Overal vliegende mieren gespot: massaal beginnen ze hun bruidsvlucht

Print

Een gevleugelde koningin van de wegmier, vlak voor het uitvliegen. Afbeelding: AD/Jinze Noordijk

Menig straat in Limburg zag de afgelopen dagen weer zwart van de vliegende mieren. Nog geen gevleugelde kruipertjes gespot? Dan is jouw woonplaats vermoedelijk de komende dagen aan de beurt. "Het gebeurt door heel Nederland en heel massaal."

Vliegende mieren?

"Nederland kent 68 inheemse mierensoorten, waarvan de mannetjes en de koninginnen allemaal eens per jaar uitvliegen", legt bioloog en mierenkenner Jinze Noordijk van het EIS Kenniscentrum Insecten uit. Die uittocht wordt een bruidsvlucht genoemd en ziet er bij iedere soort anders uit.

In Nederland zien de meeste mensen volgens Noordijk alleen de bruidsvlucht van de zogenoemde wegmier. "Die leeft onder allerlei stoepen en in vele tuinen, oftewel dichtbij mensen", zegt hij. "En hun vlucht vindt meestal overdag plaats. Bij andere soorten gebeurt het bijvoorbeeld juist 's nachts."

Waar vliegen ze heen?

Nergens heen, eigenlijk. De koninginnen vliegen volgens Noordijk zo'n 300 á 400 meter de lucht in, waar de eveneens uitgevlogen mannetjes hen grijpen om te paren. De mannen hebben daarna geen functie meer en gaan dood. "De koninginnen werpen hun vleugels af door hard over hun achterlijf te schuren", zegt de mierendeskundige. "Vervolgens zoeken ze een plekje om veilig hun eitjes te leggen."

Voor de meeste mieren loopt dat avontuur overigens slecht af. Ze kunnen namelijk niet zo goed vliegen. "Een koningin leeft tien en soms wel twintig jaar, maar heeft jaarlijks slechts een kwartiertje die vleugels nodig", vertelt Noordijk. "Daarnaast zijn de mieren dik, want ze dragen veel vet bij zich. Dus dat vliegen gaat vaak niet goed. En er zijn vaak vogels in de buurt, die ze uit de lucht pikken. En als ze op de grond vallen, liggen bijvoorbeeld muizen op de loer."

Lees verder onder de foto.

Waarom nu?

Bruidsvluchten gebeuren meestal op de zwoelste dagen van het jaar. Maar het is onduidelijk waarop de mieren hun uitvliegbesluit precies baseren. "Het kan met de temperatuur in de lucht te maken hebben, met de warmte van de bodem, maar ook met de luchtvochtigheid", zegt Noordijk.

Het is wel duidelijk dat de werksters van de kolonies de knoop doorhakken. "Die komen vaak buiten om voedsel te zoeken, dus die weten hoe de omstandigheden zijn", aldus Noordijk. "Op een gegeven moment maken ze de nestopeningen groter, anders passen de koninginnen er niet doorheen. Daarna jagen ze de andere mieren letterlijk het nest uit. Soms drijven ze hen zelfs een grasspriet in, alles om ze te doen uitvliegen."

De bedoeling is dat alle kolonies in de buurt gelijktijdig hun bruidsvlucht beleven. "Dan kunnen koninginnen paren met mannetjes van andere nesten. Ze moeten zich immers niet voortplanten met hun broers, dan krijg je verzwakte koninginnen."

Moeten mensen oppassen?

Nee, vliegende mieren doen geen vlieg kwaad. Maar het is goed mogelijk dat we voor dit jaar nog niet van ze af zijn. "Vaak gaat het kort na de bruidsvlucht op hete dagen onweren en dan is het meteen voorbij", zegt Noordijk, die met eigen ogen zag dat de mieren de afgelopen dagen 'massaal' uit de grond kwamen. Maar nu blijft het voorlopig droog. "Het gebeurt al door heel Nederland, maar het is goed mogelijk dat kolonies nog hebben afgewacht met vliegen."

De bioloog kan zich eigenlijk niet voorstellen dat mensen last hebben van de beestjes. "Wegmieren duwen alleen wat zand omhoog in de tuin", zegt hij. "En de bruidsvlucht is zo weer voorbij."

Talloze mensen spotten de afgelopen dagen vliegende mieren: