In het migratiedebat lopen er nogal wat termen door elkaar heen

Print
In het migratiedebat lopen er nogal wat termen door elkaar heen

'Mensen met een migratieachtergrond' Afbeelding: De Limburger/ANP

In het migratiedebat lopen er nogal wat termen door elkaar heen. Verwarrend, die migratie. En dan niet door de instroom van mensen maar door de vele verschillende termen en definities die de ronde doen.

De (politiek-)correcte aanduiding, sinds kort, is ‘mensen met een migratieachtergrond’. Het CBS is pasgeleden overstag gegaan.

Stigmatiserend
Reden: ‘allochtoon’ wordt soms ervaren als negatief of stigmatiserend. Het heeft een ‘beladen, rangschikkend karakter’. Daar komt bij dat, volgens de WRR, de overkoepelende termen ‘allochtoon’ en ‘westers’ of ‘niet-westers’ niet meer voldoen. Migranten zijn zó verschillend qua herkomstland en migratiemotief dat ze niet meer onder dergelijke brede termen zijn te vangen. Ook is het woord allochtoon (‘van een ander land’) eigenlijk onjuist voor de tweede generatie - die immers in Nederland is geboren.

Bij het CBS geldt als eerste generatie een ‘persoon die in het buitenland is geboren met ten minste één in het buitenland geboren ouder’. Een in het buitenland geboren kindje uit twee in Nederland geboren ouders dus niet.

Tweede generatie is: in Nederland geboren met ten minste één ouder in het buitenland geboren. Denk aan een Jesse Klaver. Of een Kajsa Ollongren.

Geboorteland
En om het nog ingewikkelder te maken: voor die tweede-generatie geldt als migratieachtergrond ‘het geboorteland van de moeder, tenzij dat ook Nederland is. In dat geval is de migratieachtergrond bepaald door het geboorteland van de vader’. Zoals Koning Willem-Alexander dus.

Als ‘niet-westers’ gelden de landen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië, uitgezonderd Indonesië en Japan. Mensen uit die laatste twee landen worden op grond van hun sociaal-economische en sociaal-culturele positie tot de westerse migratieachtergrond gerekend. In de praktijk: meestal mensen die in het voormalige Nederlands-Indië zijn geboren en werknemers van Japanse bedrijven plus hun gezin. Een westerse achtergrond betekent verder: Europa (exclusief Turkije), Noord-Amerika en Oceanië.

Nederland is overigens het enige land ter wereld dat in zijn statistieken onderscheid maakt tussen autochtonen en allochtonen op basis van het geboorteland van iemands ouders. In Frankrijk mag herkomst of etniciteit niet worden vastgelegd, Duitsland spreekt van ‘mensen met een migratieachtergrond’. En de Angelsaksische landen spreken van ‘first, second and third+ generations of migrants’.

Eerste generatie
Er is niet veel onderzoek gedaan naar hoe betrokkenen zelf aankijken tegen de term allochtoon. Volgens het SCP (Sociaal Cultureel Planbureau) ziet een meerderheid van de eerste generatie zichzelf wel als ‘allochtoon’, onder de tweede generatie is dat veel minder het geval. Daarbij wordt het verschillend ervaren onder diverse migrantengroepen. ‘Migranten lijken zichzelf minder als allochtoon te zien naarmate zij zich meer thuis voelen in Nederland, minder problemen ervaren met de Nederlandse taal en een betere arbeidsmarktpositie hebben’, aldus de WRR.

Alle gevoeligheden meegewogen is het toch raadzaam, aldus de WRR, om voor wetenschap en beleid wél onderscheid te blijven maken naar herkomst. ‘Het kan zinvol zijn bij de monitoring van problemen, de ontwikkeling van beleid en het bepalen van de effectiviteit van beleid’. Waarbij wel per geval de vraag moet worden gesteld: is het legitiem, is het functioneel, kan het doel niet op andere wijze worden bereikt en wegen de voordelen op tegen de nadelen’. Daarbij moeten de termen ‘zo min mogelijk uitsluiten, geen negatieve associaties oproepen en zoveel mogelijk nevenschikken in plaats van rangschikken’.

Beladen of vervelend?
Voor dit project heeft de krant, ondanks alles, gekozen voor de werktitel ‘allochtonen’, al was het maar omdat ‘mensen met een migratieachtergrond’ niet past in elke kop. Wat vindt u? Is allochtoon een beladen of zelfs vervelende term? En mag of moet er, ook in journalistieke berichtgeving, onderscheid worden gemaakt naar herkomst? Zo ja, wanneer is etniciteit relevant en wanneer niet? Laat het vooral weten: sjors.vanbeek@delimburger.nl.

Terug naar Wat beweegt Limburg