Floddergats

Op een voetstuk in de Gasthuisstraat

Print
Op een voetstuk in de Gasthuisstraat

Gasthuisstraat huisnummers 11, 13 en 15; rood omcirkeld de middeleeuwse console. Afbeelding: MeerWolff

Venlo / Hout-Blerick / Boekend / Steyl / Lomm / Tegelen / Velden / Belfeld / Blerick / Arcen -

Aan het begin van 2019 wensen wij u een gezond en gelukkig nieuw jaar. Een jaar ook met mooie en interessante verhalen. We steken meteen van wal.

Hoe vaak zijn we al door de Gasthuisstraat gelopen? Ontelbare malen, dus. Tijdens onze Waerse Wandelingen door de binnenstad kijken we ook altijd goed naar de gevels boven de etalages. Maar nog nooit was ons de gotische console opgevallen op de splitsing van het kapitale pand dat de huisnummers 13 en 15 heeft gekregen. Zilversmid Frans Seelen attendeerde ons er in de dagen voor Kerstmis op. Het hardstenen voetstukje dateert uit de vijftiende eeuw. Ooit heeft er een heiligenbeeldje op gestaan. Mogelijk dat van Sint Joris met de draak, de patroonheilige van het gasthuis waaraan de straat de naam ontleent. Het oudste gedeelte van de bekende Sint-Joriskerk was de kapel van het gasthuis. Uit bouwhistorisch onderzoek is duidelijk geworden dat het pand met de bijzonder console, die we altijd over het oog hebben gezien, het voormalige Sint-Jorisgasthuis geweest moet zijn. Het huis werd in de late middeleeuwen als een zogenaamd dubbelpand gebouwd met een dubbele kelder en een steunmuur in het midden. Deze muur, die van de kelder tot de nok doorloopt, had oorspronkelijk openingen om beide delen te verbinden. In vermoedelijk de zeventiende eeuw zijn deze openingen dichtgemetseld en werd het pand opgesplitst. Waarschijnlijk kwamen niet lang erna achterhuizen tot stand die later weer werden afgebroken. Op verschillende verdiepingen van het gasthuis zijn mogelijk doorgangen geweest naar de kapel.

Op een voetstuk in de Gasthuisstraat
Gasthuisstraat vanaf de hoek Begijnengang, jaren 30. Foto: Sef Derkx

Het is jammer dat de zolders van de monumentale panden in de binnenstad niet toegankelijk zijn. Jammer, maar ook heel begrijpelijk, want je moet door het privédomein van bewoners om boven te komen. Enkele jaren geleden waren we, dankzij de gastvrijheid van Rob en Marij van der Sluis, met een televisieploeg van de EO op de zolder van Huize Ottenheym aan de Vleesstraat. Het was een overweldigende ervaring, zelden was geschiedenis zo tastbaar. Alleen al het idee dat zo’n monumentale kap is vervaardigd uit balken van bomen, die eeuwen en eeuwen geleden in de buurt van Venlo hebben gestaan. Het pand Gasthuisstraat 13 en 15 heeft ook zo’n indrukwekkende kapconstructie uit de middeleeuwen, lezen we in de Bouwhistorische Inventarisatie van de Gasthuisstraat, die in 2010 verscheen.

Over het eerste Sint-Jorisgasthuis is weinig gepubliceerd. De geschiedenis ervan gaat terug tot de veertiende eeuw, achterhaalde archivaris Frans Hermans. In 1626 werd aan de Lohofstraat een nieuw Sint-Jorisgasthuis geopend. Het bood in de negentiende eeuw onderdak aan vondelingen, wezen en kinderen van wie de vaders onbekend waren of die de ouderlijke verantwoordelijkheid niet op zich wilden nemen. Ook werden er senioren gehuisvest voor wie elders geen plaats was. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden plannen ontwikkeld om het vervallen gebouw te restaureren en in te richten als museum. Het bleef bij plannen, in 1952 werd het monumentale pand helaas gesloopt.

Op een voetstuk in de Gasthuisstraat
Gasthuisstraat, januari 1926 tijdens het hoogwater. Links, de panden met respectievelijk het huisnummer 13 (Jac. van Beek Coiffeur) en huisnummer 15 Foto: Sef Derkx

Nog even terug naar het eerste Sint-Jorisgasthuis aan de Gasthuisstraat. In het deel van het pand waar Frans Seelen met zoon en dochter nu als zilversmeden werkzaam zijn, was in de eerste helft van de negentiende eeuw een speelgoedwinkel met het uithangbord De stad Neurenberg gevestigd. Een toepasselijke naam, want Nürnberg in Duitsland was de speelgoedhoofdstad van Europa. De familie Seelen heeft het belendende winkeltje met het huisnummer 11 erbij getrokken en zit momenteel in de laatste fase van de verbouwing. Oorspronkelijk moet hier een doorgang zijn geweest voor de koets. In de nieuwe winkel wordt de bouwhistorie zichtbaar gemaakt. Van een muur uit 1430 is de onregelmatig dikke pleisterlaag afgebikt, waardoor de bakstenen na eeuwen weer zichtbaar zijn. In de vloer zijn twee kijkgaten gemaakt die zicht geven op de gewelvenkelder. Het verhaal van de Gasthuisstraat wordt erdoor verrijkt.

Reageren? Stuur Sef Derkx een e-mail: floddergats@xs4all.nl. Op de Floddergatsblog treft u meer foto’s aan over het onderwerp Sint-Jorisgasthuis.

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →