Welke beweringen van Rutte en Baudet klopten? En welke niet?

Print
Welke beweringen van Rutte en Baudet klopten? En welke niet?

Thierry Baudet (FvD) en VVD-leider Mark Rutte na afloop van het debat. Afbeelding: ANP

Er vlogen veel beweringen door De Rode Hoed, woensdagavond tijdens het debat tussen Mark Rutte en Thierry Baudet. Maar wat klopte wel, en wat niet?

Een analyse aan de hand van drie debatfragmenten. Winstwaarschuwing: niet alles valt te controleren.

Fragment 1

Baudet: ,,Er zijn talloze muntunies ontbonden. In alle gevallen herstelde de economische groei zich, na een korte tijd van onrust.” Rutte: ,,Op dag 1 na het afschaffen van de euro komt er een kapitaalvlucht uit Nederland.”

Er zijn inderdaad muntunies ontbonden, maar dat ging niet altijd goed. Sweder van Wijnbergen, professor internationale economie aan de Universiteit van Amsterdam, zag hoe begin jaren ‘90 de roebelzone uit elkaar viel. ,,Ik zat toen voor de Wereldbank in Oost-Europa. Die zone spatte compleet uit elkaar. Het nationaal inkomen ging met 20 procent omlaag.”

Baudets stelling dat de groei zich wel weer herstelt, klopt volgens Van Wijnbergen - niet per se in korte tijd, overigens. ,,De effecten zijn tijdelijk. Maar tijdelijke effecten kunnen heel verstrekkend zijn.”

Als Nederland uit de euro zou stappen, wordt ‘een nieuwe Nederlandse gulden’ volgens Harald Benink, hoogleraar Bankwezen in Tilburg, in één klap meteen 50 tot 75 procent méér waard. ,, Dit is het gevolg van het feit dat de afgelopen 20 jaar geen herwaarderingen ten opzichte van Zuid-Europa hebben plaatsgevonden. Dat zal grote negatieve gevolgen hebben voor de export, die vaak juist naar Zuid-Europa gaat. De kans is groot dat Nederland in een recessie terechtkomt.”

Het gevolg daarvan kán een kapitaalvlucht zijn. ,,Om dit tegen te gaan moet de Centrale Bank de rente fors verhogen. Dat maakt de recessie erger.”

Fragment 2

Rutte: ,,Noorwegen betaalt heel veel aan Europa, en beslist nergens over.” Baudet: ,,Dat is helemaal niet waar. Noorwegen betaalt per hoofd van de bevolking minder dan lidstaten.”

Noorwegen, geen EU-lid maar wel onderdeel van de Europese Economische Ruimte, noemt het zelf ‘onmogelijk’ om de bijdrages te vergelijken. Wat reken je wel mee, wat niet? Hoe schat je het voor- of nadeel van meedoen in handelsverdragen?

Dat maakt Baudets uitspraak moeilijk te controleren. We kunnen uitrekenen wat Noorwegen bijdraagt aan Europa: bijna 900 miljoen euro per jaar, volgens de Noorse overheid. Per Noor is dat 168 euro. Er zijn geen betrouwbare gegevens over de ontvangsten van Noorwegen vanuit de unie.

Lees ook: ‘Baudet won in beeld op alle fronten van Rutte’

Nederland betaalde in 2017 6,9 miljard euro, ruim 400 euro per Nederlander. Daarbij blijft echter veel buiten beschouwing. Nederland ontving datzelfde jaar 3,7 miljard euro. Daardoor dalen de kosten per inwoner naar 187 euro. Ook bestaat een deel van het bedrag dat we betalen uit douaneheffingen over producten die via Nederland uiteindelijk in Duitsland of Italië terechtkomen.

Exacte rekensommen zijn moeilijk te maken, maar het lijkt erop dat het per jaar hooguit een paar tientjes per inwoner scheelt, de ene of de andere kant uit. Feit is dat landen die lid zijn van de unie - Nederland dus - meer invloed hebben op de gang van zaken dan landen die geen lid zijn.

Welke beweringen van Rutte en Baudet klopten? En welke niet?
Rutte (links) en Baudet bij Pauw. Foto: ANP

Fragment 3

Rutte: ,,Je moet de grenzen van Europa sluiten. Je hebt daar de Europese Unie voor nodig.” Baudet: ,,De Turkije-deal had geen beslissend effect. Dat waren die hekken die geplaatst zijn in Hongarije, Oostenrijk en Macedonië.”

De tijdlijn: in juli 2015 bouwde Hongarije zijn eerste hek, langs de Servische grens. In september het tweede, langs de Kroatische. In november bouwde Macedonië een hek bij de Griekse grens. In januari 2016 stond het hek tussen de Oostenrijkse en Sloveense grens er. In maart 2016 trad de deal tussen Turkije en de Europese Unie in werking.

Lees ook: Debat tussen Baudet en Rutte trekt 1,5 miljoen kijkers

Nu de instroom in EU-landen aan de Middellandse Zee, volgens VN vluchtelingenorganisatie UNHCR. Die steeg tussen januari en oktober 2015 van 7.000 naar 222.000 per maand. Na oktober nam de instroom sterk af. In maart 2016 kwamen 37.000 vluchtelingen Zuid-Europa binnen. Nadien daalde het aantal vluchtelingen dat de betreffende landen bereikte naar een redelijk stabiel aantal van ongeveer 15.000 per maand.

Na de bouw van de hekken nam het aantal vluchtelingen dus sterk af. De Turkije-deal had cijfermatig geen groot effect. Dat is ook het beeld van Vluchtelingenwerk Nederland. ,,Het laatste staartje van de afname kwam na de Turkije-deal, de grote afname zat daarvoor”, zegt een woordvoerder.

Vraag is wel of de bouw van de hekken ook echt de (enige) oorzaak was van de dalende instroom. Ook zaken als weersomstandigheden en de situatie in herkomstlanden (het verloop van de oorlog in Syrië bijvoorbeeld) hebben invloed. Deskundigen stellen dat er nooit één oorzaak is voor migratietrends, maar dat het altijd een combinatie is van meerdere factoren.