Hoe de terrorist van Christchurch tot zijn massamoord kwam

Print

Schutter aanslag Nieuw-Zeeland filmt zichzelf 15-03-2019. Video: De Limburger

Hij stond op geen enkele lijst, was niet in beeld bij welke inlichtingendienst dan ook, maar Brenton Tarrant schoot vrijdagochtend meer dan 40 mensen dood in twee moskeeën in Nieuw-Zeeland. De geradicaliseerde lone wolf plande zijn aanslag al maanden.

Brenton Tarrant start zijn auto. Hij zet de navigatie aan en muziek op. Een lied dat een lofzang op de Servische leider en veroordeelde oorlogsmisdadiger Radavan Karadzic is. Hij draagt militaire handschoenen, beschermende kleding en streamt zijn autorit live op Facebook, via een ‘action cam’, die hij op zijn hoofd draagt. Rustig rijdt hij naar een moskee, parkeert zijn auto in een steegje ernaast en pakt een van zijn geweren uit de achterbak. De livestream loopt nog steeds.

Op zijn zwarte geweer en de magazijnen staan in witte letters namen geschreven. Die van Luca Trani, een Italiaan die vorig jaar zes Afrikaanse migranten neerschoot en de naam van Alexandre Bissonnette, die in 2017 zes mensen doodschoot in een Canadese moskee. Ook staat er een kreet op: ‘Kebab remover’ (kebab verwijderaar), waarin kebab een vernederende benoeming van moslims is. Tarrant loopt de steeg uit en over een tuinpad naar de moskee, waar het druk is vanwege het vrijdagmiddaggebed. Hij schiet. Het eerste slachtoffer valt in de deuropening. De livestream loopt nog steeds.

Online manifest

Online staat er dan al een manifest van meer dan 70 pagina’s dat de 28-jarige Australiër heeft geschreven: ‘The Great Replacement’, de Grote Verdringing, heet het. Vlak voor zijn gruweldaad verspreidt Tarrant de linkjes via twitter. Het is zijn ideologische verklaring voor wat hij op dat moment aan het doen is, een mogelijk testament ook. Het is voor een deel ook een interview met zichzelf.

Lees ook: Dit weten we tot nu toe over de aanslagen in Nieuw-Zeeland

Het document laat zien dat Tarrant een groot deel van zijn leven online leefde, het manifest staat vol met zogenoemde ‘internetmemes’ die vooral zijn bedoeld om online minder goed ingevoerde lezers op het verkeerde been te zetten. Zo merkt hij cynisch op dat de populaire game Fortnite hem leerde ’over dode lichamen heen te stappen’. Tegelijkertijd geeft de tekst wel een inkijk in zijn denkbeelden.

Op wereldreis na dood vader

Tarrant is, schrijft hij, opgegroeid in Australië, in een arbeidersgezin. ,,Mijn ouders hebben een Schotse, Ierse en Engelse achtergrond. Ik had weinig interesse in school.’’ Volgens Australische media groeide hij op in Grafton, een plaatsje aan de oostkust bij Brisbane, en werkte hij na zijn schooltijd als een personal coach in de sportschool. Nadat zijn vader plots stierf in 2010 vertrok hij op een wereldreis die zeven jaar zou duren. Hij prijkt onder meer op foto’s in Noord-Korea en Pakistan. Tijdens die reis ontwikkelde hij zijn extreem-rechtse ideologie, en dat gebeurde vooral in Europa.

Lees ook: Limburger in Christchurch in shock na bloedbad

,,Ik parkeerde mijn huurauto in een klein dorpje in Oost-Frankrijk. Ik zag er een stroom indringers (‘Invaders’) het winkelcentrum binnenlopen. Voor elke Fransman waren er zeker twee indringers. Boos reed ik verder.’’ Het is de kern van zijn betoog: Europa, het Westen, waar toe hij ook Australië en Nieuw-Zeeland rekent, worden langzaam maar zeker ‘overgenomen’ door moslims. Het is een ‘omvolkingstheorie’ die de afgelopen jaren aan populariteit heeft gewonnen op extreem-rechtse blogs en sites. Daar zien ze het als de schuld van de Europeanen zelf of als een opgezet plan van de politieke elite.

,,Ik was een communist, een anarchist, een libertair, maar uiteindelijk werd ik een ecofascist.’’ Eco omdat de mens niet zonder de natuur kan. Hij ziet Oswald Mosley, een vooroorlogse leider van de Britse Unie van de Fascisten, als een voorbeeld. Zijn grote inspiratie is echter Anders Breivik. De rechts-extremist die in 2011 op een Noors eiland 70 socialistische jongeren doodschoot tijdens een zomerkamp.

Nieuw-Zeeland was niet ‘eerste keus’

In Christchurch loopt de livestream nog steeds. Met een gruwelijke koelbloedigheid stapt Tarrant door de kleine moskee. Hij legt aan en schiet, keer op keer. De lichamen hopen zich op in de hoeken van de gebedsruimte. De Australiër heeft zichzelf de afgelopen maanden in Nieuw-Zeeland getraind, schrijft hij, hij was niet verbonden aan een groep, maar handelde alleen. Of dat inderdaad zo is, moet uit onderzoek blijken. Net zoals waar zijn wapens vandaan kwamen. Nieuw-Zeeland was niet zijn ‘eerste keus voor een aanval, maar ik wil laten zien dat geen enkele plek vrij is van massa-immigratie’. Iemand moest handelen, schrijft hij. Om de ‘overname’ tegen te gaan en om wraak te nemen voor jihadistische aanslagen in Europa. Ook wil hij verdeeldheid zaaien.

Lees ook: Raadslid Maastricht wil stille tocht voor Nieuw-Zeeland en beveiliging bij moskeeën en kerken

Tarrant loopt de moskee uit. Stapt in zijn auto en rijdt weg. Op de livestream is te zien hoe hij een paar keer vanuit zijn auto schiet, maar daarna rustig stopt voor een zebrapad waar twee mensen oversteken. Als het te lang duurt, toetert hij. Na zestien minuten stopt de livestream. We weten nu dat Tarrant doorrijdt naar een volgende moskee en daar met een van zijn andere geweren een nieuw bloedbad aanricht. Vervolgens wordt hij op straat door de politie aangehouden.

‘Terroristische daad’

Enkele uren later verklaart de premier van Nieuw-Zeeland tijdens een persconferentie dat ‘het duidelijk is dat dit alleen maar kan worden gezien als een terroristische daad’. Tarrant ziet zichzelf echter als een ‘wettige, geüniformeerde strijder die actie ondernam tegen een bezettende macht’. Hij wilde zijn daad overleven zodat hij zijn ideeën verder kon verspreiden. Het manifest, de livestream, het is allemaal bedacht als propaganda en een poging medestanders op te roepen tot actie. ,,Ik verwacht dat ik op termijn weer zal worden vrijgelaten. Net zoals Nelson Mandela een terrorist werd genoemd en 27 jaar later werd vrijgelaten toen zijn eigen mensen hadden overwonnen en aan de macht kwamen.’’

Lees ook: Denk legt campagne stil na aanslagen op moskeeën

Op het moment dat de wereld zijn manifest leest, tellen de Nieuwe-Zeelandse autoriteiten de doden. Aan het eind van de dag blijken er 49 mensen te zijn gestorven.