Dubbel verlies voor Johnson: wel een wet, maar geen verkiezingen

Print
Dubbel verlies voor Johnson: wel een wet, maar geen verkiezingen

Afbeelding: AFP

Ongekende taferelen in het Britse parlement: waar de kersverse premier Johnson de ene gevoelige nederlaag na de andere lijdt. Het Lagerhuis zei ‘JA’ tegen een wet die Johnson niet wil, en ‘NEE’ tegen de verkiezingen die hij wel wil.

Tegen de zin van Boris Johnson stemde het Lagerhuis woensdagavond in met de wet die een No Deal-Brexit op 31 oktober kan tegenhouden. Als de wet nu ook door het Hogerhuis komt is de Britse premier verplicht om tot 31 januari uitstel van de Brexit te vragen bij de EU, als er op 19 oktober geen Brexitdeal ligt. De wet die de oppositie indiende werd met 327 tegen 299 aangenomen.

Wel werd er zeer verrassend een amendement aan toegevoegd: als de premier moet vragen om een uitstel van de Brexit, dan moet hij ook het Lagerhuis nog een keer over de oude Brexitdeal (de deal die Theresa May eerder uitonderhandelde met de EU) laten stemmen. Dat akkoord is eerder drie keer weggestemd door het Lagerhuis, wat uiteindelijk ook het einde van May als premier betekende.

Geen andere uitweg

Maar het zou nu dus zomaar kunnen dat May’s deal eind oktober gewoon nog een vierde keer in stemming wordt gebracht. Maar eerst moet de wet er definitief komen. De volgende horde is het Hogerhuis, waar conservatieven die loyaal zijn aan Johnson van plan zijn de boel zo te vertragen, dat de wet niet kan worden doorgevoerd voor de geplande opschorting van het parlement op 10 september. Nadat Johnson woensdagavond de stemming over de wet verloor nam hij het woord en zei geen andere uitweg meer te zien dan nieuwe verkiezingen.

Een zet die niet verraste aangezien hij er dinsdag al voor waarschuwde. ,,Ik vind het heel jammer dat parlementariërs zo hebben gestemd. Ik noem dat plichtsverzuim”, zei Johnson, Hij vindt dat met deze wet zijn onderhandelingspositie met Brussel verwoest is. Om de druk op de ketel te houden en een nieuwe deal te krijgen van de EU wilde Johnson de optie van een No Deal-Brexit op tafel houden. ,,In essentie maakt deze wet een einde aan de onderhandelingen met de EU.”

Corbyn naar Brussel

Met de woorden ‘de Britten moeten nu maar bepalen of ze mij of Corbyn naar Brussel willen sturen om dit op te lossen’, opende hij vervolgens het debat over vervroegde verkiezingen. Na negentig minuten debat volgde stemming en uitslag: Johnson kwam 136 stemmen tekort. Zijn derde nederlaag in drie stemmingen: slechter is een Britse premier zijn regeerperiode waarschijnlijk nooit begonnen. Dat Johnson verloor was geen verrassing: voor het uitschrijven van verkiezingen heeft de Britse premier namelijk een supermeerderheid van twee derde van de Lagerhuisleden nodig.

Dubbel verlies voor Johnson: wel een wet, maar geen verkiezingen
Labour-leider Jeremy Corbyn is Johnsons grootste plaaggeest Foto: AFP

Aangezien Johnson geen parlementaire meerderheid meer heeft en de oppositie al had aangegeven de motie niet te steunen, was de uitkomst bij voorbaat al bijna zeker: Johnson zou het niet halen. En zo geschiedde. De Britse premier reageerde woedend op zijn verlies. ,,Jeremy Corbyn is waarschijnlijk de eerste leider van de oppositie in de geschiedenis van onze democratie die verkiezingen weigert. Ik kan alleen maar speculeren over de achterliggende reden. De meest voor de hand liggende conclusie is dat hij denkt dat hij niet kan winnen. Hij zou zijn positie moeten heroverwegen.”

Bizarre wending

Het is weer een bizarre wending in het Brexit-proces dat het Verenigd Koninkrijk al ruim drie jaar gijzelt: een regeringspartij die verkiezingen wil, een oppositie die daarvoor bedankt. Toch is de terughoudendheid van die laatste te verklaren: hun eerste prioriteit is het voorkomen van een No Deal-Brexit op 31 oktober. Eerst willen zij dus dat de anti-no-deal-Brexit-wet wordt aangenomen in het Lager- en Hogerhuis.

Ze vertrouwen premier Johnson voor geen cent en vrezen dat hij -als hij eventuele vervroegde verkiezingen midden oktober wint- de Britten alsnog op de Brexitdeadline van 31 oktober zonder deal uit de EU laat crashen. De oppositiepartijen willen wel verkiezingen, maar niet op Johnsons voorwaarden en niet op 15 oktober, de datum die de premier voor ogen had. Eerst de wet regelen, dan verkiezingen, benadrukte Labour-leider woensdag Corbyn nog maar eens.

Johnsons opties

Johnson heeft nu een aantal opties om toch nieuwe verkiezingen te forceren. Hij kan een verkiezingsnoodwet indienen: anders dan bij de verkiezingsmotie die hij woensdag verloor heeft hij hier een normale meerderheid voor nodig. Mocht dat niet lukken, dan kan hij in theorie ook nog kiezen voor de nucleaire optie: een motie van wantrouwen tegen zichzelf indienen, die expres verliezen en heel hard hopen dat Labour niet in staat is om een interim-regering te vormen met andere oppositiepartijen. Als de oppositie er in dat geval niet binnen twee weken uitkomt, volgen automatisch nieuwe verkiezingen.

First things first: de anti-no-deal-Brexit-wet die nu bij het Hogerhuis ligt. Johnson’s loyale medestanders daar proberen daar de komende nachten door te debatteren en het proces te rekken tot vrijdagochtend 10.00 Britse tijd. Dat zou genoeg moeten zijn om de anti-no-deal-Brexit wet toch nog tegen te houden. Lord Newby, leider van de Liberaal Democraten was in ieder geval klaar voor de strijd. Hij twitterde net voor het begin van het debat een foto van zichzelf met een koffer voor het parlement. ,,Ik heb mijn dekbed, schone kleren en scheerspullen meegenomen.”