De vele etiketjes van Marokkaanse Venlonaar Zakaria Bouders

Print
Probeer Zakaria Bouders maar eens in een hokje te stoppen. Hij is Marokkaan. Nederlander. Marokkaanse Nederlander. Venlonaar. Marokkaanse Venlonaar. Arabische Marokkaan. Limburger. Europeaan. Om alleen maar even de etnische etiketjes te vermelden.

"k ben ook VVV-supporter. En academicus", voegt hij tijdens het gesprek nog wat andere identiteiten toe.

Zakaria is 26 jaar, geboren in Nederland. "In Blerick, gemeente Venlo, boven shoarmazaak Casablanca. Dus ik zeg voor de grap wel eens: ik kom van Casablanca".

Moskeeganger
Opgegroeid in Venlo en later in Beesel. "Een 13-jarige Marokkaan in Beesel". Dat was wat, wil hij maar zeggen. Zakaria studeerde geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen en inmiddels is hij actief als adviseur diversiteitsvraagstukken. Bestuurslid en voormalig voorzitter van cultuur- en dialoog-stichting Noemidia.

Hij is gelovig ‘maar niet dogmatisch en niet de trouwste moskeeganger’. Bij de laatste raadsverkiezingen stond hij op de lijst voor de PvdA. En hij schrijft soms opiniestukken voor deze krant.

Dus. Wie of wat is Zakaria Bouders dan?

Gevraagd om mee te werken aan dit project is het eerste waar hij over begint het ‘migratie-idioom’. "Het woord allochtoon wordt eigenlijk niet meer gebruikt. Tot twee jaar geleden was ik allochtoon. Nu ben ik iemand met een migratieachtergrond. Waarbij je je moet afvragen wanneer iemands migratieachtergrond relevant is en wanneer niet". Hij wijst op het WRR-rapport over deze vraagstukken.

Lees ook: In het migratiedebat lopen er nogal wat termen door elkaar heen

Criminaliteit
We komen te spreken over nut en noodzaak van vastleggen van iemand herkomst. "Enerzijds vond ik altijd: als afkomst zichtbaar is in cijfers, weet je wat er aan de hand is en kun je nadenken over oplossingen. Iemand als de antropoloog Sinan Çankaya vindt dat standpunt stigmatiserend. Ik denk dat we allebei wel een beetje gelijk hebben. Als je alles inkadert vanuit multiculturele vraagstukken, een probleem enkel in die termen ziet, dan ga je langs die lijnen ook de oplossingen zoeken. En dan wordt het een self fulfilling prophecy".

Te theoretisch? Zakaria komt met een voorbeeld.

"Neem de criminaliteit onder Marokkaanse jongeren. Niet elke Marokkaan is crimineel, anders zat in Marokko iedereen in de gevangenis", trapt hij af. "Maar menigeen zegt: die criminaliteit komt door de Marokkaanse cultuur. Als je dat maar vaak genoeg in de krant zet, gaan die Marokkaanse jongens vanzelf zo denken. Dat is al vijftig jaar lang aangetoond in wetenschappelijk onderzoek".

Of neem het terrorisme. "Als je maar vaak genoeg herhaalt dat moslims terroristen zijn, loop je een groter risico dat mensen radicaliseren. Omdat die koppeling onbewust toch in hun hoofd gaat zitten".

Etnisch profileren
Inmiddels heeft Zakaria een soort middenstandpunt. "Als cultuur een duidelijk verklaarbare rol speelt, dan moet je dat kunnen beschrijven, in alle fairness kunnen onderzoeken. Dus óók de culturele factor bij criminaliteit onder Marokkanen. Maar er spelen zoveel factoren mee, er zijn zoveel verschillende verklaringen. De sociaal-economische omstandigheden, het etnisch profileren door de politie, de identiteitsontwikkeling".

Met dat laatste doelt Zakaria op de botsende identiteiten die een individu kan ervaren. "Ik ben hier, in Nederland, opgegroeid, dan heb je automatisch een soort onzekerheid ten opzichte van je Marokkaanse identiteit. Je gaat dus overcompenseren, als een soort oer-Marokkaan". Zoals Nederlandse emigranten zich in Canada soms vastklampen aan klompen en tulpen. "Voeg dat bij een gevoel buitengesloten te worden door Nederland. Beide gevoelens versterken elkaar".

Taalgebruik is ook van belang. "Allochtoon is een besmette term, stigmatiserend, bij voorbaat heb je negatieve associaties. De term Marokkaanse Venlonaar is veel inclusiever".

En daarbij, het hangt eigenlijk allemaal van toeval aan elkaar. "Als ik trouw met een in Nederland geboren meisje is ons kind later geen allochtoon. Is mijn vrouw in Marokko geboren, dan is het kind wél allochtoon".

Het leidt tot de vraag wat Zakaria eigenlijk antwoordt als iemand hem vraagt ‘waar hij vandaan komt’.

Paspoorten
"Eerst zeg ik dan: ik kom uit Venlo. Als ze doorvragen, zeg ik dat mijn ouders uit Marokko komen. Én ik vraag: wat doet het er toe? Ja, ik vind het best vervelend als mensen dat vragen. Ik heb zoveel identiteiten, waarom moet dat Marokkaanse meteen boven aan het lijstje..? Ik wéét dat mensen onbewust allerlei associaties hebben bij mijn afkomst. En ik ben méér dan mijn afkomst".

Zakaria heeft twee paspoorten. "Maar ik ben niet minder loyaal aan Nederland omdat ik ook een carte national van Marokko heb! Dat laatste is wél handig trouwens, met vakantie, of bij een erfenis of als ik een onderneming wil starten in Marokko". Maar stel nu dat Nederland en Marokko in oorlog raken – Zakaria begint er zélf en ongevraagd over. "Waar mijn loyaliteit dan ligt hangt af van de context. Als Nederland Marokko zou binnenvallen zou ik voor Marokko zijn. Maar omgekeerd zou ik voor Nederland zijn".

Nederland of Marokko?
Met voetbal dan? "Hmm… dat is een lastige. Ik denk toch dat ik dan voor Marokko kies, en met een goede reden, ze zijn al zó lang niet op een WK geweest. De underdogfactor dus. Maar als Nederland in de WK-finale zou winnen van Marokko heb ik tóch gewonnen, haha".

Hij wil niet kiezen.

"Degene die me dwingt te kiezen is diegene die me verliest. Ik kan Nederland niet boven Marokko zetten, maar ook niet andersom. Het is alsof je moet kiezen tussen je vader en je moeder".

Reageren? Sjors.vanbeek@delimburger.nl

Terug naar Wat beweegt Limburg