VIA Limburg viert de lente

Duurzaam tuinieren: minder doen in de tuin is winst voor mens, dier en klimaat

Print
Duurzaam tuinieren: minder doen in de tuin is winst voor mens, dier en klimaat

Een voorbeeld van een duurzame tuin waarin het goed toeven is voor mensen, dieren en planten. Afbeelding: IKL

Kerkrade / Eygelshoven / Brunssum / Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg / Schimmert / Hulsberg / Wijnandsrade / Merkelbeek / Schinveld / Jabeek / Vaesrade / Schinnen / Klein-Doenrade / Doenrade / Bingelrade / Puth / Zuid-Limburg -

Elke week in de lente, zomer en herfst je gazon maaien, oeverloos onkruid weghalen, afgevallen bladeren verwijderen in de herfst en snoeien wat te ver is gegroeid: als je wilt, kun je het hele jaar door heel wat uren werkend in je tuin doorbrengen. Voor wie meer plezier van zijn tuin wil hebben en ook nog duurzaam bezig wil zijn, is er goed nieuws. Wil je het milieu zo weinig mogelijk belasten en de natuur daarmee helpen, dan hoef je zelfs helemaal niet zo gek veel te doen in je tuin. Niet alleen wijzelf varen er wel bij, ook de dieren en het klimaat profiteren mee.

Is duurzaam tuinieren dan gelijk aan woekeren?

Landschapsontwerper Sandra van den Beuken van de Stichting IKL (Instandhouding Kleine Landschapselementen, red.): “In een tuin wil je als mens toch altijd een bepaalde mate van controle houden. Doe je helemaal niks, dan krijg je een monocultuur, bijvoorbeeld een oerwoud aan brandnetels. Door diversiteit houd je meer biotopen in stand.”

Veel mensen weten niet wat ze met de tuin aan moeten. Ga kijken wat bij je past, is haar advies. “Wat we nu vaak zien, is dat tuineigenaren meegaan met trends, klakkeloos afgaan op adviezen van tuincentra en (overmatig) pesticiden gebruiken, wat funest is voor dieren. Ga liever de samenwerking met de natuur aan in plaats van alles maar in toom te willen houden. Het leven wordt dan een stuk gemakkelijker,” is haar mening. Toch blijft er altijd wel wat werk in de tuin, maar groen zorgt wel voor 25 procent minder depressies, 15 procent minder migraine en 23 procent minder astma of COPD (bron: IKL).

Hoe ben je duurzaam bezig?

“Zorg voor veel inheemse planten, zoals hagen, heesters, (fruit-)bomen, vaste planten en bollen (zie kader). Met in elk seizoen planten die bloeien, bouw je aan een gevarieerde insectenpopulatie. Het is toch prachtig als je tijdens de eerste citroenvlinder in je tuin ontwaart,” zegt Van den Beuken.

Verder geeft ze als tip om de borders dicht te laten groeien, dan hoef je minder onkruid te wieden. De herfstblaadjes blaas je niet weg, maar laat je liggen op de perken. Dat is goed voor het bodemleven, wat weer minder onkruid en meer voedsel voor planten oplevert. Voedsel uit eigen (moes-)tuin is helemaal duurzaam, maar is meer werk.”

Noï Boesten, provinciaal junior-projectleider van het IVN (Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid, red.) geeft als advies om dood tuinmateriaal te laten liggen, in ieder geval tot het voorjaar. “Wij promoten rommelige tuinen, dus weinig steen en veel groen met rommelhoekjes met insectenhotels waarover het IVN kan adviseren.”

Met ‘Operatie Steenbreek’ wil de organisatie iedereen enthousiasmeren om tuinen groener te maken. ‘Tegels eruit, plant erin!’, is het credo. Minder (harde) betegeling laat het regenwater beter weg lopen en geeft minder kans op overstromingen en levert bovendien minder warmte in de tuin op.

Hoe houd je je tuin het hele jaar door prettig?

Sandra van den Beuken: “Wie een natuurplekje heeft om zich te ontspannen, kan gemakkelijker even ‘uit het hoofd zijn’, ook voor kinderen heel belangrijk. Zij willen verstopplekjes, dat lukt niet in een keurig bijgehouden tuin. Kijk goed waar je zon en schaduw hebt. Met planten en grote bomen creëer je een koelere plek. Een natuurlijk vijvertje met oevers die geleidelijk aflopen en waarbij de planten doorlopen in de vijver is ideaal voor allerlei amfibieën. Een vijver met water uit de regenpijp zorgt weer voor een kringloop. Wie geen vijver wil, kan regenwater hergebruiken met regentonnen, redelijk schoon en zachter en daardoor lekkerder voor planten.”

Waarom is duurzaam tuinieren nodig voor dieren?

De natuur krijgt steeds minder ruimte in ons land waardoor de particuliere tuinen als voedsel- en schuilplek een steeds grotere rol spelen voor flora en fauna.

Noï Boesten: “Sommige wetenschappers voorspellen dat de insectenpopulatie in 2050 nog maar nihil is als de afname van insecten zo doorgaat. Groene en duurzame tuinen bieden oplossing. Wie een balkon heeft, kan met een insectenhotel of hangende (onbespoten) bloemen duurzaam bezig zijn.” Een ander IVN-project is Tiny Forest: aanleg van minibosjes met hoge biodiversiteit vlak bij scholen, een paradijs voor vogels, insecten, kleine zoogdieren en de (jonge) mens.

Is duurzaam tuinieren duur?

“Nee, met tweedehands materiaal en creativiteit kom je al ver,” zegt het IKL. Zo kun je de stenen van door houtsnippers of grind vervangen bestrate paden gebruiken voor een stapelmuur voor insecten en planten, wat ook reliëf creëert in je tuin. Snoeiafval dient als voedsel voor dieren en is tevens schuilplaats. Zachter en klein materiaal kun je composteren, wat weer voedsel voor de planten in je tuin wordt. En met fruitbomen heb je je eigen fruit.

Inheemse planten voor een duurzame tuin

Hagen • Haagbeuk; een dikke haag van haagbeuken is een goede woonplaats voor veel insecten maar ook voor vogels. Diverse vogels bouwen hun nesten in de haag of verstoppen zich voor roofdieren. • Taxus • Liguster

Heesters • Lijsterbes; in het najaar heeft deze heester feloranje besjes die voor de vogels een ware lekkernij zijn. • Vlier; wanneer je een grote tuin hebt is de vlier een fraaie toevoeging. De bloesem en de bessen zijn voedsel voor mensen en dieren. • Aalbessen • Meidoorn • Wilde roos

Bomen • Linde • Beuk • Fruitbomen

Vaste planten • Ooievaarsbek • Siergrassen zoals Zegge of Pijpenstrootje • Guldenroede • Wilde marjolein • Leverkruid • Bijenkorfje

Bollen • Krokus • Boshyacint • Sier-ui

Zie ook: www.ikl-limburg.nl.

Volg nieuws uit jouw gemeente via Facebook

De Limburger heeft voor alle 31 gemeenten een eigen Facebookgroep met het laatste plaatselijke nieuws.

> Neem een kijkje