75 jaar vrijheid

‘De Valkenburgse gemeentegrot bewaarde ons geheim’

Print
‘De Valkenburgse gemeentegrot bewaarde ons geheim’

Tine Thissen bij haar vaders boodschap in de Valkenburgse gemeentegrot. Afbeelding: privé

Valkenburg / Berg / Walem / Houthem / IJzeren / Vilt / Sibbe / Oud-Valkenburg / Schin op Geul / Berg en Terblijt / Geulhem / Terblijt / Maastricht / Itteren -

Deze week veel aandacht voor het 75-jarig jubileum van de bevrijding van Limburg. Aan het woord is vandaag ooggetuige Tine Thissen over haar verblijf in de Valkenburgse Gemeentegrot.

1942. Op de vlucht voor het strijdgewoel van de Tweede Wereldoorlog ontvlucht de familie Thissen haar woning aan de Maastrichtse Stationsstraat. Frits, Liesje en oorlogskind Tine vinden onderdak bij pension Essers in Valkenburg. Toen de bevrijding nabij was in 1944 en de Amerikaanse oorlogsmachine ook Valkenburg naderde zocht het drietal bescherming in het uitgebreide grottenstelsel van de Valkenburgse gemeentegrot.

Frits richtte in het wijdvertakte gangenstelsel rondom Valkenburg een geïmproviseerde schuilplaats in voor het gezin dat hem zo lief was. Op de muur kalkte hij met houtskool de woorden ‘Wij verbleven hier van 4/9 ’44 tot en met 18/9 in afwachting van de bevrijding. Leve Oranje’ met daaronder de namen Frits, Liesje en Tine.

Vijftig jaar later leidt de Valkenburgse grottengids Funs Dorren het oorlogskind Tine en haar bejaarde ouders naar de plek waar zij schuilden voor het oorlogsgeweld. Tine, inmiddels 77, neemt ons mee naar september ’44 de bange dagen in de Valkenburgse gemeentegrot.

„Het was ontroerend om daar weer te staan, een halve eeuw later. De nis, geslagen in het mergel in dat eindeloze 70 kilometer lange labyrint van gangen. Je moet weten dat de grotten al honderden jaren mensen tot schuilplaats hebben gediend. Sommigen waren op de vlucht voor oorlogsgeweld, maar soms diende die onderaardse wereld ook om verborgen te blijven voor de autoriteiten. Sinds de Spanjaarden hier vochten, de Oostenrijkers hier de baas waren of Napoleon hier met zijn legers huishield, altijd vluchtten de mensen de grot in. Duizenden opschriften zijn in het gangenstelsel te vinden op de muren en in de nissen. Vaak lieten mensen een boodschap achter, stille getuigen van hun verblijf, vaak in bange dagen. In een van die kleine nissen, op ongeveer 250 meter vanaf de ingang staat met houtskool in de mergel geschreven het verhaal van ons gezin: drie van de 3.000 mensen die in de grotten verbleven tijdens de bevrijding van Valkenburg, door de soldaten van de Old Hickory Divisie van het negende Amerikaanse leger.”

Toeval

„Na de bevrijding op 11 september 1944 nam het dagelijkse leven weer een aanvang en langzaam vervaagde bij ons de herinnering aan die oorlogsdagen. De tijd omhulde alles met de diepe duisternis van de grot. Maar na vijftig jaar kwamen wij, per toeval, in contact met Funs Dorren, gids in de Valkenburgse gemeentegrot. Tijdens zijn verkenning van het grottenstelsel was mijn vaders boodschap hem opgevallen en bijgebleven.”

Gewist

„Hij nam ons mee de grot in en bracht ons naar de plaats waar mijn vaders geschrift te lezen viel. Vol verbazing en ongeloof stonden we daar onverwacht weer in die nis waar we vol hoop op een goede toekomst hadden zitten wachten op onze bevrijders. Niets herinnerden we ons van dat opschrift op een zijmuur van die nis. Het was totaal uit ons geheugen gewist, maar de boodschap stond daar nog zo helder alsof het gisteren geschreven was. De grot had ons geheim bewaard. Vanaf dat moment zouden we het nooit meer vergeten. Ook zullen we de gids die ons na zo’n lange tijd weer terugbracht naar die oorlogsdagen dankbaar in gedachten houden. Onze hoop op een goede toekomst werd werkelijkheid. Ook dat zullen we ons altijd in dankbaarheid blijven herinneren.”