Goedkope drogistenbril zorgt voor onrust bij opticiens

Print
Goedkope drogistenbril zorgt voor onrust bij opticiens

Paul Berkelmans, Eyelove Afbeelding: Jeroen de Jong / Beeld Werkt

Voor een paar tientjes kun je je een hippe bril laten aanmeten door budgetketen Eyelove. Is dat wel verantwoord? Nee, zegt de optiekbranche, want oogziekten blijven langer onopgemerkt. "Onzin'', zegt Eyelove. "Dit is broodnijd van onze concurrenten."

Budgetketen Eyelove is al een tijdje niet te missen met René Froger ("Ik ga naar Eyeluuuuuuv...'') als uithangbord. Voor nog geen 50 euro krijg je een gloednieuwe bril, inclusief oogmeting. Daarmee is Eyelove een van de goedkoopste brilaanbieders van Nederland. De omzet bedroeg vorig jaar 13 miljoen euro. Dat was drie jaar daarvoor nog geen 4 miljoen. Het marktaandeel van Eyelove, dat voornamelijk met drogisterijen samenwerkt via shop-in-shops, is inmiddels zo'n 7 procent.

Met de 57-jarige Froger hoopt Eyelove ook de oudere brildragers over de drempel te helpen. Begrijpelijk, want meer dan 90 procent van de 55-plussers draagt een bril of lenzen. De totale optiekmarkt was vorig jaar goed voor een omzet van 1,3 miljard euro. Daarvan ging iets meer dan de helft naar glazen en bijna een kwart naar monturen.

Volgens experts lopen diezelfde ouderen meer risico's op ernstige oogaandoeningen dan jongeren, zoals het afsterven van oogzenuwvezels (glaucoom) en verlies van scherpte midden in het zichtveld (macula- degeneratie). Juist bij deze aandoeningen kan vroegtijdige signalering het resterende zicht redden. Erkende opticiens zijn opgeleid om oogziekten te herkennen, drogisterijmedewerkers niet.



Gevaarlijke situatie
Bas de Nes van de Nederlandse Unie van Optiekbedrijven (Nuvo) spreekt dan ook van een 'gevaarlijke situatie' als hij het groeiende marktaandeel van Eyelove in ogenschouw neemt. "Eyelove laat niet-gediplomeerden oogmetingen uitvoeren, waardoor oogaandoeningen onopgemerkt kunnen blijven'', stelt hij. "Ik vind dat gevaarlijk. Daarnaast twijfel ik ernstig aan de kwaliteit van de sterktemetingen.'' 


Bas de Nes, Nuvo

De Nes constateert tevens dat de 'anamnese' wordt overgeslagen. In zo'n interview met de klant worden onder meer vragen gesteld over suikerziekte, medicijngebruik, het soort klachten en glaucoom in de familie. De Nes: "Een DA-medewerker die een oogmeting moet verrichten, kan na twee dagen cursus alleen op een knopje drukken. Zelfs met het meest geavanceerde apparaat is het onmogelijk oogziekten te herkennen zonder opleiding. De consument wordt voor de gek gehouden, want ze denken een echte meting te krijgen.''

Het laatste punt van kritiek betreft de aflevering van de bril door Eyelove. Volgens De Nes moet je opgeleid zijn om te weten hoe je de in-slijping van de glazen en de stand van de bril op het hoofd moet beoordelen. "Een halve centimeter maakt al het verschil. Het is niet voldoende als de klant zegt dat de bril lekker zit.'' Ook wijst hij erop dat multifocale brillen, een bril voor zowel dichtbij als veraf, nog moeilijker zijn om goed aan te meten.

Eyelove-directeur Paul Berkelmans herkent zich absoluut niet in de kritiek van de Nuvo. Hij spreekt van 'betutteling', een 'wetenschappelijk ongefundeerd oordeel' en 'een teken van jaloezie' in de branche. "We hebben bijna 1 miljoen klanten geholpen, van wie meer dan 98 procent naar tevredenheid'', zegt hij.

En dat geldt volgens Berkelmans ook voor de aflevering van de multifocale brillen: "De meeste multifocale brillen worden vooraf met een HD-camera tot op 0,1 millimeter precies aangemeten. Dat is een stuk geavanceerder dan veel opticiens met hun meetlatje. Bovendien worden de brillen op de productielocatie in het buitenland achteraf gecontroleerd door gekwalificeerde medewerkers.''

Wat betreft het niet signaleren van oogziekten is Berkelmans kort: "Dat pretenderen wij ook niet te doen en is onze verantwoordelijkheid niet. De branche probeert het begrip oogmeting ontzettend op te blazen. We meten de benodigde sterkte, niets meer, niets minder. Mensen weten dat als ze bij een drogisterij naar binnen lopen, ze daar geen oogzorg ontvangen.'' 

Berkelmans vermoedt heel andere redenen voor 'de ongerustheid' van de gediplomeerde opticiëns. "Dit is broodnijd'', zegt hij. "De concurrentie is in paniek.'' 

De Nuvo bestrijdt dit. De organisatie is ervan overtuigd dat 'oogziekten langer onopgemerkt blijven door de uitgeklede oogmetingen'. Officiële onderzoeken waaruit blijkt dat mensen gezondheidsschade hebben opgelopen door een onvolledige oogmeting zijn er niet. "Maar we wilden niet afwachten tot het fout gaat'', zegt De Nes.

Strenge richtlijnen
De Nuvo heeft een halfjaar geleden een kwaliteitsstandaard, zeg maar een keurmerk, voor oogmetingen gedeponeerd bij het Zorginstituut Nederland. In een vijfdelige 'Kwaliteitsmodule' dringt de club aan op strenge richtlijnen waaraan oog- metingen voortaan moeten voldoen, waaronder minimaal een afgeronde opleiding op mbo-niveau 4 om de metingen te mogen uitvoeren. Volgens De Nes 'is het voor 98/99 procent zeker' dat de richtlijn er komt.

Eyelove-directeur Berkelmans, die de bui al ziet hangen, heeft bezwaar aangetekend bij het Zorginstituut Nederland. "Het rapport van de Nuvo rammelt wetenschappelijk aan alle kanten'', stelt hij. "En er is sprake van belangenverstrengeling. Ga maar na: het literatuuronderzoek is uitgevoerd door de dochter van een opticien. Verder is brildragend Nederland niet representatief meegenomen en de brilprijs wordt erdoor opgedreven.''

Waar doe je goed aan als consument? 

Er is veel geharrewar tussen Eyelove en de Nuvo, de Nederlandse Unie van Optiekbedrijven, over het gevaar van oogmetingen bij de drogist. Maar waar doe je als consument nu goed aan? Oogarts Tjeerd de Faber van het Oogziekenhuis Rotterdam: "Een uitgebreide controle bij een specialist is een extra vangnet om oogziekten vroeg op te sporen. Maar mensen moeten wel beseffen dat kwaliteit geld kost. Je kunt niet voor een dubbeltje op de eerste rij zitten.'' 

Voor volwassenen is het volgens De Faber overigens niet gevaarlijk met een bril rond te lopen waarvan de sterkte niet helemaal klopt. "Je krijgt er hooguit koppijn van.''

Voor kinderen gelden andere regels: die worden tot hun 10de verplicht doorgestuurd naar een specialist. Zij lopen het risico een lui oog te krijgen door een verkeerde bril. 

Edith Mulder adviseert mensen namens het Oogfonds om áltijd advies in te winnen bij een spe- cialist. Zelf draagt ze contactlenzen, sterkte -3,75, en laat ze haar ogen jaarlijks controleren. Het is volgens Mulder verraderlijk om te denken dat je klaar bent na het opzetten van een bril. Zelfs als je klachten verholpen lijken te zijn. De meeste vormen van gezichtsverlies zijn niet-omkeerbaar, waarschuwt ze. Alleen staar is te opereren. "Nederlanders beseffen dat echt te weinig. Je ogen zijn zo kostbaar.''