Landgraaf na de bevrijding: niet iedereen was veilig toen

Print
Landgraaf na de bevrijding: niet iedereen was veilig toen

Een welkom aan de bevrijders in Nieuwenhagen. Afbeelding: C. Verbunt

Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg -

Tussen nu en zomer 2020 herdenken we in heel Nederland dat 75 jaar geleden een einde kwam aan de Duitse bezetting. Ook in Limburg vinden provinciebreed festiviteiten, evenementen, herdenkingen en bevrijdingsfeesten plaats. Heemkundevereniging Landgraaf stelde na een eerdere publicatie vijf jaar geleden een volgend themaboek samen over de bevrijding.

In Landgraaf trokken op 18 en 19 september 1944 de geallieerden de gemeentegrenzen over, daarmee kwam voor de meeste inwoners een einde aan de Tweede Wereldoorlog. „Wat niet veel mensen zich realiseren is dat het desondanks een hele tijd duurde voordat iedereen zich bevrijd en veilig voelde”, vertelt Jo Schiffelers, voorzitter van Heemkundevereniging Landgraaf. „Rimburg bijvoorbeeld was tot ver in oktober ’44 een niemandsland waar de gevechten met de Duitsers nog lang niet ten einde waren. Het duurde tot maart 1945 voordat het front ver genoeg van Landgraaf verwijderd was. Door het mislukken van Market Garden stokte de aanvoer van oorlogsmaterieel, wapens en munitie. Mede daardoor hadden de bevrijders de grootste moeite om eerst de Worm en later de Roer over te steken om de bezetter terug te dringen. Duizenden soldaten en burgers lieten het leven, bombardementen zorgden ervoor dat in het Duitse grensgebied tal van plaatsen vernietigd en platgegooid werden.”

Bijzonderheden

Voor de heemkundevereniging was het dé reden om het themaboek de titel Vrij … maar niet veilig mee te geven. De vereniging geeft er nieuwe bijzonderheden en details in prijs over de bevrijding van Landgraaf. „Én over de tijd die daarop volgde”, haast Schiffelers zich aan te vullen. „Vergeet niet dat na de definitieve capitulatie in mei 1945 veel Nederlandse soldaten landgenoten in Nederlands Indië gingen beschermen tegen de onafhankelijkheidsbeweging die daar na de bezetting door de Japanners voet aan de grond kreeg. Daar waren ook jongens uit Landgraaf bij. Lang niet iedereen kwam behouden terug. Toen aan die politionele acties een einde kwam, werden onder de dienstplichtigen zelfs al vrijwilligers geronseld om naar Korea te gaan.”

Duits

Het boek van de heemkundevereniging besteedt in een in het Duits geschreven hoofdstuk aandacht aan de vernietiging en de opbouw van dorpen en steden in het grensgebied: Richterich, Jülich, Geilenkirchen of Alsdorf bijvoorbeeld. Jo Schiffelers: „Dat is een logische keuze. Van oudsher was er altijd al sprake van een vreedzaam samenleven tussen burgers aan beide zijden van de grens. Zij troffen elkaar geregeld en leefden met elkaar hun leven. Net als in het eerste boek, nu met nieuwe feiten en foto’s, vertellen we hier het verhaal van de wederopbouw aan Duitse zijde.”

Geheim

Wie Vrij … maar niet veilig leest en raadpleegt, komt meer lezenswaardige hoofdstukken tegen. Voorbeelden zijn de zwerftocht van de in Eschweiler geboren Nieuwenhagenaar Hermann Fröhlings langs verschillende concentratiekampen; lokale fotografie in oorlogstijd; het gemeentebestuur in ’40 - ’45; het belang van propaganda door Duitsers én geallieerden en persoonlijke verhalen van diverse Indiëgangers. „Na 2025 wijden we een publicatie aan het verzet”, blikt Schiffelers vooruit. „We nemen nu al regelmatig persoonlijke gegevens daarover in ontvangst, meestal is die informatie evenwel te gevoelig om openbaar te maken. Veel dossiers uit de oorlogsjaren en de directe aansluitende periode van zuivering en herstel zijn tot 2025 nog geheim.”

Vrij … maar niet veilig is te koop bij de heemkundevereniging en in de boekhandel. Informatie: www.heemkundelandgraaf.nl.