Floddergats

Venlo maandenlang zonder gas en water in Tweede Wereldoorlog

Print
Venlo maandenlang zonder gas en water in Tweede Wereldoorlog

Gashouder aan de Sint-Urbanusweg in Genooy, voor de Tweede Wereldoorlog. Afbeelding: collectie Sef Derkx

Venlo / Hout-Blerick / Boekend / Steyl / Lomm / Tegelen / Velden / Belfeld / Blerick / Arcen -

In de vorige Floddergats hadden we het onder meer over het trieste lot, dat de tienjarige Toosje Thijssen uit Blerick op 26 september 1944 trof. In de buurt van een boerderij in de Boekend was ze aan het spelen met andere kinderen. Op de grond lag een elektriciteitskabel. Toen ze die vastpakte, werd ze geëlektrocuteerd.

Pogingen haar te reanimeren hadden geen resultaat. Oud-Venlonaar Frans Boom (1934), die thans in Gronsveld woont, reageerde. Toosje was een volle nicht van hem van moederskant. Ze was even oud. De gebeurtenis staat Frans Boom ook driekwart eeuw later nog helder voor de geest. Het was in de dagen na Dolle Dinsdag en de sfeer was gespannen. De kleine Frans woonde aan de Kaldenkerkerweg in Venlo, waar zijn ouders een fietsenwinkel hadden. Ze waren niet in de gelegenheid om naar Blerick te gaan om de begrafenis van Toosje bij te wonen. Het Gemeentearchief beheert een digitaal dodenboek van oorlogsslachtoffers. Toosje Thijssen wordt vermeld. Er ontbreekt echter een foto van haar. Hoe mooi zou het 75 jaar na dato zijn, als het meisje voor de bezoekers van de website een gezicht krijgt? Het schokkende verhaal over Toosje staat in het rapport Overzicht over de Gemeente-Bedrijven voor gas, water en electriciteit van Venlo gedurende het tijdvak 1940 t.m.1949 van N.P.P. Ammerlaan, directeur van Gemeente-Bedrijven. We vonden het boekje in een kringloopwinkel tijdens onze vakantie Rundumhausen.

De elektriciteitsvoorziening was in de Tweede Oorlog een groot probleem, zagen we in de Floddergats van vorige week. Keer op keer viel de stroom uit, begin november 1944 was er een noodvoorziening vanuit Duitsland. De Electrische Centrale aan de Bolwaterstraat was bij een van de bombardementen zwaar beschadigd en buiten werking. De levering van gas door de Staatsmijnen werd op 15 september 1944 gestaakt. De gashouder in Genooy werd op 2 december van dat jaar door granaten getroffen en raakte in brand. Teerolie in een dichtingsrand vatte vlam en een dikke rookpluim steeg op uit de houder. De metalen platen van de houder gloeiden rood op in de schemering. Vanaf 5 maart 1945 werd begonnen met het herstel van de gasleidingen, die tijdens de bombardementen op tal van plaatsen beschadigd waren. Het was een project, dat maanden en maanden in beslag nam. Het oostelijk stadsdeel was vanaf juni 1945 als eerste weer op het gas aangesloten. Blerick had als laatste weer gas in februari 1946. De gastoevoer was in de naoorlogse periode echter verre van stabiel. Op 18 juli 1950 werd de nieuwe houder aan de Urbanusweg in gebruik genomen. Velen van u zullen deze ‘gaaskaetel’ nog in herinnering hebben.

Kijken we tot slot even naar de watervoorziening. De zomer van 1943 was extreem heet. Op 20 augustus van dat jaar was er in het reservoir van het pompstation aan de Waterleidingsingel geen water meer. Ook op het Duitse vliegveld op de Groote Heide kwam geen druppel uit de kraan. Het leidde tot een hevige woordenwisseling tussen directeur Ammerlaan en de Duitse Ortskammandant, die met een standrechtelijke executie dreigde. Tegen de avond was er gelukkig echter genoeg grondwater opgepompt. Door de bombardementen in oktober en november 1944 was het in stand houden van de watervoorziening nog slechts gedeeltelijk mogelijk. Voor het blussen van de branden werd gebruik gemaakt van uit voorzorg tevoren geslagen brandputten. In de strenge winter van 1944-1945 bevroren bovendien veel waterleidingen.

Kort na de bevrijding werd een begin gemaakt met het herstel van de watervoorziening. Het bleef echter sukkelen en veel wijken in Venlo en Blerick bleven afhankelijk van pompen en tankwagens die dagelijks drinkwater aanvoerden. Pas in de winter van 1945 stroomde er bijna overal in de huizen in Venlo en Blerick weer water uit de kraan.

Reageren? Stuur Sef Derkx een e-mail: floddergats@xs4all.nl. Op de Floddergatsblog staat een serie interessante foto’s over de nutsvoorzieningen in en kort na de Tweede Wereldoorlog. Kijk op: floddergatsblog.wordpress.com.