Lezing in Landgraaf over mijnwerkersstaking van 1943

Print
Lezing in Landgraaf over mijnwerkersstaking van 1943

Basisschool De Schacht en het Bernardinuscollege hebben het Mijnwerkersmonument in Heerlerheide geadopteerd. Afbeelding: Heemkundevereniging Landgraaf

Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg / Kerkrade / Eygelshoven / Brunssum / Schimmert / Hulsberg / Wijnandsrade / Merkelbeek / Schinveld / Jabeek / Vaesrade / Schinnen / Klein-Doenrade / Doenrade / Bingelrade / Puth / Sweikhuizen / Amstenrade -

Martin van der Weerden houdt een lezing over de Mijnwerkersstaking 1943 op donderdag 16 mei, vanaf 19.30 uur in de parochiezaal van Nieuwenhagerheide in Landgraaf.

Deze locatie is bereikbaar via het Multifunctioneel Centrum An de Voeëgelsjtang in Landgraaf. De lezing is voor iedereen gratis toegankelijk. De organisatie is in handen van Heemkundevereniging Landgraaf.

Druk

Vanaf de Duitse nederlaag te Stalingrad in januari 1943 werd duidelijk dat Hitler de Tweede Wereldoorlog zou kunnen gaan verliezen. Ondertussen nam de druk op de bezette gebieden gigantisch toe. Duitsland probeerde hier compensatie te vinden voor zijn eigen economische problemen.

In het voorjaar van 1943 was de spanning onder de Zuid-Limburgse mijnwerkers om te snijden. Een reeks productieverhogende maatregelen had de geest van verzet aangewakkerd. Experimenten om op zondag te laten werken of de zaterdagdienst te verlengen, mislukten door een veel te lage opkomst. Het verplicht opleggen van de extra diensten leidde tot een hoger ziektepercentage.

Arbeitseinsatz

De proclamatie van generaal Christiansen van donderdag 29 april was de lont in het kruitvat. Alle Nederlandse ex-militairen moesten zich melden voor Arbeitseinsatz in Duitsland. De proclamatie leidde tot een storm van protest en spontane stakingen, vooral in Twente en in Limburg. In totaal zouden 500.000 arbeiders het werk neer leggen. Op vrijdag 30 april eiste politiechef Rauter de mogelijkheid van standrechtexecutie. Een extra bataljon Ordnungspolizei werd naar Maastricht gestuurd. In het mijnbouwgebied werden de eerste 170 arrestaties verricht.

Op zaterdag 1 mei kwam nog geen tien procent van de mijnwerkers opdagen. De mijndirecties vreesden een bloedbad en haalden de grote meerderheid van de nachtploeg over om het werk weer te hervatten. De Duitse ambtenaren waren tevreden, maar de SD en SS wilden bloed zien. De Duitse ambtenaar Hirschfeld zou aan Rauter gevraagd hebben: “Was wollen Sie, Leichen oder Kohle?” Op zondag 2 mei vonden in het heidegebied De Hamert bij Venlo zeven executies plaats. Onder de slachtoffers bevonden zich drie mijnwerkers: Savelsberg en Tempelaars uit Heerlerheide en Toussaint uit Hoensbroek. Tot 1946 zouden de nabestaanden in tergende onzekerheid blijven over het lot van hun geliefden. Toen pas maakte één van de daders hun eervolle herbegrafenis mogelijk.

Onder dreiging van nieuwe executies gingen op dinsdagavond 4 mei 1943 praktisch alle mijnwerkers weer aan het werk.

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen