Van Nul tot Nu: Spionage aan de grens

Duitse soldaten op weg naar het front in 1914

Duitse soldaten op weg naar het front in 1914© M. van der Weerden

Geschiedenisdocent Martin van der Weerden van het Bernardinuscollege in Heerlen schrijft de wekelijkse historische rubriek Van Nul tot Nu in VIA Heerlen. Deze wordt ook in de VIA-sectie op De Limburger Heerlen geplaatst.

Frank Benneker

In de warme zomer van 1918 werd de Eerste Wereldoorlog steeds meer een uitputtingsslag. Het neutrale Nederland was voor beide partijen belangrijk.

UitgeputHet tsaristische Rusland was in 1917 het eerste slachtoffer geworden van de Eerste Wereldoorlog. Honderd jaar geleden, in de zomer van 1918, stonden de keizerrijken van Duitsland en Oostenrijk op instorten. Ook Frankrijk en Engeland waren volledig uitgeput, maar werden overeind gehouden door de Verenigde Staten die sinds een half jaar ook mee deden in deze oorlog.

NeutraalHet neutrale Nederland was van groot belang vanwege de opvang van een miljoen Belgische vluchtelingen, economische contacten en informatiekanalen, legaal en illegaal. Het verhaal van de Nederlandse dubbelspionne Mata Hari is bekend. Herzogenrath was in dat opzicht interessant omdat hier een van de belangrijkste spoorwegstations van heel Duitsland lag. In 1914 passeerden hier binnen veertien dagen 150.000 Duitse soldaten op weg naar het Belgische front. Ook daarna kwamen op het kleine stationnetje dag en nacht treinen aan met soldaten en materiaal. De scholen hadden vrij! Alle klaslokalen werden gebruikt om soldaten te laten overnachten.

SpionOp een dag ontdekte men dat in Haanrade een Franse spion een kamer had gehuurd. Van hieruit had hij een prachtig uitzicht op de treinverbinding van het Roergebied naar Aken. Met een verrekijker bekeek hij alle voorbij rijdende treinen. Hij had vooral veel belangstelling voor militaire transporten. Alles wat hij zag werd opgeschreven. Twee keer per dag werden zijn verhalen opgehaald. Per motor gingen zijn verhalen via Heerlen naar Amsterdam. Toen de Duitsers hier lucht van kregen en melding maakten bij de neutrale Nederlandse regering was het meteen afgelopen. Of de spion zijn werk elders voortzette, is niet bekend.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee