Historische beslissing: dinsdagavond erop of eronder voor Brexit

Print
Historische beslissing: dinsdagavond erop of eronder voor Brexit

Afbeelding: EPA

Het Britse parlement staat voor een historische beslissing: dinsdagavond stemt het Lagerhuis over de Brexitdeal die May met de EU sloot. Deze stemming zou in eerste instantie al in december plaatsvinden, maar werd door de Britse premier op het laatste moment afgeblazen omdat duidelijk was dat ze een zware nederlaag zou lijden. Toch heeft het uitstellen van de stemming waarschijnlijk niet het gewenste resultaat: nog steeds stevent May af op een flink verlies.

De afgelopen twee maanden is er in Westminster over weinig anders gepraat dan over het 585-pagina’s tellende scheidingsverdrag en de bijbehorende politieke declaratie over de toekomstige relatie met de Europese Unie. Duidelijk is dat het akkoord zowel bij Britse EU-minnende parlementariërs als bij eurosceptici grote weerstand oproept. Alle oppositiepartijen en gedoogpartner DUP kondigen al aan tegen de deal te stemmen, en ook in de eigen Conservatieve Partij wordt er gemuit: tientallen partijgenoten van May zijn niet van plan haar deal te steunen.

In een uiterste poging de rebellerende parlementariërs achter haar akkoord te krijgen, waarschuwde de Britse premier gisteren meermaals dat het risico bestaat dat de Brexit helemaal niet doorgaat, mocht het parlement haar deal wegstemmen.

,,Er zijn mensen in Westminster die de Brexit willen vertragen, of zelfs helemaal stoppen. Ik vraag hen: denk na welke consequenties die acties hebben voor het geloof van het Britse volk in de democratie”, zei ze in haar speech in een fabriek in Stoke-on-Trent, een kiesdistrict waarin massaal voor Brexit werd gestemd. ,,Het verwerpen van deze deal zal enorme onzekerheid veroorzaken, die kan leiden tot twee uitkomsten: een No Deal, of de Brexit gaat helemaal niet door. Een No Deal is een serieus risico, maar de afgelopen week is me duidelijk geworden dat het waarschijnlijker is dat de Brexit in dat geval helemaal niet doorgaat. Dat zou verraad aan de Britse kiezer zijn.”

Bangmakerij

Oud-Brexitminister Dominic Raab bekritiseerde de handelswijze van May: ,,Het idee dat deze hele slechte deal onze enige optie, is bangmakerij. Het is een tactiek om meer stemmen te krijgen. We moeten dit akkoord wegstemmen, zodat we de deal fundamenteel kunnen veranderen. Dan kan de premier terug naar de EU.”

Mays andere troef om haar parlement te overtuigen kwam uit Brussel: ze publiceerde een briefwisseling tussen haar en EU-president Donald Tusk en Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker. De brieven moeten een aantal misverstanden uit de weg ruimen over de deal, vooral op het gebied van de veelbekritiseerde backstop, de noodoplossing die garandeert dat de grens tussen Ierland en Noord-Ierland ook na de Brexit openblijft.

De EU schrijft alles in het werk te stellen de toekomstige relatie zo snel mogelijk uit te onderhandelen, zodat de backstop - mocht de noodoplossing überhaupt nodig zijn - tijdelijk zal zijn. Maar, het is onwaarschijnlijk dat de Brexiteers en andere criticasters van de deal door deze intentieverklaring ineens hun standpunt veranderen. Veel Brexiteers hebben immers een voorkeur voor een No Deal, terwijl andere parlementariërs wettelijke garanties eisen over de tijdsduur van de backstop of dat de Britten eenzijdig uit de constructie kunnen stappen.

Critici

De EU weigert daarin mee te gaan. ,,Ik weet dat deze toezeggingen een aantal van jullie niet ver genoeg gaan”, zei May maandagmiddag tegen haar critici in het parlement. ,,Maar de simpele waarheid is: de EU wilde niet verder gaan. Er is geen Brexitdeal mogelijk zonder backstop. Laten we de wil van het Britse volk respecteren door ons achter dit akkoord te scharen. Dan kunnen we een mooie toekomst opbouwen voor ons land.”

