SP-voorzitter Ron Meyer over controversieel spotje: ‘Debat losmaken, dan pas je alle middelen toe’

Print
SP-voorzitter Ron Meyer over controversieel spotje: ‘Debat losmaken, dan pas je alle middelen toe’

„Een interessante paradox. Op 99 procent zijn we superinhoudelijk, maar de meeste aandacht genereert die één procent satire. Afbeelding: Luc Lodder

Wie de Europese macht aanvalt, krijgt reactie. En dat was nu net de bedoeling van het SP-spotje over ‘Hans Brusselmans’ (lees: Frans Timmermans). Zegt SP-partijvoorzitter Ron Meyer, de regisseur van het filmpje. „Tot woensdag leefden de Europese verkiezingen niet, nu zijn ze afgetrapt.”

Het SP-verkiezingsfilmpje waarin Eurocommissaris Frans Timmermans (PvdA) wordt gepersifleerd, ging afgelopen week ‘viraal’ op het internet. Er klinkt instemming. Maar er is ook afschuw over wat wordt gezien als een op Amerikaanse leest geschoeide platvloerse persoonlijke aanval en beschadigingsactie. Er is interne oppositie via partijleden die openlijk afstand nemen.

Er is vrees voor stemmenverlies. En voor de kansen op toekomstige samenwerking op links. En na een etmaal is aanpassing nodig na het verwijt van cartoonist Ruben Oppenheimer dat een tekening van hem van Rutte als trekpop (het hoofd van Rutte werd vervangen door dat van Jetten) zonder toestemming is gebruikt. Premier Rutte noemt het filmpje op zijn wekelijkse persconferentie „bagger”. En Timmermans, normaal niet te beroerd om te reageren op nieuwsontwikkelingen waarin hij zelf een rol speelt, zwijgt koninklijk. Hij houdt het bij de reactie van Lodewijk Asscher op Twitter, laat hij desgevraagd weten.

Snoeihard

„Prachtig dat de premier uitgedaagd wordt om te reageren op Hans Brusselmans. Dat is een goeie grap. Je ziet dat het werkt”, zegt Ron Meyer in zijn werkkamer thuis, met het boek De weg naar vrijheid van Joop den Uyl op het bureau. „Hij”, zegt Meyer wijzend naar het boek, „kreeg ook snoeiharde kritiek. Daar moet je tegen kunnen in het centrum van de macht.”

Frans Timmermans, verbasterd tot Hans Brusselmans. Het vleesgeworden symbool van de machtsbeluste, volgevreten elite. Na een voor de SP dramatisch verlopen provinciale Statenverkiezingen moest de handrem eraf. Schiet de SP niet door in wanhoop?

„Hoe kun je dit doorgeschoten noemen als veel mensen op straat zeggen: ‘Ik vind het wel meevallen.’ En bovendien wordt eindelijk gezegd waar het op staat. Timmermans ís de macht. En als je de macht aanvalt, kun je de tegenaanval verwachten. Prima, dan komt debat los. Ik vind alleen het opgestoken morele vingertje hypocriet. Dat gaat over de vorm die we toepassen. Die is zo oud als Methusalem. Spot en satire zijn van alle tijden. Spotprenttekenaar Albert Hahn maakte in begin twintigste eeuw al messcherpe spotprenten. Ik zou willen dat de woede ging over het tanende vertrouwen in de Europese democratie, over stijgende kinderarmoede in één van de rijkste landen, over Shell dat geen winstbelasting betaalt en ook nog wil dat de dividendbelasting wordt afgeschaft, over de publieke sector die is uitgehold de afgelopen jaren. Ik zou willen dat hetzelfde vingertje, dezelfde furie die wordt gericht op onze satire, daar ook over geheven wordt.”

Maar dat is het probleem juist. Dit filmpje is alleen maar vorm. Buitenkant. Op de man spelen. Niet inhoud.

„Daar ben ik het niet mee eens. We spelen niet op de man, maar op de macht. Als Timmermans de groenteboer op de hoek was, hadden we hem niet aangesproken. Hij wil de baas van de Europese Commissie worden die wij willen afschaffen. Hoezo is het probleem nu dat je een politicus, een bestuurder nota bene, niet met satire mag aanvallen? Negative campaigning? Den Uyl werd vroeger al keihard door VVD aangepakt in spotjes en debatten: ‘Sinterklaas bestaat. Daar zit ie!’ Wij hebben satire gemaakt over de bestuurder Timmermans en er zit wél inhoud in het spotje. Er zitten duidelijke punten in: referenda die worden genegeerd, exorbitante salarissen en daarmee de afstand van gewone mensen tot de Europese elite, en – op satirische manier – over onze pensioenen, ons leger, ons werk. Zaken die keer op keer aan de orde zijn gesteld in analyses, opiniestukken. Recent is een undercoveronderzoek gepresenteerd naar ongereguleerde arbeidsmigratie. Lilian Marijnissen heeft afgelopen week een drie kwartier durende Europalezing gegeven. Dat krijgt allemaal, wat de reden ook is, niet de aandacht die dit spotje krijgt. Het spotje stelt mij nu in staat jou te vertellen dat wij protesteren tegen de druk op lonen, hoe we met arbeidsmigranten moeten omgaan. We hebben het nu over de effecten van die voortdurend doordenderende trein van de Europese Unie.”

