Wat is het meest inspirerende monument van Limburg?

© iStock

Foto: Geert Biermans voor de molen in Stevensweert.© De Limburger

Foto: Peter Kleuters en Ward Vlasveld van het Clemensdomein© De Limburger

Foto: Jonathan Wanders voor de al deels gerestaureerde kloosterruïne© De Limburger

Foto: Kwartiermaker Thomas Vriens van de Schat van Simpelveld© De Limburger

thumbnail:
thumbnail: Foto: Geert Biermans voor de molen in Stevensweert.
thumbnail: Foto: Peter Kleuters en Ward Vlasveld van het Clemensdomein
thumbnail: Foto: Jonathan Wanders voor de al deels gerestaureerde kloosterruïne
thumbnail: Foto: Kwartiermaker Thomas Vriens van de Schat van Simpelveld

Fabriekspanden, godshuizen, kastelen, herenhuizen, een molen en een stoomtrein. Wat is het meest inspirerende monument van Limburg dat donderdag 1 november door gouverneur Theo Bovens wordt beloond met de Inspiratieprijs van het Prins Bernhard Cultuurfonds Limburg?

Ronald Colée

Dat bepaal jij als lezer van De Limburger. Vandaag stellen wij - in willekeurige volgorde - de volgende vier kandidaten in het kort voor. De anderen komen later eveneens aan bod.

Lees ook: Breng je stem uit: wat is het meest inspirerende monument van Limburg?

Hompesche molen Stevensweert - Droge keel van de rondleidingenEen molen waar je niet omheen kunt. Zo omschrijft molenaar Geert Wiermans de Hompesche Molen in Stevensweert. Met 37 meter de hoogste molen van Nederlands-Limburg en heel België. In 1722 gebouwd door graaf Reinaert Vincent de Hompesch als verplicht te gebruiken banmolen om je graan te laten malen. Wiermans wordt haast lyrisch als hij het over de molen heeft.

"Dat uitzicht, dat robuuste, het feit dat dit bouwwerk letterlijk stormen heeft doorstaan en de Tweede Wereldoorlog - weliswaar geschonden - heeft overleefd. Dat maakt deze molen zo fascinerend. En uiteraard de vele anekdotes. Zo is deze molen in bijna drie eeuwen tijd niet één keer door de bliksem getroffen omdat volgens de overlevering bij onweer de molenaarsknecht met een gewijd belletje de zes verdiepingen op werd gestuurd om de bliksem buiten de deur te houden."

Zelf is Wiermans nu vijf jaar lid van het molenaarsteam dat de molen elke tweede en elke laatste zaterdag van de maand openstelt voor publiek. Wat hij nog steeds een godsgeschenk noemt. "Als je naar boven gaat en die luiken opendoet, het gevoel van vrijheid dat je dan ervaart, fantastisch. Bij goed weer kijk je tot de kerk van Maaseik en de windturbines in Duitsland." Dat de Hompesche molen ook bij vreemdelingen beklijft, bewijst het logboek dat zelfs lovende teksten in het Chinees, Pakistaans en Spaans herbergt. "Er zitten zaterdagen tussen dat je met een droge keel naar huis gaat omdat je de ene na de andere rondleiding hebt gegeven. Ook omdat een fietsroute letterlijk langs de molen voert. En misschien is nog wel het allermooiste dat een van de twee molenaars in opleiding pas zestien jaar oud is. Een jongen die blaakt van energie. Dat houdt de boel levendig."

Foto: Geert Wiermans voor de molen in Stevensweert

Clemensdomein oud-Merkelbeek - Plek waar heel wat afgehuild en –gelachen is"Deze plek was al een ontmoetingsplaats ten tijde van de Romeinen. Hier lag letterlijk een kruispunt van wegen waar informatie en goederen werden uitgewisseld. Vlakbij de Merkelbeker beek. En feitelijk is dat nog zo", zegt Peter Kleuers van het Clemensdomein in oud-Merkelbeek. Een inspirerende plek in drievoud als we hem mogen geloven. Daarmee doelt hij op het voormalige parochiekerkje uit 1234, de Lourdesgrot en het bezoekerspaviljoen.

"Hier is heel wat afgehuild en – gelachen." Tegenwoordig wordt het kerkje, waar de Benedictijnse geschiedenis letterlijk van de muren af valt te lezen, gebruikt voor concerten, lezingen en burgerlijke huwelijken. Het grote paviljoen doet dienst als vergaderruimte en als vertrekpunt voor wandelingen van de heemkundevereniging en ZijActief. "En de Lourdesgrot die in 1882, 24 jaar na de Mariaverschijningen in Frankrijk, werd opgericht, heeft heel wat bedevaartgangers naar deze plek gelokt en steun en troost geboden bij ziekte en overlijden."

