Ondernemer van het Jaar

Tom Smetsers: kunstenaar met een ondernemershart

Print
Na de publieke stemronde zijn er nog tien kandidaten in de race voor de titel Ondernemer van het Jaar, een initiatief van De Limburger. De uiteindelijke winnaar krijgt een blijvend aandenken in de vorm van een sculptuur van de Limburgse kunstenaar Tom Smetsers.

In zijn kantoor hangt een landkaart vol met punaises; de werken van Tom Smetsers vinden vanuit Reuver inmiddels wereldwijd hun weg. Meestal zijn het kleinere varianten van de metershoge sculpturen die het levenslicht zien in het atelier achter zijn woonhuis.

Wie Smetsers’ werk eenmaal heeft gezien, herkent vervolgens vrij snel het unieke handschrift van de meester: wervelingen van cortenstaal - geïnspireerd op schelpen – zo nu en dan met glas, op een kloeke voet van hardsteen.

Logisch
Dat Smetsers het sculptuur zou maken waarmee straks de Ondernemer van het Jaar wordt onderscheiden is eigenlijk niet meer dan logisch, lacht de kunstenaar . "Mijn werk is een vertaling van alle aspecten van het ondernemerschap. In de draaiingen en de spiraal zie je de dynamiek van het bedrijfsleven terug, in het glas de transparantie en de openheid die een ondernemer tegenwoordig ook moet bieden."

Organisch
Het geheel levert een organisch en aaibaar sculptuur op, dat iedereen naar eigen inzicht kan interpreteren. "Over mijn werk heb ik al de meest uiteenlopende beschrijvingen gehoord. De een heeft het over de hoorn des overvloeds, de ander ziet er een gordeldier in of een ontluikende varen."

Smetsers kan inmiddels leven van zijn kunst, maar heeft daarvoor de afgelopen jaren flink moeten buffelen. De Noord-Limburger is wat je noemt een self made man. Zijn school heeft hij niet afgemaakt, hij somt een lijstje op: mavo, Cios, toerisme-opleiding. Reisleider bij Thomas Cook was ’ie toen zich op het Griekse eiland Rhodos de vraag opdrong: wat ga ik doen als ik later groot ben?

De uren in het atelier bij zijn vader Sjaak (glaskunstenaar, red.) bleken toch de kiem te hebben gelegd voor zijn huidige bestaan. In plaats van de gang naar de kunstacademie, leerde hij het vak daar in de praktijk, met gelouterde kunstenaars binnen handbereik als leermeesters: naast zijn vader ook Sjir Jacobs, en Geert Verstappen.

Vormentaal
Kijken, luisteren, uitproberen. Het heeft hem zijn eigen vormentaal gebracht. „Rust en eenvoud vind ik belangrijk in mijn werk. Heldere lijnen, monotone kleuren.” Structuren zijn hem de laatste jaren steeds meer gaan fascineren. Zijn nieuwe werk toont dat duidelijk: abstracte doeken en koperen krullen in een strakke zwarte lijst. „De Italianen lopen ermee weg”, lacht hij. Glas laat hij steeds vaker achterwege. „Het glinsterende leidt de aandacht soms net te veel af van de vorm.”

Trots
Inmiddels kan de pupil uitstekend op eigen benen staan. . "Vier jaar hadden we het de tijd gegeven. Mijn vrouw Annelies heeft gedurende die jaren voor ons inkomen gezorgd. Haar steun is een enorme stimulans geweest."

Doorgaans kopen de wat oudere mensen zijn werk, vijftig- en zestig plussers. „Mijn eigen generatie zit meestal nog volop in de kleine kinderen en is niet zo bezig met kunst”, weet hij. Vaak ook krijgt hij speciale opdrachten, voor een huwelijksjubileum of een bijzondere verjaardag.

Dat de kunstwereld de laatste jaren flink is veranderd, speelt hem in de kaart. „De opdrachten komen steeds vaker rechtstreeks van de mensen en steeds minder via een galerie. Ook veilingwebsites als Catawiki­ zijn een uitkomst, zegt Smetsers.

Ondernemer
Een kunstenaar moet nu eenmaal ook ondernemer zijn, zegt hij. „Je moet het omslagpunt kunnen maken. Je werk kan niet eeuwig je hobby blijven. Daarom heb ik soms moeite met de zogeheten museumkunst die voor exorbitante bedragen van de hand gaat. Dat gaat nergens meer over. Is wat een gek ervoor geeft.”

Smetsers haalt zijn voldoening, behalve uit de noeste arbeid, vooral uit de directe feedback van ‘zijn kopers’. "Het echtpaar bijvoorbeeld dat nu alweer een hele tijd jaarlijks langskomt om een beeldje uit te zoeken. Ieder jaar van het geld dat ze in twaalf maanden opzij hebben kunnen leggen. Zij volgen me, zijn persoonlijk betrokken en hebben ook interesse in het verhaal achter mijn werk."

Bereik
Met veel kleinere werken genereer je bovendien ook een groot bereik, zegt hij. „Eén beeld van 50.000 euro in de achtertuin van een klant, wordt misschien door vijftig anderen gezien. De vrienden en familie die er op bezoek komen. Kleinere werken staan op meer plekken en worden dus ook vaker bekeken.”

Op jaarbasis maakt hij zo’n 300 werken. „Ja, er zijn mensen die dat commercieel noemen”, lacht hij breed. „Maar ik werk gewoon elke dag. Soms ook op zaterdag en zondag. Niet uit noodzaak, maar omdat het zo leuk is.”

De finalisten
André Rieu Productions - André Rieu
Gulpener - Jan Paul Rutten
Jules Group - Karin van der Ven
Kipster - Ruud Zanders
Nedcar - Willem van der Leegte
Neptunus - Dorrie Eilers
Nunhems - John Willems
Oostwegel Collection - Camille Oostwegel
Toverland - Jean Gelissen & Caroline Kortooms
Vekoma - Yvonne Paulissen