Sri Lanka worstelt nog altijd met trauma’s na Paasaanslagen

Print
Sri Lanka worstelt nog altijd met trauma’s na Paasaanslagen

Inwoners van Colombo protesteren tegen wraakacties tegen moslims na de terreuraanslagen tijdens Pasen. Afbeelding: REUTERS

Pasen dompelde Sri Lanka en de wereld in rouw door de aanslagen op drie kerken en drie hotels door jihad-zelfmoordterroristen. Met Pinksteren, 50 dagen later, worstelt het land nog steeds met de gevolgen.

Bij de Paasaanslagen vielen 258 doden. Onder de 45 buitenlandse slachtoffers ook drie mensen met de Nederlandse nationaliteit. Meer dan 500 mensen raakten gewond.

Lees ook: Wie zijn de slachtoffers van de aanslagen in Sri Lanka?

Marina Doris Lenus Ponnukone (50) trekt zich vooral het lot van de kinderen aan. 55 overleefden de explosies niet. 45 liggen nog altijd op de intensive care, zegt de coördinator Sri Lanka van War Child. Ze was even in Amsterdam en deed verslag van de situatie op het eiland.

Verwerken

‘The Incidents’, zoals Ponnukone ze noemt, hakten er diep in in een land dat toch al veel heeft moeten verwerken. Tussen 1983 en 2009 woedde op het voormalige Ceylon, dat vroeger ook deels in Nederlandse handen was, een burgeroorlog tussen de Singalese meerderheid en de Tamils, een etnische minderheid. 70.000 mensen kwamen om. Ponnukone zelf verloor familieleden en moest meerdere keren naar veiliger oorden op het eiland vluchten. Daarna kwam in 2004 de tsunami die naar verluidt 35.000 levens eiste en een half miljoen eilanders dakloos maakte.

En dit jaar de Paasaanslagen. Qua impact kwamen ze ook keihard aan, zegt Ponnukone die al vijftien jaar voor War Child werkt. ,,Wij waren bezig met verzoening en traumahulp aan kinderen vanwege de oorlog. Tien jaar is het nu vrede. En dan dit. Bij de ouderen zie je oude schrikreflexen terugkomen. Veel mensen zijn weer bang en onzeker.”

Afstappen

De militairen zijn terug op straat. Er zijn wegblokkades en controlepunten. Oude automatismen sluipen er weer in. Bij een checkpoint stap je af van je fiets en ga je lopen. Ook al heb je niets op je geweten.

,,Mensen beperken zichzelf in hun bewegingsvrijheid. Je gaat niet het huis uit als het niet urgent is. Kinderen hebben de oorlog en de noodtoestand nooit meegemaakt. Maar zagen wat er met Pasen gebeurde op televisie. Ze stellen vragen aan hun ouders en die worstelen dan weer met hun herinneringen. Ik ken een vrouw die haar ouders bij d tsunami verloor en nu haar man tijdens de aanvallen. Zoveel families hebben een verhaal van verlies te vertellen”

Sri Lanka worstelt nog altijd met trauma’s na Paasaanslagen
Marina Ponnukone bij een van de ruïnes uit de burgeroorlog die tien jaar gelden eindigde. Foto: War Child

Onderlinge haat

Hoewel er bij de aanslagen ook onschuldige moslims omkwamen en het onderzoek nog loopt naar wie er precies achter zat (lokale jihadisten hebben in ieder geval digitaal contact gehad met Islamitische Staat) heeft de terreur onderlinge haat aangewakkerd. Nog steeds. Deze week moesten moslimsministers en ook een gouverneur aftreden vanwege politieke druk. Een moslimarts werd gearresteerd omdat hij Singalese vrouwen stiekem onvruchtbaar zou maken zodat de meerheid van de boeddhisten zou afkalven.

Meer bizarre verhalen doen de ronde via sociale media, zegt Ponnukone. ,,Het slaat nergens op maar mensen geloven alles. Sommigen eten niet in moslimrestaurants omdat ze denken dat er anticonceptiemiddelen door het eten worden gemengd. De koks moeten uitleggen wat voor ingrediënten ze in de roti stoppen. Het ministerie van Gezondheid heeft het gecontroleerd en een verklaring uitgegeven dat het niet klopt.” Ze weet niet of ze erom moet lachen of huilen want ook voor kinderen heeft het gevolgen. Wie erachter het gestook zitten is onduidelijk, maar dat het de tegenstellingen aanscherpt is duidelijk.

Kinderen thuis

,,Mensen dachten na de oorlog hun leven weer op de rit te hebben. En dan word je weer teruggeworpen. Het is begrijpelijk dat mensen voorzichtig zijn. Ouders zijn erg bezorgd. Is de school van mijn kind veilig? Is de schoolbus veilig? Veel kinderen komen van ver naar de stad. Als er een moslimkind in de bus zat van een andere etnische groep hielden ze hun kind thuis. Sommige scholen hebben hun moslimonderwijzers geweerd omdat de ouders bang waren geworden. Het ministerie van Onderwijs heeft verschillende leraren overgeplaatst. Soms lukt dat niet en zijn scholen nog steeds gesloten”.

Dat er aan het eind van dit jaar presidentsverkiezingen worden gehouden maakt het er niet makkelijker op. Partijen proberen munt te slaan uit de angst. Voor Ponnukone is duidelijk wat de eerste prioriteit moet zijn van de nieuwe regering. ,,Verzoening bevorderen op scholen en in de buurtschappen. Proberen mensen bij elkaar te brengen, het vertrouwen herstellen. We doen psychosociale activiteiten op dat gebied. Als ze willen, praten we erover met direct betrokken kinderen. Die broertjes of zusjes hebben verloren. Maar dat vraagt tijd. De meesten zijn zover nog niet.”