Kleuters is er dan ook maar wat trots op dat omroep KRO/RKK het Clemensdomein in november 2014 uitriep tot meest spirituele plek van Nederland. "Vorig jaar zijn we ook beginnen met jongeren te boeien en te binden aan deze plek. In samenwerking met het Centrum voor Natuur en Milieu Educatie. Zo hebben we onder meer een meteostation opgericht en vogeltellingen gehouden. Want als je de kinderen niet erbij betrekt, dan is deze plek uiteindelijk ten dode opgeschreven. Deze plek moet in je hart gaan zitten. Want wat het hart raakt, inspireert en zorgt ervoor dat je naar deze plek terugkomt. Net zoals de Romeinen 2.000 jaar geleden."

Foto: Peter Kleuters en Ward Vlasveld van het Clemensdomein

Lees ook: Wat is het meest inspirerende monument van Limburg?

Kloosterruïne Hoogcruts - Gebouw dat zich voegt naar de tijdsgeestKapel, klooster, landhuis, schuur en inrichting voor mensen met een geestelijke beperking. De kloosterruïne van Hoogcruts heeft vele gedaantes en gedaanteverwisselingen gekend en dat is volgens kunstenaar Jonathan Wanders het meest kenmerkend aan dit gebouw uit de vijftiende eeuw dat van bovenaf gezien centraal in de Euregio ligt. Precies op het snijpunt van wegen van Maastricht naar Aken en Heerlen naar Keulen.

"Het heeft zich altijd aangepast aan de tijdsgeest. Het is na de brand van 1976 heel lang ruïne geweest. Inmiddels is het geconsolideerd en nu werken we er onder de noemer HX Hoogcruts aan om deze plek weer tot leven te laten komen. We willen er geen museum van maken waar vooral het verleden wordt gekopieerd en gekoesterd maar een gebouw dat zich voegt naar de inhoud. Of er nu een tentoonstelling, een theatervoorstelling, een dansuitvoering of een documentaire wordt vertoond. De oudere generatie herinnert zich vooral de brand van 1976, maar heeft er bijvoorbeeld geen weet van dat dit gebouw ook al eeuwen eerder door de Spanjaarden en de troepen van Willem van Oranje in brand is gestoken maar telkens als een feniks uit de as herrezen is. Daarbij willen we de mensen meenemen in de nieuwe transformatie. Hoogcruts is ook nog lang niet af. Sinds vier, vijf weken zijn we officieel open, maar er ligt nog een zeil over de vloer, de horeca bestaat nog uit een koelkast en er staat nog een bouwkeet op het terrein. Maar er is wel al een expositie van Stefan Cools te zien over de evolutie van rups naar vlinder. Een prachtige metafoor voor deze plek."Foto: Jonathan Wanders voor de al deels gerestaureerde kloosterruïne

Huize Loreto Simpelveld - Ongeëvenaarde borduurkunstToen de laatste zusters van het Arme Kind Jezus Simpelveld in 2012 verlieten en Huize Loreto na 125 jaar kwam leeg te staan, besloot de congregatie zelf het gebouwencomplex een nieuwe bestemming te geven. Al gauw werd besloten bezoekers een kijkje in het kloosterleven te geven en tevens de door de zusters gemaakte kunstschatten tentoon te stellen in een museum. "De zusters hebben zich altijd gericht op de opvang en zorg voor kinderen", zegt kwartiermaker Thomas Vriens van de Schat van Simpelveld.

"Zorg die ze met eigen gemaakte kunst bekostigden. Beelden en schilderijen, al is het met name de borduurkunst uit de periode tussen 1850 en 1950 die van een ongeëvenaarde kwaliteit is en eruit springt." Van kelkdoekjes tot koormantels en kazuifels; tienduizenden stuks in totaal. "Er zat zelfs een tafelkleed tussen dat de Duitse keizer Wilhelm en zijn vrouw Augusta ooit cadeau hebben gekregen. Wat we gedaan hebben is geprobeerd om zo veel mogelijk van die kunstschatten terug naar Simpelveld te halen. Doordat deze zusters in die tijd een interne kunstopleiding volgden bezitten deze werken een gevoel voor esthetiek dat je niet in veel kloosters tegenkomt. Daarbij zorgt het natuurlijk voor een enorm toegevoegde waarde als je die kunstwerken ook nog eens kunt bekijken in het gebouw waar ze ooit gemaakt zijn." Omdat een museum geen geldfabriek is, zetelt op de helft van de eerste etage en de gehele tweede etage een zorginstelling. Vriens: "Daarmee is de cirkel rond."

Foto: Kwartiermaker Thomas Vriens van de Schat van Simpelveld

Breng je stem uit!Wat is het meest inspirerende monument van Limburg? Klik hier om te stemmen

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal