'Het licht schijnt op de mensen, niet op de beesten'

© De Limburger

COLUMNS - In de Volkskrant schreef de psycholoog Jan Bouman, die lang bij het ministerie van Veiligheid en Justitie werkte, een opmerkelijk stuk naar aanleiding van de zaak tegen Michael P., de moordenaar van Anne Faber.

Johan van de Beek

Hij schrijft dat hij zich schaamt dat hij in vier decennia werken niets heeft kunnen veranderen aan ‘het systeem’. Ik citeer: "Honderden gedetineerden, criminelen, sprak ik in mijn veertig jaar bij Justitie, zelden zag ik berouw." Het stuk bevat, voor alle duidelijkheid, niet de ‘tegen de muur ermee’-kreten die je wel eens aan de Stammtisch kunt optekenen.Bouman pleit dus niet voor oudtestamentische wraak, maar hij zou daders wel veel harder willen confronteren met wat ze gedaan hebben. Hij wil, kortom, dat ze verantwoordelijkheid nemen en zich niet verschuilen achter geheugenverlies of de schuld voor hun handelen bij anderen leggen (onder wie niet zelden het slachtoffer). In een bijzin proef ik ook de ergernis over de vele aandacht die de dader in de media vaak krijgt in verhouding tot (de familie van) het slachtoffer.

Ik heb bij lange na niet de ervaring die Bouman heeft, maar ik begrijp wat hij bedoelt. Ik heb me vaker verwonderd over de bereidheid bij betrokkenen – rechters, officieren, advocaten, hulpverleners, deskundigen – om groteske verklaringen die verdachten afleggen over hun handelen te aanhoren. Ik beweer niet dat de verdachte dat niet mag, maar ik mis vaak de logische vervolgvragen als iemand onwaarschijnlijke rookgordijnen optrekt die alleen via duizelingwekkende staaltjes van interpretatieve acrobatiek zijn te rijmen met de realiteit.Stel de vraag, denk ik dan. Ik ben de laatste jaren trouwens gaan twijfelen aan nut en noodzaak van het uitlichten van elk detail in het leven van daders. Er is nu een documentaire van de broers Jules en Gédéon Naudet. Die werden bekend toen ze de brandweer van New York volgden voor en tijdens de aanslagen van 9/11. Novembre 13 gaat over de aanslagen in Parijs in 2015 (Bataclan, Stade de France en de cafés Le Carillon, Bonne Bière, Comptoir Voltaire en La Belle Équipe). De daders worden niet bij naam genoemd. Niet één keer. Alles draait om de ooggetuigen, overlevenden, politieagenten, brandweermannen en -vrouwen, politici en hulpverleners. En geen van hen noemt de naam van organisatie die de aanslagen beraamde en uitvoerde. Het licht schijnt zo op de mensen. Niet op de beesten.

Je proeft de ergernis over de vele aandacht die de dader in de media krijgt.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee