De tovenaar met licht en kleur deed niet mee aan Harry Potter-films

Print
De tovenaar met licht en kleur deed niet mee aan Harry Potter-films

Robby Müller (r) met Dennis Hopper in 1977. Afbeelding: Cinema Delicatessen

De Nederlandse cameraman Robby Müller (1940-2018) was een tovenaar met licht en kleur. Dat blijkt uit de documentaire over zijn indrukwekkende carrière, 'Living the Light'. Actrice Nastassja Kinski: "Robby was een uitzonderlijk mens.”

Ooit kreeg Robby Müller de lucratieve aanbieding om als cameraman mee te werken aan een van de Harry Potter-films. Maar de Nederlander bedankte voor de eer. Bij zo’n grote productie had hij teveel van zijn vrijheid als cameraman moeten inleveren. 

"Robby voelde zich bij producties waarbij alles van tevoren is uitgedokterd niet op zijn gemak’’, vertelt regisseur en cameravrouw Claire Pijman (52), die de documentaire Living the Light over haar collega maakte. "Een van zijn kenmerkende uitspraken was: ‘Ik heb veel te verliezen, elk shot is een deel van mijn leven’. Hij ging niet voor het mooie plaatje of de technische perfectie. Voor hem was het perspectief van de emotie van dat ene moment belangrijker.”

Wim Wenders
Ondanks zijn onafhankelijke werkwijze werd Müller in de internationale filmwereld enorm gewaardeerd. Hij werkte samen met regisseurs als Wim Wenders (Der Amerikanische Freund), Jim Jarmusch (Down by Law) en Lars von Trier (Breaking the Waves). Voor zijn camera stonden sterren als Johnny Depp, Faye Dunaway, Nastassja Kinski, Mickey Rourke, Dennis Hopper, Bruno Ganz, Björk en Catherine Deneuve.

Nastassja Kinski bewaart dierbare herinneringen aan de Nederlander. "Ik was twaalf toen ik hem voor het eerst op een filmset ontmoette”, zegt de actrice, doelend op de film Falsche Bewegung uit 1975 van regisseur Wim Wenders. "Hij stelde mij meteen op mijn gemak. Het was mijn eerste filmrol. Daarna werkte ik met hem in Paris, Texas, die ik als een van mijn beste films beschouw. Robby was een uitzonderlijk mens.’’

Lees hier de recensies van deze en andere nieuwe films

Inventief
Müller, die enkele maanden geleden op 78-jarige leeftijd overleed na jarenlang geleden te hebben aan de ziekte van Binswanger (een vorm van vasculaire dementie), was heel inventief in het maken van zijn beelden. Pijman noemt als voorbeeld de lichtval in de film The Tango Lesson (1997) van Sally Potter. "Ik vond zijn gebruik van licht heel mooi in een bepaalde scène binnenskamers. Toen ik vroeg hoe hij dat voor elkaar had gekregen, zei Robby: ‘Ik heb liters melk over het raam laten gieten om dat diffuse licht te krijgen.’ Zo was hij. Robby hield van simpele oplossingen.”

Voor haar film kreeg Pijman de beschikking over het persoonlijke archief van Müller, dat onder meer bestaat uit duizenden videodagboeken en foto’s die hij tijdens het draaien van zijn ruim zeventig films heeft gemaakt. Hij filmde de mensen op de set, zijn hotelkamers, zijn wandelingen en de steden waarin hij verbleef. "Zijn camera’s waren een verlengstuk van hem.”

Simpel en direct
Het voordeel voor Pijman was dat zij ook met Müller heeft samengewerkt, onder meer als cameravrouw voor de documentaire Buena Vista Social Club. "Toen heb ik hem goed leren kennen. Hij was vriendelijk, niet autoritair en was erg geïnteresseerd in mijn opvattingen over ons werk. Dat had ik niet verwacht. Ik merkte dat hij altijd koos voor simpele en directe oplossingen.’’

Zijn samenwerking met de Duitse regisseur Wim Wenders was misschien wel het belangrijkst. Beiden stonden destijds aan het begin van hun carrière. Een zinnetje uit het scenario van Die Angst des Tormanns beim Elfmeter (1972) leidde tot een reisverslag vol sfeerbeelden. Het veranderde de film in een roadmovie. Dat kon alleen omdat Müller het experiment niet schuwde en voor alles openstond.

De eerste reacties op Living the Light zijn bijzonder. Pijman: "Velen zeiden na afloop dat de film voor hun gevoel doorgaat als zij weer buiten staan. Ze kijken heel anders tegen de werkelijkheid aan. Robby leerde de mensen anders kijken naar het leven.’’