Floddergats

Op zeuk nao ‘t Ingelke

Print
Op zeuk nao ‘t Ingelke

Jos Wolff (rechts), markant Venlonaar en vastelaovesvierder. Afbeelding: collectie Sef Derkx

Venlo / Hout-Blerick / Boekend / Steyl / Lomm / Tegelen / Velden / Belfeld / Blerick / Arcen -

Op de foto gaan was in mijn jeugd niet zo maar iets. We hebben het over de jaren vijftig van de vorige eeuw. Een bezoek aan een fotograaf gaf gewicht aan de dag.

Je maakte tevoren een afspraak bij een van de studio’s in de binnenstad. Het bezoek vergde gedegen voorbereiding. Je ging erheen als om door een ringetje te halen. Grondig gedoucht en met een coiffure die ordentelijk in de scheiding lag. Had je waerbörstels leverde dit natuurlijk problemen op. Je droeg je mooiste kleren, op zijn Venloos gezegd de zondaagse ploète. Je ging immers op de foto en dat had eeuwigheidswaarde. Nu ja, eeuwigheidswaarde voor zo lang het duurde.

Op zeuk nao ‘t Ingelke
August Wendehorst poseerde rond 1900 in het atelier van de broers Janssen in Venlo. Foto: collectie Sef Derkx

Bij de oudste portretfoto’s uit de negentiende eeuw zijn meestal de regels voor compositie en lichtval toegepast zoals die ook in de schilderkunst destijds gangbaar waren. Fotografen waren ook vaak geschoolde kunstenaars. Ze plaatsten hun clientèle in een decor met attributen als een zuiltje, palmboom of stoel. Sommigen hadden in hun atelier zelfs geschilderde achterdoeken, zoals die ook gebruikt werden in toneelvoorstellingen. Tot in het begin van de twintigste eeuw was het zaak stokstijf te blijven zitten voor de camera. De ontwikkeling van de fotografie was technisch gezien nog niet zo ver gevorderd. Het nam geruime tijd in beslag om een portret te vervaardigen. Wie het niet lukte om stil te zitten, een kind bijvoorbeeld, werd met een nekklem gefixeerd. Nee, spontane portretfoto’s van een eeuw of langer geleden zijn uiterst zeldzaam. De geportretteerden kijken alsof ze hun laatste oortje hebben versnoept.

Een subgenre van de portretfotografie vormen de foto’s gemaakt tijdens de vastelaovend. In veel Venlose familiealbums tref je ze aan. Ze springen er meteen uit. Op de meeste van de foto’s die door het jaar heen zijn gemaakt, kijken de mensen serieus, stijfjes of deftig. De vastelaovesfoto’s zijn tegengesteld van karakter. De mensen zijn verkleed en hebben er zichtbaar plezier in om vereeuwigd te worden. Ze staan arm in arm of hebben de armen om elkaars schouders geslagen. Meestal lachen ze breeduit naar de fotograaf. De studio onderging een metamorfose voor de vastelaovend. Serpentines en slingers zorgden voor een feestelijke aanblik. Op veel foto’s staan de mensen voor een geschilderde achterwand met clowns en hossende, gemaskerde figuren. Een element in het decor kan een geknakte lantaarnpaal zijn. Vaak hangt er een bordje aan met de vermelding ‘carnaval’ en een jaartal.

Op zeuk nao ‘t Ingelke
Met vastelaovend poseren in studio Stelder voor een achterwand met de Floddergats, 1952 Foto: particuliere collectie

Onlangs kreeg ik een prachtige vastelaovesfoto onder ogen, gemaakt in het begin van de jaren zestig. In onze rubriek in Via Limburg kunnen we om technische reden alleen een uitsnede laten zien. Op de Floddergatsblog en de website van De Limburger plaatsen we de foto in zijn totaliteit. Rechts staat Jos Wolff (1932-2015), een markant Venlonaar en vastelaovesvierder pur sang. Hij is verkleed als herdertje uit de processie en houdt een herdersschopje vast. Aan zijn oogopslag kunnen we zien dat hij al geofferd heeft aan Bacchus. De persoon links heeft vleugeltjes op de rug, een diadeem in zijn lokken en draagt een wit kleed. Kenners van het katholieke leven van weleer, weten het nu. Hij beeldt een engeltje uit, dat ook meeging in de processie. Op de geschilderde achtergrond van atelier Profit Venlo zien we een decolleté dat toebehoort aan een pronte dame. Rechts is een kinderflesje geschilderd met een etiket waarop ‘Joeg’ staat, het dialectwoord voor jenever. Boven het duo lezen we in een banderol of spreukband ‘Vastelaovund in Venlo’. Inderdaad, met een u. Eronder, boven de engelenvleugels, staan de letters IONAL. Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid poseren de heren in een pop-up fotostudio in het welbekende café-restaurant National aan de Keulsepoort. Het etablissement werd druk bezocht tijdens de vastelaovend en de bals voor het feest der feesten. Ze staan overigens niet alleen op de foto, ze voeren aan een band een levende geit mee. Tot slot: de naam van ’t Ingelke links weten we niet. Wellicht dat een van de lezers of lezeressen van Floddergats ons kan helpen.

Reageren? Stuur Sef Derkx een e-mail: floddergats@xs4all.nl. Op de Floddergatsblog vindt u de foto mét geit.