Het gaat toch vooral over het spotje, dat ook voor tweespalt zorgt in de partij. Meerdere lokale fracties, waaronder de SP-bolwerken in Oss en Rotterdam, nemen er afstand van. Juist vanwege de persoonlijke aanval. De boodschap komt niet over door de wijze waarop die wordt gebracht.

„Nee. De kritiek is niet op de inhoud, die gaat over de vorm. Smaak. Dat mag, daar heb ik ook met hen over gesproken. Over satire en smaak valt niet te twisten. Geen van de critici stelt de inhoud ter discussie. Zelfs vanuit het PvdA-kamp is er niemand die zegt: ‘De inhoud klopt niet.’ We hebben alleen nu een groter podium, er wordt volop over gesproken.”

Met het spotje lukt het de partij wat ze met een onbekende Europese lijsttrekker niet lukt: aandacht krijgen. Als je mee wil doen, moet je over de tong gaan. Dat lijkt koele calculatie van een partij in zwaar weer.

„De campagne is niet pas bedacht na de Statenverkiezingen. Doel is dat er wordt gesproken over wie is nu de baas in ons land, waarover we hier in Nederland willen beslissen en waarop willen we samenwerken in Europa. Natuurlijk denk je na over hoe je je doel bereikt. Je wilt debat losmaken, de kiezer laten zien dat er iets valt te kiezen op links. Als je politiek irrelevant bent in die zin dat je niet in de macht zit – we zitten landelijk niet in de coalitie –, dan wil je je best doen om die ideeënstrijd te voeren. Dan pas je alle middelen toe.

Fantastisch dat we na weken op allerlei manieren hebben geprobeerd om ons verhaal te vertellen, aandacht krijgen. Het is een interessante paradox. Op 99 procent zijn we superinhoudelijk, maar de meeste aandacht genereert die één procent satire. Vind er maar wat van, dat is prima. We wilden het debat losmaken in alle lagen van de samenleving. Van de decaan tot de distributiemedewerker, van de professor tot de putjesschepper. Als ik één ding heel zeker weet uit de reacties van de afgelopen dagen, is het dat er in de verschillende sociale klassen debat is. Of ze het allemaal eens zijn? Dat is een andere vraag. Deze verkiezingen leefden tot afgelopen woensdag nergens. Maar nu zijn ze afgetrapt.”

Oud-gedeputeerde breekt met SP vanwege koerswijziging partij

Oud- gedeputeerde Marleen van Rijnsbergen breekt met de SP vanwege de ingezette koerswijziging van de partij. Het huidige SP-verkiezingsspotje waarin Frans Timmermans wordt gepersifleerd is voor haar een bevestiging dat het opzeggen van haar lidmaatschap in februari de juiste keuze was.

‘De vorige campagne was de druppel, de huidige de bevestiging. De SP en ik zijn uit elkaar gegroeid’, schrijft ze op haar Facebookpagina. ‘De partij met het állerbeste beginselprogramma, maar de manier waarop hier uitvoering aan wordt gegeven kon niet verder van mij afstaan. Niet alleen in campagnetijd overigens, maar vooral ook daarbuiten.’

Bij de Provinciale Statenverkiezingen voerde de SP in Limburg campagne met de slogan ‘Breek de arrogantie van de macht’, terwijl de SP tot het najaar vorig jaar, met Van Rijnsbergen als gedeputeerde, zelf deel uitmaakte van de coalitie. Van Rijnsbergen zegde in februari haar lidmaatschap op vanwege „de ingezette koerswijziging bij de SP. Bij campagnes wordt dit duidelijk zichtbaar. Zij zijn dus niet de aanleiding maar de spreekwoordelijke druppel”, laat ze in een toelichting weten.

SP-voorzitter Ron Meyer over controversieel spotje: ‘Debat losmaken, dan pas je alle middelen toe’
Oud- gedeputeerde Marleen van Rijnsbergen Foto: Loraine Bodewes