Boeven verstoppen hun geld steeds beter en dus moet het OM iets verzinnen

Print
Boeven verstoppen hun geld steeds beter en dus moet het OM iets verzinnen

Afbeelding: ANP

Voor het tweede jaar op een rij is er minder geld afgepakt van criminelen. Het Openbaar Ministerie is ontevreden en gooit het roer om. ,,Het is tijd voor grote follow the money-onderzoeken.”

Criminelen moesten vorig jaar voor ruim 171 miljoen euro inleveren bij de Nederlandse overheid. Dat is ruim vijftig miljoen euro minder dan in 2017 en liefst 230 miljoen minder dan recordjaar 2016. Janneke de Smet-Dierckx, sinds een half jaar verantwoordelijk voor het afpakken van crimineel geld bij het Openbaar Ministerie (OM), is niet tevreden met die daling. ,,We moeten naar een nieuwe strategie.”

Het grootste deel van de 171 miljoen euro is opgehoest door ING, dat vorig jaar – naast een boete van 675 miljoen euro - een ontneming van honderd miljoen euro moest betalen. Die honderd miljoen is meegeteld in het afpakresultaat. De bank werd bestraft omdat het jarenlang niet ingreep bij witwastrajecten. Zo kon bijvoorbeeld via een duistere firma in dameslingerie op de (voormalige) Nederlandse Antillen een bedrag van 320 miljoen euro witgewassen worden.

Klappers

Naast ING is dus 71 miljoen euro aan crimineel geld naar de schatkist gegaan. ,,Als we de klappers uit het bedrijfsleven buiten beschouwing laten, zien we nog steeds een gestage groei”, zegt De Smet-Dierckx. ,,Maar dat gaat ons niet snel genoeg. We moeten met hernieuwde energie gaan afpakken.”

Boeven verstoppen hun geld steeds beter en dus moet het OM iets verzinnen
Naast geld neemt Justitie ook vaak goederen in beslag, zoals hier een Harley Davidson. Foto: AD

Een deel van het probleem hebben het OM, de politie en de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) zelf gecreëerd. Omdat ze de laatste jaren steeds harder jagen op crimineel geld, zijn boeven steeds inventiever geworden in het verstoppen daarvan. ,,Ze hebben geen auto meer op hun naam staan, maar leasen die in het buitenland. Geld zit in ingenieuze verstopplekken in auto’s. Of wordt via banken over heel de wereld rondgepompt. Dat vraagt investeringen van onze kant, want er staat niemand bij de deur die zegt: ‘Daar ligt het geld.’”

Criminelen zijn bovendien steeds vaker in het bezit van cryptogeld. Drugshandel vindt vaker plaats op het anonieme dark web, waar met digitale valuta als bitcoin of monero wordt afgerekend. Omdat bitcoins tegenwoordig aardig opgespoord kunnen worden, ontstaan er diensten als bitcoinmixers, die via allerlei overboekingen de sporen proberen uit te wissen.

Groene brievenbus

,,Elke dag verandert er wel iets in die digitale wereld, maar we zitten er bovenop”, zegt de officier. ,,Onderzoeken beginnen vaak door met een andere blik te kijken. Zo was er een opsporingsambtenaar die bij de haven van Rotterdam ineens een groene brievenbus op een lantaarnpaal geschroefd zag. Nummer 30A stond erop. Uit observatie bleek dat de postbode een pakje bezorgde. Vervolgens reed een wit busje langs dat de brievenbus in zijn geheel meenam. Het ging om een levering via het dark web.”

Met een nieuwe blik kijken naar onderzoeken. Via cursussen en bijeenkomsten probeert het OM dat automatisme erin te slijpen. ,,Het is niet meer voldoende om alleen de kilo’s drugs in beslag te nemen. Bij elk onderzoek moet je vragen stellen als: wie wordt hier financieel beter van? Hoe is er betaald? Hoe heeft deze persoon zijn auto gehuurd? We moeten meer op de criminele geldstromen zitten.”

Drugsbazen

De komende jaren wil het OM grotere follow the money-onderzoeken draaien naar criminele organisaties. Waar laten drugsbazen als Redouan Taghi hun enorme winsten? ,,Daar zitten vaak financieel ingewikkelde constructies achter, maar soms is het ook heel eenvoudig. Dan wordt cashgeld via horeca, kapsalons en nagelstudio’s witgewassen. Kijk naar de zaak van Klaas O., die vorig jaar is veroordeeld voor witwassen via een zonnebankstudio.”

De Smet-Dierckx hoopt dat de nieuwe strategie uiteindelijk naar de grootste criminelen van het land leidt. ,,We moeten de geldstromen volgen om bij de top van de misdaad terecht te komen. Het is tijd voor een volgende stap.”

Afgepakt crimineel geld

2011 44.572.189 • 2012 49.714.873 • 2013 89. 982.294 • 2014 135.971.765 • 2015 143.576.295 • 2016 402.081.905 • 2017 221.259.199 • 2018 171.327.427