Deze week is een ware uitputtingsslag voor de Britse Lagerhuisleden. De afgelopen dagen kwamen honderden politici aan het woord in het vijfdaagse marathondebat over de scheidingsdeal. Het acht uur durende afsluitende debat vandaag zal rond het middaguur beginnen, en May zal als allerlaatste het woord nemen.

Dan zal er gestemd worden over een aantal ingediende amendementen. Pas daarna volgt de cruciale stemming over Mays deal. Dat May gaat verliezen, is vrijwel zeker. De vraag is in hoeverre ze de schade weet te beperken: sommige voorspellingen gaan uit van het grootste verlies van een regering in de Britse moderne geschiedenis. En hoe groter de nederlaag, hoe moeilijker het wordt voor May om haar missie - het Verenigd Koninkrijk op een ordelijke manier uit de EU loodsen - te voltooien.

Historische beslissing: dinsdagavond erop of eronder voor Brexit
Foto: Ruben L. Oppenheimer

May verliest, en dan?

Mochten de voorspellingen uitkomen en de deal wordt dinsdagavond van tafel geveegd, dan zal May vermoedelijk morgenochtend een verklaring geven over de vervolgstappen. Als ze een niet al te grote nederlaag lijdt, dan zal ze waarschijnlijk zo snel mogelijk naar Brussel afreizen om met EU-leiders te praten over een oplossing. Een nood-EU-top dit weekeinde is niet uitgesloten. May zal daar proberen nog meer toezeggingen te krijgen, en daarna zal ze haar aangepaste deal nogmaals in stemming brengen in het Britse parlement.

May heeft maar kort te tijd om een Plan B te verzinnen: maandag 21 januari moet ze een motie indienen waarin ze haar alternatief aan het parlement presenteert. Mocht dat een aangepaste deal zijn, dan zullen ze daar op korte termijn over willen stemmen: de Brexitdatum van 29 maart komt snel dichterbij en de tijd dringt.

Als May de stemming ruim verliest (meer dan honderd stemmen verschil) dan is haar positie nog lastiger. Dan zal de EU minder bereid zijn haar tegemoet te komen, omdat ze twijfelen of May wel in staat is om in zeer korte tijd zo’n grote groep parlementariërs achter zich te krijgen. Wat er dan gebeurt is onduidelijk, maar May kennende zal ze toch een poging wagen. De kans dat ze zelf aftreedt is klein.

Wantrouwen

Oppositiepartij Labour is van plan een motie van wantrouwen in te dienen tegen de regering, om zo nieuwe verkiezingen af te dwingen. De kans dat die wordt aangenomen is op dit moment niet zo groot: daarvoor is een meerderheid in het parlement nodig, en de Noord-Ierse gedoogpartij DUP lijkt niet van plan Labour in het zadel te helpen.

Intussen worden de geruchten over een eventueel uitstel van de Brexit steeds luider. Naast een akkoord moet er voor 29 maart immers ook nog allerlei wetgeving door het Lagerhuis om een Brits vertrek uit de EU mogelijk te maken. Het probleem daarvan is dat de Britten dat niet eenzijdig kunnen bepalen: alle 27 EU-lidstaten moeten met een vertraging instemmen.

Mocht het Plan B van May (een aangepaste deal) mislukken, dan zal haar parlement proberen de leiding te nemen in het Brexitproces. Een zachtere Brexit, een nieuw referendum of algemene verkiezingen zijn in dat geval mogelijk. En voor die laatste twee opties is er sowieso uitstel nodig van de Brexitdatum. Kortom: het eindspel is begonnen. Het zijn cruciale dagen voor de Brexit, en daarmee voor de toekomst van het Verenigd Koninkrijk en de EU.

Externe links