Coalitie rekent op extra zetels in Eerste Kamer

Print
Coalitie rekent op extra zetels in Eerste Kamer

Een overzicht van de plenaire zaal van de Eerste Kamer. Afbeelding: ANP

In de coalitie wordt driftig gerekend om bij de Eerste Kamerverkiezingen van komende maandag twee extra zetels binnen te halen. Als dat lukt, kan het kabinet óók met de PvdA zakendoen om een meerderheid voor wetten te krijgen.

Spannend is het zeker, zegt Hylke ten Cate, kieswetspecialist en restzetelexpert. ,,Er zijn veel partijen die nog kunnen schuiven’’, vertelt hij, wijzend naar een zelfgemaakt Excelbestand bomvol cijfertjes en formules. Op het scherm staan onder meer de zetelaantallen van provinciale partijen, het stemgewicht van Statenleden en de acht restzetels die er te verdelen zijn voor de Eerste Kamer.

Lees ook:De stille opmars van ‘Hans Brusselmans’

Coalitiebron

Om die restzetels draait het komende maandag. Dan kiezen de 570 leden van Provinciale Staten, die 20 maart werden verkozen, wie de komende vier jaar in de Eerste Kamer mogen plaatsnemen. En dat is belangrijk voor de regeringspartijen, want zij hebben de Eerste Kamer nodig om wetsvoorstellen goedgekeurd te krijgen.

Met z’n vieren gaan VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het hoe dan ook niet redden: nog voor de verdeling van de restzetels staan zij op 30 zetels. In de Eerste Kamer - die 75 zetels telt - zijn minimaal 38 zetels nodig voor een meerderheid. Dus moet het kabinet steun zoeken bij andere partijen, zoals Forum voor Democratie (12 zetels) en GroenLinks (9 zetels).

Coalitie rekent op extra zetels in Eerste Kamer
Thierry Baudet (FvD) en VVD-leider Mark Rutte tijdens hun debat aan de vooravond van de Europese verkiezingen. Foto: ANP

Alle kaarten op PvdA

,,Politiek gezien zijn dat niet partijen waar de coalitie graag afhankelijk van is’’, zegt Ten Cate. Logisch: samenwerking met Forum voor Democratie lukt in de provincies al nauwelijks, laat staan dat VVD-premier Rutte en Forum-leider Baudet elkaar in de Eerste Kamer snel tegemoet komen. Vanwege het klimaatbeleid is GroenLinks een meer voor de hand liggende partner, maar die partij zal hoge eisen stellen aan steun.

Daarom zet de coalitie alle kaarten in op de PvdA. De verwachting is dat met de partij van oud-vicepremier Lodewijk Asscher goed te praten valt, onder meer over steun voor een nieuw pensioenakkoord. Maar ook op andere thema’s, zoals klimaat en onderwijs, kan de PvdA de coalitie aan een meerderheid helpen. ,,Het zou heel fijn zijn als we straks kunnen kiezen uit GroenLinks, Forum én PvdA’’, zegt een coalitiebron.

Rekensom

Probleem: de PvdA gaat 6 of 7 zetels halen en dat kunnen er net te weinig zijn voor een meerderheid. ,,Het is een ingewikkelde rekensom’’, zegt ook politicoloog Simon Otjes, die zelf werkzaam is voor GroenLinks. ,,De ChristenUnie zit heel dichtbij een restzetel. Als een CDA’er in Zuid-Holland op die partij stemt, komt de ChristenUnie uit op vier zetels. Maar daardoor loopt de PvdA een zetel mis en komt die partij uit op 6 zetels.’’

De laatste weken is achter de schermen volop onderhandeld over de verdeling van de restzetels. Zoals het er nu naar uitziet, zullen VVD- en CDA-Statenleden de coalitiepartners D66 en ChristenUnie aan een restzetel helpen, waardoor de regeringspartijen uitkomen op 32 zetels. Zelfs als de PvdA dan maar 6 zetels haalt, is dat voldoende voor een meerderheid. Andere optie: als een CDA- én een D66-Statenlid op de VVD stemmen, krijgt de partij van Rutte een extra zetel in de senaat.

Zevende zetel

Ondertussen probeert de PvdA op eigen kracht een zevende zetel veilig te stellen. ,,We praten met iedereen’’, zegt een PvdA-woordvoerder. ,,Ook met de SP. Onze relatie met die partij is nog altijd goed.’’ Het negatieve SP-campagnefilmpje over Hans Brusselmans, waarin PvdA’er Frans Timmermans werd beschimpt, lijkt voor een eventuele deal geen roet in het eten te gooien.

SP vervangt trekpop cartoonist. Video: De Limburger

,,Tot het laatste moment blijft het spannend’’, voorspelt Ten Cate. ,,Zo heeft Denk niet genoeg Statenleden voor een eigen zetel in de senaat. Maar zij kunnen andere partijen wel aan een restzetel helpen. Het is nog een raadsel of dat gaat gebeuren.’’ Ook is onbekend wat het verstoten Statenlid Robert Baljeu van Forum voor Democratie in Noord-Holland gaat doen.

Foutje bedankt

Dan kunnen er maandag ook nog menselijke fouten worden gemaakt. Zo stemde een D66-Statenlid in Noord-Holland in 2011 met een blauwe pen in plaats van het vereiste rode potlood. ,,Dat potlood lag in het hokje en het Statenlid legde het stemformulier er bovenop’’, zegt Ten Cate die het zelf zag gebeuren. Door de fout ging een Senaatszetel van D66 naar de SP.

En in 2007 maakte een Statenlid van GroenLinks alle vakjes op de lijst van haar partij rood. Haar stem was daardoor ongeldig. Volgens het Statenlid kwam het doordat ze gespannen was. Die blunder kostte GroenLinks een zetel in de Eerste Kamer en ook toen profiteerde de SP. ,,Komende maandag kunnen kleine fouten grote gevolgen hebben’’, wil Ten Cate maar zeggen.