De schaduwkant van toerisme

Print
De schaduwkant van toerisme

Afbeelding: De Limburger

Toerisme is goed voor het land en goed voor de stad. Dat toerisme ook nadelen heeft die door een blind geloof in eindeloze groei vaak pas zichtbaar worden als het te laat is, is iets dat in rapportages zelden aan bod komt

Amsterdam is een stad geworden die elke zomer wordt overlopen door bezoekers. Delen van het centrum zijn ‘stedelijke jungles’ geworden, wetteloze gebieden waar door de politie niet meer wordt gehandhaafd. Er is grote onvrede bij de bewoners van de binnenstad over wat zij ervaren als een ‘verpretparkisering’ van hun stad.

‘Amsterdamse toestanden’
Dat andere steden in Nederland ook te maken krijgen met ‘Amsterdamse toestanden’ lijkt, als de groei van het toerisme naar Nederland doorzet, onvermijdelijk. Er zijn experts zoals Stephen Hodes die pleiten voor een deltaplan voor toerisme. Hij constateert bij beleidsmakers een obsessie met groei en onvoldoende oog voor de quality of life.

Lees ook: 'Amsterdamse toestanden' in Maastricht?

Ook worden de economische voordelen van het toerisme vaak overschat en de kosten ondergewaardeerd. Hodes ziet toerisme als een probleem, vooral een Europees probleem. "De wereldbevolking gaat flink toenemen, behalve in Europa, hier gaat ze als enige continent dalen. De oude wereld wordt een toeristische bestemming. Dat is ons voorland. Het probleem begint zich af te tekenen, maar we staan nog maar aan het begin. Daarom zijn er geen halve maar echte maatregelen nodig. Het is een kwestie van overleven.”

Irritatie
Wat Amsterdam nu meemaakt, gebeurde eerder al in steden met aantrekkelijk historische centra zoals Barcelona, Florence, Rome en Venetië. Bewoners van oude centra doorlopen vier stadia als massatoerisme niet wordt gereguleerd en aan ‘de markt’ wordt overgelaten: euforie, apathie, irritatie en oppositie.

Het vierde stadium gaat vaak gepaard met het inzicht dat de vele miljoenen die steden verdienen aan toeristen niet aan iedereen ten goede komen. De ‘vervreemding’ die inwoners voelen, wordt vergroot omdat zij het gevoel krijgen dat ze opgezadeld worden met de nadelen van de drukte: overlast, verloedering, vervuiling en grote en kleine criminaliteit. Ook het karakter van de stad wordt onherstelbaar aangetast door ordinaire attracties, vreetschuren, dubbeldeksbussen, bierfietsen, drinkboten en fietstaxi’s terwijl ketenwinkels, hotels, ijszaken en lunchrooms authentieke winkels en zaken uit het centrum verjagen.

‘Toeristenreservaat’
In een stad als Maastricht zijn doorsijpeleffecten al zichtbaar. Bewoners van het Jekerkwartier in het historische centrum hebben zorgen over "de voortdurende (veelal) illegale omzetting van woningen en short stays in vakantiewoningen en Airbnb’s” waardoor "hele straten, die tot voor enkele jaren nog regulier vast werden bewoond, ten onder gaan aan de omzetting in kamerverhuur, vakantieverblijven en illegale hotelletjes”.

Ook klassiek is de constatering dat er sprake is van overconcentratie van horeca met bijbehorende overlast. De vrees dat het oude centrum een ‘toeristenreservaat’ gaat worden zit er nu al flink in. Er klinkt een roep om meer kwaliteit en minder massaliteit, meer veiligheid, meer handhaving en meer spreiding van evenementen. Het pleidooi van internationale experts is om bewoners van oude centra niet als zeurders te behandelen maar als territoriale experts die kunnen helpen de leefkwaliteit van een stad te behouden.

Reageren? johan.van.de.beek@delimburger.nl