Expert: verplicht ‘inklokken’ geen gek idee, beschermt tegen onbetaald overwerk

Print
Expert: verplicht ‘inklokken’ geen gek idee, beschermt tegen onbetaald overwerk

De Amerikaan Alexander Dey vond de prikklok in 1888 uit. Zo kon de baas meteen zien wie er te laat was, of juist te vroeg stopte. Afbeelding: ANP

De prikklok maakt mogelijk zijn comeback op de werkvloer. Niet om te controleren of werknemers de kantjes eraf lopen, maar om ze te beschermen tegen hun veeleisende bazen.

Als het aan de Europese rechter ligt, moet het bedrijfsleven binnenkort alle uren gaan bijhouden die personeelsleden daadwerkelijk in touw zijn voor de baas. Het Hof eist dat werkgevers de gewerkte uren van hun werknemers gaan registreren. De rechter zegt niet hóe de uren moeten worden geregistreerd, wel dat het een ‘betrouwbaar en toegankelijk’ systeem moet zijn.

De aanleiding om de gewerkte uren (weer) te gaan bijhouden, is een zaak die werd aangespannen door een Spaanse vakbond. Het betreft een geschil tussen medewerkers en hun werkgever Deutsche Bank. Laatstgenoemde vroeg de werknemers bewijs voor hun overwerkclaim. Ze wilden voor hun overwerk worden betaald. Dat bewijs was er niet, omdat de uren niet formeel waren bijgehouden.

Onbetaald overwerk

Het geschil belandde bij de Europese rechter, die vervolgens Deutsche Bank, maar ook andere werkgevers in Europa eraan herinnerde dat de bewijslast voor overwerk bij de baas ligt. Het gevolg: de verplichting uren systematisch te meten.

Volgens arbeidsrechtenadvocaat Maarten van Gelderen is het niet zo’n gekke gedachte. „Werknemers worden zo extra beschermd tegen onbetaald overwerken. De uren worden geregistreerd en gecompenseerd.’’

Hij benadrukt ook dat de Europese rechter niet letterlijk een prikklok verplicht stelt, maar wel een systeem waarmee de dagelijkse arbeidstijd van elke werknemer wordt bijgehouden. „Urenregistratie kan op allerlei manieren, ook met een Excelbestand’’, zegt Van Gelderen.

Hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen van Universiteit Tilburg vraagt zich af of urenregistratie in Nederland wel nodig is. „Als er systematisch overwerk is, moet dat betaald worden. Maar in Nederland zijn de arbeidsverhoudingen over het algemeen goed. Als je alles precies gaat bijhouden, ondermijn je de arbeidsverhoudingen.’’

Extra uren

Wilthagen denkt dat het vooral hogeropgeleiden zijn, vaak in leidinggevende functies, die extra uren maken. „Die mensen vinden doorgaans dat overwerk hoort bij hun baan. Ze doen het dus vrijwillig, achter die extra uren gaan ambitie en werkplezier schuil.’’

Een urenregistratie past volgens Wilthagen niet bij deze tijd. „Werk is sowieso meer gericht op output, en niet op tijd.’’ Van Gelderen benadrukt dat het oordeel van de rechter niet te letterlijk moeten worden genomen.