unieke rechtszaak - Okop

Hoe fout ben je als je een lampje negeert?

Print
Hoe fout ben je als je een lampje negeert?

Een auto klapte op de A20 op de stilstaande wagen van D. S. uit Moordrecht. Afbeelding: Jeroen Mulder

Ook weleens doorgereden met een brandend waarschuwingslampje op het autodashboard? Niet doen, want de kans bestaat dat je strafbaar bent bij een ongeluk.

Nooit eerder werd een bestuurder aangeklaagd voor het negeren van een controlelampje dat waarschuwt voor lage bandenspanning. Maar volgens het Openbaar Ministerie (OM) is dat precies wat de 38-jarige D. S. uit Moordrecht deed. Met een zwaar ongeluk tot gevolg. Het OM acht de automobilist strafbaar, blijkt uit een unieke rechtszaak in Den Haag.

Uitspraak

Woensdag hoort S. of de rechter hem schuldig acht. Die uitspraak heeft mogelijk niet alleen voor hem gevolgen, maar voor alle automobilisten in Nederland. „Dat ooit een bestuurder een boete heeft gekregen voor raar rijgedrag door een zachte band, sluit ik niet uit”, zegt Marloes van Kessel, woordvoerder van het OM. „Maar in deze vorm is dit een unieke zaak.”

Over de kop

Het ‘uitzonderlijke’ ongeval gebeurde op 26 augustus 2017. Op de A20 ter hoogte van de afslag Nieuwerkerk aan den IJssel, begon het stuur van de auto van S. te trillen. Hij minderde vaart en kwam tot stilstand op de linkerbaan. „Pas vlak daarvoor ging dat lampje branden. Maar toen kon ik al niet meer naar rechts”, zegt hij timide tegen de rechter. „Na het inschakelen van de alarmlichten sprong ik helemaal links tegen de vangrail uit de auto. Terwijl ik 112 belde, probeerde ik zwaaiend andere automobilisten te waarschuwen.” Dat lukte, tot een 47-jarige man de Audi van S. niet meer kon ontwijken. Een grote klap volgde: getuigen zagen de auto van de 47-jarige over de kop gaan en seconden later slingerde de bestuurder uit de auto. „Mijn rug is voorgoed beschadigd”, vertelt de man geëmotioneerd in de rechtbank. „Ik kan niets meer: zelfs niet mijn eigen kind optillen.”

Risico

Een lastige, maar uitgemaakte zaak volgens het OM. „Onderzoek wijst uit dat het lampje niet vlak voor het ongeluk, maar 21 kilometer eerder al brandde”, meent officier van justitie Ariese. „De vraag is wat van een bestuurder mag worden verwacht als hij zo’n melding krijgt. De verdachte is doorgereden, hij nam daarmee een enorm risico.” Hij eist een werkstraf van 120 uur en een voorwaardelijke rijontzegging met een proeftijd van twee jaar.

Sensoren

Tijdens het onderzoek bleek dat de Audi een moderne boordcomputer heeft en een tire pressure management system (tpms): sensoren die constant de verhouding tussen alle banden meet. Volgens de computer bleek de rechterachterband van de Audi lek. Tijdens het rijden liep de band langzaam leeg. „Voor nieuwe types personenauto’s is tpms sinds 1 november 2012 verplicht”, zegt woordvoerder Thierry van Twist van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). „Dit soort systemen helpt het verkeer veiliger te maken.”

Ongeluk

„Ontzettend tragisch, maar een ongeluk”, stelt S.’ advocaat Floris Knoef. „Bij iedereen brandt weleens een lampje op het dashboard. Het lichtje was oranje. Het instructieboekje zegt dan: u moet hier snel naar laten kijken, maar doorrijden kan nog. Zonder dit moderne systeem was deze zaak er niet geweest.” Tegen de rechter: „Als u hem veroordeelt, zullen er meer bestuurders volgen als zij in dezelfde situatie komen.”

Verantwoordelijk

„Systemen die bandenspanning meten, bestaan al heel lang”, werpt hoogleraar autotechniek Maarten Steinbuch tegen. „Ik weet niet beter dan dat dit in elke auto voorkomt. Dat auto’s steeds moderner worden, verandert niets aan wat er is gebeurd. Een bestuurder is verantwoordelijk voor de staat van zijn voertuig.” Volgens de hoogleraar hoeft de rechter daarom niet lang na te denken: „De man is gewoon verantwoordelijk.”

Causaliteit

Die kwestie ligt echter volgens verkeersjurist en -psycholoog Herbert Korbee genuanceerder. „Bewijzen dat iemand schuldig is volgens de Wegenverkeerswet, is lastig. Er gelden een aantal voorwaarden. Een daarvan is causaliteit: het rechtstreekse verband tussen een lampje dat begint te branden en een ongeluk. Dan moet het lampje betrouwbaar zijn en dat is niet altijd zo”, stelt Korbee. „Een ander criterium is normoverschrijding. Ik vraag me sterk af of daarvan sprake is als een bestuurder een oranje lampje op het dashboard niet direct opvolgt. Op elk dashboard gebeurt tegenwoordig veel te veel. Dat leidt af van de belangrijkste taak: autorijden.”

De uitspraak van vandaag door de rechtbank Den Haag maakt niet meteen elke bestuurder met een brandend lampje tot verdachte. Daarvoor moet een eventuele veroordeling worden aangevochten tot aan de Hoge Raad.