Video: Gigantisch videokunstwerk domineert het Stationsplein in Roermond

Print

Gigantisch videokunstwerk domineert het Stationsplein in Roermond. Video: De Limburger

roermond -

En toen was er licht. Een gigantische zuil op het Stationsplein in Roermond straalt sinds vrijdagavond glas-in-loodkunst uit. Kunstenaar Arno Coenen liet zich inspireren door het archief van de familie Nicolas. Van überkitsch tot art nouveau.

In duizend scherven spat een heilige uit elkaar. Tijd om verbijsterd te zijn is er niet, want het oog focust meteen op Maria die verschijnt in een flikkerend roze neon en een paar tellen later verdwijnt een ensemble van glas-in-lood-engelen in een zwart gat.

Een onnavolgbaar universum wordt geprojecteerd op de veertien meter hoge zuil. ‘Totaalkunstenaar’ Arno Coenen heeft zijn eigen hemel gecreëerd. Of hel, zo u wilt.

Glas in lood

A Stage of Luminosity. Dat is de titel van het videokunstwerk op het Stationsplein in Roermond, dat later ook op het Vrijthof in Maastricht en bij de Keulsepoort in Venlo te zien zal zijn. Een initiatief van Bart van den Boom van Viewmaster Projects, die zich richt op videokunst in de openbare ruimte. Hij stuitte een tijdje geleden op het archief van de firma ‘NV Glasschilderkunst F. Nicolas en zonen, sedert 1940 Max Weiss te Roermond’.

„Duizenden kartons en tekeningen met ontwerpen voor glas-in-loodramen. Echt fantastisch materiaal voor een cross-over tussen erfgoed en digitale media. Omdat het werk van een paar generaties is, kom je allerlei stijlen tegen. Neogotisch, jugendstil, abstract werk. Het is meer dan engelen en heiligen. Het mooie is dat in die tekeningen het denkproces van de kunstenaar te zien is. Het meest bijzondere is dat die lijnen, die kleuren, die tekening uiteindelijk glas in lood wordt. Het heeft licht nodig, het heeft zon nodig om te kunnen stralen. Zonder zonlicht heb je niks. Videokunst heeft ook licht nodig om te bestaan.”

Verticale film

Eerst was er zwart-wit. Gevolgd door kleur, breedbeeld, hoge resolutie, 3D, 4D zelfs. Wordt verticaal beeld de nieuwe revolutie in de cinema? Voor ‘A Stage of Luminosity’ is gekozen voor verticale filmdoeken, omdat de ontwerpen voor glas-in-loodramen vrijwel uitsluitend langgerekt zijn. En verticale cinema is een nieuw medium in opkomst, mede doordat steeds meer gefilmd wordt met mobiele telefoons die rechtop gehouden worden. Er zijn zelfs al filmfestivals gericht op verticale film.

Testbeeld

Het archief van de glazeniersfamilie Nicolas omvat schaalmodellen en ontwerpen op ware grootte. De collectie van het gemeentearchief Roermond is onlangs gedigitaliseerd. Eerder al maakte Arno Coenen op basis van de collectie een video die geprojecteerd wordt in de toren van de brandweerkazerne in Maastricht.

„Een eerste proeve om grip te krijgen op de materie”, stelt Bart van den Boom. Coenen was overdonderd toen hij het archief voor het eerst zag. „Het was zo veel. Hoe moet je daar vat op krijgen?” Hij stelde zich op als een kerkganger die voor het eerst naar Nicolas’ ramen kijkt. „Je staat daar en je bent overweldigd. Dat wilden we met de video’s ook creëren.”

Ambachten

Arno Coenen is allroundkunstenaar, werkt vaker met computergraphics, maar heeft ook een voorliefde voor oude ambachten. Hij maakt ook eigentijds glas in lood. Zo ontwierp hij een raam voor het nieuwe belastingkantoor in Hoofddorp, waarin onopvallend belastinggegevens van hemzelf zijn verwerkt die ze maar beter niet kunnen ontcijferen.

En hij maakte ooit een testbeeld in glas in lood. Hierover zei hij eerder: „Tv is vluchtig, maar glas in lood doorstaat de tand des tijds. En het straalt door het zonlicht van buiten naar binnen, deze projectie straalt juist naar buiten toe. Eigenlijk is het allemaal vanzelfsprekend.”

Eerbetoon

De zuil toont twee video’s van achttien minuten. Een aantal van de ontwerpen van Nicolas die nu zijn gebruikt, zijn waarschijnlijk nooit uitgevoerd; ze komen nu voor het eerst tot leven. Van den Boom: „Eigenlijk is het een artistieke reconstructie van hoe dat glas in lood werkte. Een eerbetoon. En er zijn soms heel mooie verwantschappen met de zeefdrukken van Picasso, waarin je die lijnen ook heel duidelijk ziet. Het blauw van Chagall, verwijzingen naar Gerhard Richter.”

Atelier F. Nicolas en zonen, groot in glaskunst

‘Atelier F. Nicolas en zonen, sedert 1940 Max Weiss te Roermond’ was gespecialiseerd in gebrandschilderd glas en glas in lood tussen 1855 en 1939. Het werd opgericht door Frans Nicolas; zijn zonen Frans, Charles en kleinzoon Joep werkten er. De familie werkte veel samen met architect Pierre Cuypers en maakte onder meer ramen voor de Sint Servaas in Maastricht en de Vondelkerk in Amsterdam. Joep Nicolas vertrok in 1939 vanwege de oorlogsdreiging naar de Verenigde Staten, waarna het atelier werd verkocht aan Max Weiss.

Arno Coenen is bekend van het interieur van de Markthal van Rotterdam en de Damrakpassage in Amsterdam. Hij is ook de maker van het omstreden rotondekunstwerk Die 2 Brüder von Venlo.

De initiatiefnemer: „Hij gebruikt oude technieken en stijlen, maar maakt er iets eigentijds van. En hij mixt high art met streetart. Het gaat van überkitsch tot art nouveau. Zelfs het ‘paint by numbers’, vakjes op kleur inschilderen van Bob Ross, komt erin voor.”

Bepaalde thema’s keren terug in de video-installatie: geloof, hoop, liefde via kruis, anker en hart, iconen die ook vaak in tatoeages verwerkt worden. Arno Coenen is zelf trouwens ook royaal getatoeëerd. Verder zijn thema’s als schuld en onschuld, slangen en eenhoorns te herkennen.

New York-effect

Bart van den Boom heeft bewust voor drie heel verschillende pleinen in Limburg gekozen. „Dit werk gaat een relatie aan met de openbare ruimte. Hier in Roermond is het intiem. Je komt het station uit en bam, daar word je geconfronteerd met dit enorme ding. Bijna het New York-effect: je draait een hoek om en denkt: what the fuck?”

A Stage of Luminosity is nog tot begin juli te zien in Roermond. Op 7 juli opent in het Cuypershuis een expositie over het archief van Nicolas. Ook het Historiehuis besteedt dan aandacht aan glas in lood.