen: aan de zijlijn te staan in de (leef)wereld om hen heen.

Bemoedigend
Echt meeluisteren met de binnenkomende gesprekken, dat mag niet. Vanwege de beloofde anonimiteit. Maar uit de bemoedigende antwoorden die Adri geeft en de vervolgvragen die hij stelt, valt wel het een en ander op te maken. Bijvoorbeeld dat de beller financiële problemen heeft, zich zorgen maakt over de  kinderen, of juist zijn ouders.

Andere onderwerpen die vaak voorbij komen zijn huiselijk geweld, relatie-problemen, werkloosheid, depressiviteit, gebrek aan zelfvertrouwen en zingeving in het algemeen. We horen hoe Adri zijn gesprekspartners gerust stelt, tutoyeren kan daarbij passen. ‘Nee, ik vind jou niet stom’ en ‘ik ben er voor jou, jij beslist waar we het over gaan hebben’.

Verborgen verdriet
De gesprekken deze middag illustreren hoeveel onuitgesproken, stil en verborgen verdriet en ellende er is. Achter veel meer voordeuren dan je denkt. Als stille toehoorder kom ik maar niet los van de gedachte dat mensen zich eens nadrukkelijker zouden moeten realiseren wat ze elkaar soms emotioneel aandoen.

Het respect voor vrijwilligers als Adri Dansen is groot. “Ik vind dat ik vrijwilligerswerk moet doen, zo lang ik dat kan. Dit is geen populair, maar wel zeer dankbaar werk. Je kunt wezenlijk van betekenis zijn, door letterlijk oor te hebben voor de ander.”

Ervaringsbuffer
De vrijwilligers van Sensoor krijgen voordat ze er aan de slag gaan een cursus hoe om te gaan met de verhalen die ze te horen krijgen en de emoties die daarbij horen. “Na zeven jaar heb je wat dat betreft een zekere ervaringsbuffer opgebouwd”, zegt Adri, “maar nog steeds kan het gebeuren dat ook bij mij de emmer overloopt. Dan kan ik de telefoonlijn even op onbereikbaar zetten of hier intern terug vallen op professionele steun.”

Over eenzaamheid gaat het vooral ’s avonds en ’s nachts. Logisch ook, vertelt Janine Dassen, trainer en begeleider bij Sensoor Heerlen. “Overdag zijn mensen op hun werk of weten ze zich, als ze geen baan hebben, nog wel te vermaken.

's Nachts wakker
Maar als het donker wordt komen thuis de muren op ze af en worden ze geconfronteerd met hun gevoelens van eenzaamheid. Of ze liggen ’s nachts wakker. Dan bellen ze ons. Directe eenzaamheid, in de letterlijke zin van ‘ik voel me zo alleen, ik wil eens met je praten’, komt wel voor. Vaker echter blijkt gedurende het gesprek dat eenzaamheid op de achtergrond voor veel mensen een belangrijke rol speelt.”

Nee, zelf is Adri niet eenzaam. “Ik heb een sociaal netwerk waar ik mijn ei heel goed kwijt kan, maar dat geldt voor een heleboel mensen niet. Voor hen zijn wij er. Lichamelijk ongemak of het verdriet over het verlies van een geliefde, dat kunnen wij niet wegnemen, maar je kunt wel naar het verhaal luisteren.”

Zelfmoord
In 5 procent van alle telefoontjes gaat het over zelfmoord. Adri: “Ja, ik hoor wel eens mensen zeggen: waarom zou ik mijn bed nog uitkomen? Wat heeft het leven eigenlijk voor zin? Ik wil dood. In zo’n geval benoem ik dat gewoon, ik herhaal wat ik heb gehoord: ‘dus u wilt een einde maken aan uw leven?’ Wat je merkt is, door het er gewoon openlijk over te hebben, dat geeft lucht voor een beller. Soms ook rust. Dat er eindelijk iemand is met wie hij dat kan bespreken. Overigens zonder dat ik de oplossing heb. Zo’n suïcidegesprek, natuurlijk, dat doet ook wat met mij. In zo’n geval verwijzen we actief naar 113.nl, de zelfmoord-preventielijn.”

Sensoor fungeert ook als aanvulling op hulp die mensen krijgen vanuit de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). In bijna één op de drie gesprekken is de beller een GGZ-patiënt. Behalve in Heerlen heeft Sensoor in Limburg ook een vestiging in Venlo. Opgeteld krijgt Sensoor in deze provincie jaarlijks een kleine 20.000 telefoontjes.

Geheim
Gemiddeld duurt een gesprek 20 tot 30 minuten. Vrouwen bellen wat vaker dan mannen. De meeste bellers zijn veertigers en vijftigers. Het bewijs, aldus Dassen, dat eenzaamheid beslist niet alleen iets is van ouderen. Overigens kan er ook gechat worden met Sensoor. Vooral jongeren maken van die gelegenheid gebruik. Jaarlijks ruim 18.500 keer. Landelijk zijn er 25 Sensoor-locaties, die vanuit dezelfde privacy-overweging geheim worden gehouden.

Ook behoefte aan een gesprek met Sensoor? Het algemene nummer is: 0900-0767. De lokale Limburgse nummers zijn: 045-5719999 (Heerlen) en 077-3548888 (Venlo). Wie interesse heeft zelf als vrijwilliger bij Sensoor aan de slag te gaan, kan bellen met: 045-5719166 of 077-3514057.

Terug naar Wat beweegt Limburg