Politie gaat ondanks kritiek nog steeds vaak undercover

Print
Politie gaat ondanks kritiek nog steeds vaak undercover

De arrestatie van zeven terreurverdachten na een succesvolle undercoveroperatie in een vakantiepark in Weert, in september vorig jaar. Afbeelding: AP

Ondanks kritiek uit de hoek van advocaten en wetenschappers gaat de politie onverminderd door met de inzet van under­coveragenten. Elk jaar worden ze in tientallen onderzoeken ingezet, blijkt uit politie­gegevens.

Undercoveragenten kwamen tussen 2014 en 2016 in totaal 189 keer in actie. Dat is vergelijkbaar met de jaren daarvoor. Ze infiltreerden in ­onderzoeken naar onder andere moord, drugshandel en wapenhandel. Ook bij minder zware vergrijpen als corruptie, fraude en witwassen zijn de specialisten van het team Werken Onder Dekmantel (WOD) ingezet. De kosten van de heimelijke operaties bedroegen ruim 2,5 miljoen euro. De langste undercoveractie duurde drie jaar, blijkt uit gegevens die het AD met een verzoek op de Wet openbaarheid van bestuur verkreeg.

Succes

De inzet van undercoveragenten is regelmatig succesvol. Zo infiltreerde de politie na de geruchtmakende viervoudige liquidatie in Enschede vorig jaar. Door aan te pappen met een loslippige vriendin van een verdachte peuterde de politie cruciale informatie los.

De methode stuit ook op kritiek: advocaten en wetenschappers noemen WOD-trajecten nauwelijks controleerbaar. „Undercoveragenten gaan de hele dag op pad. Pas aan het eind van de dag, of soms nog later, beschrijven ze wat er is gezegd en gebeurd. Maar mensen zijn geen cassetterecorders”, zegt advocaat Bénédicte Ficq. Rechtspsychologen Peter van ­Koppen en Timothy Moore en advocaten pleiten voor het maken van geluidsopnamen bij WOD-trajecten.

Bekentenis

Zelfs bij de omstreden zogenaamde Mister Big-methode, die de politie onder meer gebruikte bij een ­Kaatsheuvelse moordzaak en de ­zogeheten Posbankmoord, zei de politie geen geluidsopnames te hebben ­gemaakt. Bij Mister Big wordt een verdachte ingelijfd in een fictieve criminele organisatie en uiteindelijk tot een bekentenis gedwongen.

De Canadese professor Timothy Moore is verbaasd dat in Nederland geen opnames worden gemaakt. Na een gerechtelijke dwaling werd in Canada de Mister Big-methode teruggefloten. „De hoogste rechter kwam tot de conclusie dat de ­methode zo indringend was dat een bekentenis in principe ontoelaatbaar bewijs is. Maar hoe kwam men tot die conclusie? Omdat er opnames waren.”

Lees ook: Gaan undercoveragenten te ver? ‘Zelfs marteling in scène gezet’